દુનિયાની નજરમાં હીરો બનવાની કોશિશ: શું ખરેખર ચીને ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે મધ્યસ્થી કરી?
ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે મે ૨૦૨૫માં ચાર દિવસ સુધી ચાલેલો તીવ્ર સૈન્ય સંઘર્ષ દક્ષિણ એશિયાના ઇતિહાસમાં એક મહત્વપૂર્ણ વળાંક સાબિત થયો છે. આ તણાવ ૨૨ એપ્રિલ ૨૦૨૫ના રોજ પહેલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલા બાદ શરૂ થયો હતો, જેમાં ૨૬ નાગરિકો માર્યા ગયા હતા. ભારતે આ હુમલાનો જવાબ આપવા માટે ૭ મેના રોજ ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ શરૂ કર્યું, જેના હેઠળ પાકિસ્તાન અને પાક-અધિકૃત કાશ્મીર (PoK) માં સ્થિત નવ આતંકવાદી શિબિરો પર મિસાઇલ અને હવાઈ હુમલા કરવામાં આવ્યા હતા.
સૈન્ય અભિયાન અને ‘ઓપરેશન બુન્યાદ-ઉન-મરસુસ’
ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેના હુમલા માત્ર લશ્કર-એ-તૈયબા અને જૈશ-એ-મોહમ્મદ જેવા આતંકવાદી જૂથોના ઠેકાણાઓ પર જ કેન્દ્રિત હતા. તેના જવાબમાં પાકિસ્તાને ‘ઓપરેશન બુન્યાદ-ઉન-મરસુસ’ શરૂ કર્યું, જેમાં તેણે ઉધમપુર, પઠાણકોટ અને આદમપુર જેવા ભારતીય વાયુસેનાના મથકોને નિશાન બનાવવાનો દાવો કર્યો હતો. આ સંઘર્ષ બંને પરમાણુ સજ્જ રાષ્ટ્રો વચ્ચેનું પ્રથમ મોટું ડ્રોન યુદ્ધ પણ સાબિત થયું, જેમાં સેંકડો માનવરહિત વિમાનો (UAVs) નો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
હવાઈ અથડામણ અને જાનહાનિ
૭ મેના રોજ બંને દેશો વચ્ચે એક મોટી હવાઈ અથડામણ થઈ હતી, જેમાં ૧૧૪ થી વધુ વિમાનો સામેલ હતા. સ્વતંત્ર આકલન અનુસાર, ભારતે રાફેલ અને મિગ-૨૯ જેવા કેટલાક લડાયક વિમાનો ગુમાવ્યા હોવાની વાત સામે આવી હતી, જોકે ભારતે માત્ર મર્યાદિત નુકસાનની વાત સ્વીકારી હતી. પાકિસ્તાને છ ભારતીય વિમાનો તોડી પાડ્યા હોવાનો દાવો કર્યો હતો, જ્યારે ભારતે આ દાવાઓને “દુષ્ટ પ્રચાર” ગણાવી ફગાવી દીધા હતા.
યુદ્ધવિરામ અને મધ્યસ્થતાનો વિવાદ
૧૦ મે ૨૦૨૫ ના રોજ બંને દેશોના મિલિટરી ઓપરેશન્સ ડાયરેક્ટર જનરલ (DGMOs) વચ્ચે હોટલાઇન પર થયેલી વાતચીત બાદ એક નાજુક યુદ્ધવિરામ લાગુ થયો હતો. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે તેમના વહીવટીતંત્રે આ યુદ્ધવિરામમાં મધ્યસ્થતા કરી છે. ત્યારબાદ ચીને પણ તણાવ ઘટાડવામાં ભૂમિકા ભજવી હોવાનો દાવો કર્યો હતો. જોકે, ભારતે આ તમામ ત્રીજા પક્ષના દાવાઓને નકારી કાઢતા કહ્યું હતું કે, આ સંપૂર્ણપણે એક દ્વિપક્ષીય સમજૂતી હતી જે સીધી સૈન્ય ચેનલો દ્વારા થઈ હતી.
રાજદ્વારી અને આર્થિક પરિણામો
સંઘર્ષ બાદ ભારત અને અમેરિકાના સંબંધોમાં ભારે કડવાશ આવી હતી. ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ માં, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે ભારત દ્વારા રશિયન તેલની આયાત ચાલુ રાખવા અને ટ્રમ્પની મધ્યસ્થતાનો અસ્વીકાર કરવાને કારણે ભારતીય નિકાસ પર ૫૦% સુધી ટેરિફ લાદી દીધા હતા. ભારતે આ પગલાંને “અયોગ્ય” ગણાવ્યા હતા.
