અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચે યુદ્ધ જેવો માહોલ: ડ્રોન હુમલાએ સરહદી તણાવ ચરમસીમાએ પહોંચાડ્યો
દક્ષિણ એશિયાના રાજકારણમાં અત્યારે અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના સંબંધો એક અત્યંત નાજુક અને વિસ્ફોટક વળાંક પર આવીને ઊભા છે. લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સરહદી વિવાદો અને પરસ્પર આક્ષેપો હવે સીધા સૈન્ય સંઘર્ષમાં પરિણમ્યા હોય તેમ લાગે છે. તાજેતરમાં અફઘાન વાયુસેના દ્વારા પાકિસ્તાનની સરહદમાં ઘૂસીને કરવામાં આવેલા ડ્રોન હુમલાઓએ સમગ્ર વિશ્વનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. પાકિસ્તાનના બલુચિસ્તાન પ્રાંતમાં આતંકવાદી ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવવાની આ ઘટનાએ માત્ર બંને દેશો વચ્ચે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર પ્રદેશમાં એક નવું સુરક્ષા સંકટ ઊભું કર્યું છે.
સરહદ પારનો બદલો: ડ્રોન હુમલા પાછળનું કારણ
અફઘાનિસ્તાનનું સૈન્ય અને ત્યાંની સરકાર છેલ્લા કેટલાક સમયથી પાકિસ્તાન દ્વારા કરવામાં આવતી ઉશ્કેરણીજનક કાર્યવાહીનો સામનો કરી રહી હતી. પાકિસ્તાની સેના દ્વારા અફઘાન સરહદ પર વારંવાર કરવામાં આવતા ગોળીબાર અને ડ્રોન હુમલાઓએ અફઘાનિસ્તાનને કડક પગલાં લેવા માટે મજબૂર કર્યું હતું. અફઘાન વાયુસેના દ્વારા કરવામાં આવેલા આ ડ્રોન હુમલાઓને એક પ્રકારના ‘પ્રતિશોધ’ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યા છે. અફઘાન સત્તાવાળાઓનો સ્પષ્ટ દાવો છે કે આ હુમલાઓનો હેતુ અફઘાનિસ્તાનની આંતરિક શાંતિને ખલેલ પહોંચાડનારા આતંકવાદી નેટવર્કને તોડવાનો છે.
અફઘાન સૈન્યના મતે, બલુચિસ્તાનનો વિસ્તાર કેટલાંક આતંકવાદી સંગઠનો માટે સુરક્ષિત આશ્રયસ્થાન બની ગયો હતો, જ્યાંથી અફઘાનિસ્તાનમાં ઘાતક હુમલાઓનું કાવતરું ઘડવામાં આવતું હતું. આ ડ્રોન હુમલાઓ એ સાબિત કરે છે કે અફઘાનિસ્તાન હવે પોતાની સરહદોની રક્ષા માટે આક્રમક વ્યૂહરચના અપનાવી રહ્યું છે. આ અચાનક થયેલી કાર્યવાહીથી પાકિસ્તાનની સુરક્ષા સંસ્થાઓ અને ત્યાં સક્રિય આતંકવાદી જૂથોમાં ભારે ગભરાટ ફેલાયો છે.
ISIS ના આતંકવાદી ઠેકાણાઓ નિશાન પર
આ ડ્રોન હુમલાઓનું મુખ્ય લક્ષ્ય ISIS જેવા ભયાનક સંગઠનના ઠેકાણાઓ હતા. અફઘાન સરકાર દ્વારા જારી કરાયેલા સત્તાવાર નિવેદન મુજબ, બલુચિસ્તાનના કિલ્લા અબ્દુલ્લાહ જિલ્લાના ગુલિસ્તાન વિસ્તારમાં આવેલા આ ઠેકાણાઓનો ઉપયોગ અફઘાનિસ્તાનમાં અસ્થિરતા ફેલાવવા માટે કરવામાં આવતો હતો. અફઘાન સૈન્યનો આરોપ છે કે આ ઠેકાણાઓ કેટલીક પ્રતિકૂળ ગુપ્તચર એજન્સીઓના સમર્થનથી કાર્યરત હતા, જેથી અફઘાનિસ્તાનમાં મોટી સંખ્યામાં નાગરિકોના જીવ લઈ શકાય તેવા હુમલાઓનું આયોજન કરી શકાય.
અફઘાનિસ્તાન માટે આ માત્ર એક લશ્કરી કાર્યવાહી નથી, પરંતુ પોતાના દેશની એકતા અને સુરક્ષાને બચાવવાની લડાઈ છે. આ ઠેકાણાઓનો નાશ કરીને અફઘાન સૈન્યે સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે તે પોતાના દેશની અસ્થિરતા માટે જવાબદાર કોઈપણ તત્વને છોડશે નહીં, પછી ભલે તે સરહદની પેલે પાર જ કેમ ન હોય. આ હુમલાઓ પછી જે રીતે આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સમીકરણો બદલાયા છે, તે જોતા સ્પષ્ટ થાય છે કે આ વિસ્તારમાં આતંકવાદ વિરોધી અભિયાન હવે એક નવો વળાંક લઈ રહ્યું છે.
યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ અને સરહદી તણાવ
શુક્રવારના આ ડ્રોન હુમલા પછી બંને પડોશી દેશો વચ્ચે યુદ્ધ જેવી ગંભીર સ્થિતિ સર્જાઈ છે. સરહદ પર ભારે તણાવ પ્રવર્તી રહ્યો છે અને બંને દેશોની સેનાઓ હાઈ એલર્ટ પર છે. પાકિસ્તાન જે રીતે લાંબા સમયથી અફઘાન સરહદ પર સક્રિય હતું, તેના પર અફઘાનિસ્તાનના આ ‘બદલા’ એ પાકિસ્તાનને પણ સંરક્ષણાત્મક સ્થિતિમાં મૂકી દીધું છે. આ ઘટનાએ એ સાબિત કરી દીધું છે કે સરહદી વિવાદો માત્ર વાતચીતથી ઉકેલાય તેવા નથી રહ્યા.
બંને દેશોની જનતામાં પણ આ પરિસ્થિતિને લઈને ભારે ચિંતા જોવા મળી રહી છે. સરહદી ગામડાઓમાં લોકો ભયના ઓથાર હેઠળ જીવી રહ્યા છે. યુદ્ધની આ પરિસ્થિતિમાં માનવીય સંકટ ઊભું થવાની પણ પૂરેપૂરી શક્યતા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય પણ આ પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યો છે, કારણ કે જો આ તણાવ ઘટશે નહીં, તો તેની અસર સમગ્ર મધ્ય એશિયાની સ્થિરતા પર પડી શકે છે.
