અમદાવાદમાં નવરાત્રિને લઈને પોલીસ એલર્ટ, ગરબા આયોજકો માટે 4 નિયમો ફરજિયાત; ડ્રોન અને AIથી રહેશે નજર
ગુજરાતમાં નવરાત્રિ એટલે માત્ર તહેવાર નહીં, પરંતુ આસ્થા, સંગીત અને ગરબાની રંગતથી ભરાયેલા દિવસો. નવરાત્રિ શરૂ થવાની સાથે જ અમદાવાદ સહિત સમગ્ર ગુજરાતમાં ગરબાના મેદાનો ખેલૈયાઓથી ઉભરાઈ જાય છે. મોટી સંખ્યામાં લોકો એકઠા થતાં હોવાથી સુરક્ષા, ટ્રાફિક, આગથી બચાવ અને મેડિકલ ઈમરજન્સી જેવી બાબતો પણ એટલી જ મહત્વની બની જાય છે. આ જ કારણસર અમદાવાદ ગ્રામ્ય પોલીસે આ વર્ષની નવરાત્રિ માટે અત્યારથી જ સુરક્ષાની તૈયારીઓ શરૂ કરી દીધી છે.
આગામી 11 ઓક્ટોબરથી શરૂ થનારા નવરાત્રિ મહોત્સવને ધ્યાનમાં રાખીને અમદાવાદ ગ્રામ્ય પોલીસ દ્વારા ગરબા આયોજકો માટે ખાસ માર્ગદર્શિકા તૈયાર કરવામાં આવી છે. પોલીસનું કહેવું છે કે ખેલૈયાઓ કોઈપણ પ્રકારના ભય વિના ગરબાની મોજ માણી શકે અને કોઈ અનિચ્છનીય ઘટના ન બને તે માટે સુરક્ષામાં કોઈ કચાશ રાખવામાં આવશે નહીં.
અમદાવાદ ગ્રામ્યમાં ગરબાના આયોજન માટે મોટી સંખ્યામાં અરજીઓ
આ વર્ષે અમદાવાદ ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં ગરબાના આયોજનને લઈને મોટી સંખ્યામાં અરજીઓ મળી છે. અત્યાર સુધીમાં આશરે 890 જેટલા શેરી અને અન્ય નાના-મોટા ગરબા માટે અરજીઓ આવી હોવાનું જણાવાયું છે.
બીજી તરફ બોપલ, સાણંદ સહિતના વિસ્તારોમાં મોટા પાયે કોમર્શિયલ ગરબાના આયોજન માટે પણ અરજીઓ કરવામાં આવી છે. આવા મોટા આયોજનોમાં હજારો લોકો એકસાથે એકત્ર થતા હોવાથી પોલીસ અને વહીવટી તંત્ર માટે સુરક્ષા વ્યવસ્થા વધુ મહત્વની બની જાય છે.
મોટા ગરબા આયોજકો સાથે પોલીસ દ્વારા બેઠક પણ કરવામાં આવી છે. આ બેઠકમાં આયોજકોને સ્પષ્ટપણે જણાવવામાં આવ્યું છે કે મંજૂરી સાથે જોડાયેલી તમામ શરતોનું પાલન કરવું પડશે. માત્ર ગરબા માટે મેદાન તૈયાર કરી દેવું પૂરતું નહીં હોય, પરંતુ ત્યાં સુરક્ષા અને ઈમરજન્સી વ્યવસ્થાઓ પણ યોગ્ય રીતે ઉપલબ્ધ હોવી જરૂરી રહેશે.
આયોજકો માટે 24 મુદ્દાનું ખાસ ચેકલિસ્ટ
અમદાવાદ ગ્રામ્ય પોલીસે ગરબા આયોજકો માટે 24 મુદ્દાનું ચેકલિસ્ટ તૈયાર કર્યું છે. તેનો હેતુ એ છે કે દરેક ગરબા સ્થળે સુરક્ષાને લગતી જરૂરી વ્યવસ્થા પહેલેથી જ ચકાસી શકાય.
આયોજકોએ પોલીસને ગરબા સ્થળની ક્ષમતા, ખેલૈયાઓની સંખ્યા, સીસીટીવીની વ્યવસ્થા, સુરક્ષા કર્મચારીઓ, ફાયર સેફ્ટી, પાર્કિંગ અને ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ સહિતની વિગતો આપવાની રહેશે.
આ ચેકલિસ્ટ માત્ર કાગળ પરની કાર્યવાહી ન રહે તે માટે પોલીસ ટીમો દ્વારા સ્થળ પર જઈને પણ તપાસ કરવામાં આવશે. એટલે આયોજકોએ છેલ્લી ઘડીએ વ્યવસ્થા ઊભી કરવાને બદલે શરૂઆતથી જ તમામ નિયમોનું પાલન કરવું પડશે.
આ 4 વ્યવસ્થા ગરબા આયોજકો માટે ફરજિયાત
પોલીસની માર્ગદર્શિકામાં કેટલીક વ્યવસ્થાઓને ખાસ મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે. ગરબા આયોજકો માટે નીચેની ચાર સુવિધાઓ ફરજિયાત રાખવામાં આવી છે.
1. ગરબા સ્થળે પોલીસ કંટ્રોલ રૂમ
મોટા ગરબા મેદાનમાં અલગ પોલીસ કંટ્રોલ રૂમની વ્યવસ્થા કરવાની રહેશે. કોઈ ઘટના બને અથવા તાત્કાલિક પોલીસ સહાયની જરૂર પડે ત્યારે ઝડપથી કાર્યવાહી થઈ શકે તે માટે આ વ્યવસ્થા ઉપયોગી બનશે.
કંટ્રોલ રૂમમાંથી ગરબા સ્થળની સ્થિતિ પર નજર રાખવાની સાથે પોલીસ કર્મચારીઓ અને આયોજકો વચ્ચે પણ સંકલન જાળવી શકાય તેવો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
2. મહિલાઓ અને બાળકો માટે અલગ હેલ્થ ડેસ્ક
ગરબા દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં મહિલાઓ અને બાળકો હાજર રહેતા હોવાથી તેમની સુવિધા અને સલામતી માટે અલગ હેલ્થ ડેસ્ક ઊભું કરવાનું રહેશે.
ભીડમાં ચક્કર આવવું, નાની ઈજા થવી, ડિહાઇડ્રેશન કે અન્ય અચાનક તકલીફ ઊભી થાય તો શરૂઆતની મદદ તાત્કાલિક મળી શકે તે માટે આ વ્યવસ્થા મહત્વની રહેશે.
3. સીસીટીવી કંટ્રોલ રૂમ
ગરબા મેદાનના અલગ-અલગ ભાગમાં સીસીટીવી કેમેરા લગાવવા ઉપરાંત તેનું સંચાલન કરવા માટે કંટ્રોલ રૂમ પણ રાખવાનો રહેશે.
મેદાનમાં ક્યાં ભીડ વધુ થઈ રહી છે, કોઈ જગ્યાએ ધક્કામુક્કી કે અન્ય સમસ્યા તો નથી ને, તેમજ પ્રવેશ અને બહાર નીકળવાના રસ્તાઓ પર સ્થિતિ કેવી છે તે જાણવા માટે કેમેરાની મદદ લેવામાં આવશે.
4. મેડિકલ ટીમની હાજરી
મોટા ગરબા સ્થળોએ મેડિકલ ટીમ અને જરૂરી પ્રાથમિક સારવારની સુવિધા ઉપલબ્ધ રાખવી પડશે. કોઈ ગંભીર પરિસ્થિતિ સર્જાય તો તાત્કાલિક સારવાર આપી શકાય અને જરૂર પડે તો હોસ્પિટલ સુધી પહોંચાડવાની વ્યવસ્થા કરી શકાય તે માટે આ ટીમ તૈયાર રહેશે.
પાસ વગર પ્રવેશ નહીં, મેદાનની ક્ષમતા પ્રમાણે જ એન્ટ્રી
મોટા કોમર્શિયલ ગરબા માટે ભીડ નિયંત્રણ પણ પોલીસની પ્રાથમિકતાઓમાં સામેલ છે. ગરબા મેદાનની જેટલી ક્ષમતા હોય તેના કરતાં વધુ લોકોને પ્રવેશ આપવામાં ન આવે તે અંગે આયોજકોને સૂચના આપવામાં આવી છે.
મેદાનની ક્ષમતા કરતાં વધુ પાસનું વિતરણ કરવાથી ભીડ વધી શકે છે અને ઈમરજન્સી સમયે બહાર નીકળવામાં મુશ્કેલી સર્જાઈ શકે છે. તેથી પ્રવેશ વ્યવસ્થા પર ખાસ ધ્યાન રાખવામાં આવશે.
પાસ વગર લોકોને પ્રવેશ ન મળે અને પ્રવેશ તથા બહાર નીકળવાના માર્ગ અલગ રીતે વ્યવસ્થિત રહે તે અંગે પણ આયોજકોને સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે.
ડ્રોન અને AIથી ગરબા મેદાન પર નજર
આ વખતે અમદાવાદ ગ્રામ્ય પોલીસ સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં ટેક્નોલોજીનો પણ ઉપયોગ કરશે. મોટા ગરબા સ્થળો પર ભીડની સ્થિતિનું નિરીક્ષણ કરવા માટે ડ્રોનની મદદ લેવામાં આવશે.
આ ઉપરાંત આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ આધારિત વ્યવસ્થાઓનો ઉપયોગ કરીને ક્રાઉડ મેનેજમેન્ટ વધુ અસરકારક બનાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. ભીડ કયા વિસ્તારમાં વધી રહી છે અને ક્યાં વધુ દેખરેખની જરૂર છે તે ઓળખવામાં ટેક્નોલોજી મદદરૂપ બની શકે છે.
અહીં ટેક્નોલોજીનો મુખ્ય હેતુ ખેલૈયાઓ પર અનાવશ્યક નજર રાખવાનો નહીં, પરંતુ મોટા મેળાવડામાં સુરક્ષા અને વ્યવસ્થા જાળવવાનો રહેશે.
મહિલા સુરક્ષા માટે SHE ટીમ સક્રિય રહેશે
નવરાત્રિ દરમિયાન મહિલાઓની સુરક્ષા પોલીસ માટે મહત્વનો મુદ્દો છે. ગરબા સ્થળો પર મહિલા પોલીસની SHE ટીમ સક્રિય રહેશે.
આ ટીમ ખાસ કરીને મહિલાઓ સાથે છેડછાડ, હેરાનગતિ અથવા અન્ય કોઈ સમસ્યા ઊભી થાય ત્યારે ઝડપથી કાર્યવાહી કરી શકે તે માટે તહેનાત રહેશે. આયોજકોને પણ પૂરતી સંખ્યામાં મહિલા અને પુરુષ સુરક્ષા કર્મચારીઓ તથા બાઉન્સર રાખવાની સૂચના આપવામાં આવી છે.
મહિલાઓ માટે અલગ હેલ્પ ડેસ્ક અને જરૂરી સહાય ઉપલબ્ધ રહે તે માટે પણ આયોજન કરવાની રહેશે.
પાર્કિંગના નામે મનમાની કરનાર સામે કાર્યવાહી
નવરાત્રિ દરમિયાન ગરબા સ્થળોની આસપાસ સૌથી મોટી સમસ્યાઓમાં ટ્રાફિક અને પાર્કિંગનો સમાવેશ થાય છે. મોટી સંખ્યામાં લોકો વાહનો લઈને પહોંચતા હોવાથી રસ્તા પર ટ્રાફિક જામ સર્જાવાની શક્યતા રહે છે.
આ બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને આયોજકોએ પાર્કિંગ અને ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટની વિગતવાર યોજના પોલીસને આપવાની રહેશે. વાહનો રસ્તા પર આડેધડ પાર્ક ન થાય અને ઈમરજન્સી વાહનો માટે રસ્તો ખુલ્લો રહે તે પણ મહત્વનું રહેશે.
પોલીસે ગેરકાયદેસર રીતે પાર્કિંગના નામે લોકો પાસેથી પૈસા વસૂલતા તત્ત્વો સામે કાર્યવાહી કરવાની ચેતવણી આપી છે. એટલે પાર્કિંગના નામે મનમાની વસૂલાત કરનારાઓ માટે પણ આ વખતે મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે.
9 ઓક્ટોબરે મોટા ગરબા સ્થળો પર સંયુક્ત કવાયત
સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ માત્ર કાગળ પર ન રહે તે માટે 9 ઓક્ટોબરે મોટા કોમર્શિયલ ગરબા સ્થળો પર સંયુક્ત કવાયત યોજવાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.
આ કવાયતમાં ફાયર બ્રિગેડ, મેડિકલ ટીમ અને આર એન્ડ બી વિભાગ સહિત સંબંધિત ટીમો ભાગ લેશે. આગ લાગે, કોઈ વ્યક્તિને તાત્કાલિક તબીબી મદદની જરૂર પડે અથવા ભીડને ઝડપથી નિયંત્રિત કરવાની પરિસ્થિતિ સર્જાય તો કઈ રીતે કાર્યવાહી કરવી તેની પ્રેક્ટિકલ ચકાસણી કરવામાં આવશે.
આવી કવાયતથી આયોજકો અને સુરક્ષા ટીમને વાસ્તવિક પરિસ્થિતિમાં કેવી રીતે કામ કરવું તેની સમજ પણ મળશે.
ખેલૈયાઓએ પણ રાખવી પડશે જવાબદારી
પોલીસ અને આયોજકોની તૈયારીઓ જેટલી જરૂરી છે, તેટલી જ ખેલૈયાઓની જવાબદારી પણ છે. ગરબા સ્થળે પ્રવેશ વખતે સુરક્ષા તપાસમાં સહકાર આપવો, નક્કી કરેલા રસ્તેથી જ આવનજાવન કરવી અને કોઈ શંકાસ્પદ વસ્તુ કે વ્યક્તિ દેખાય તો તરત સુરક્ષા કર્મચારીઓને જાણ કરવી જરૂરી છે.
મહિલાઓ, બાળકો અને વડીલો સાથે આવતા પરિવારોએ પણ ભીડમાં ખાસ સાવચેતી રાખવી જોઈએ. બાળકો માટે ઓળખપત્ર અથવા વાલીનો સંપર્ક નંબર સાથે રાખવાથી કોઈ કારણસર બાળક પરિવારથી અલગ થઈ જાય તો તેને શોધવામાં મદદ મળી શકે છે.
સુરક્ષિત નવરાત્રિ માટે પોલીસનો સ્પષ્ટ સંદેશ
અમદાવાદ ગ્રામ્ય પોલીસ દ્વારા આ વર્ષની નવરાત્રિ માટે કરવામાં આવેલી તૈયારીઓનો મુખ્ય હેતુ એક જ છે—ગરબા મહોત્સવ દરમિયાન કોઈ અનિચ્છનીય ઘટના ન બને અને લોકો સુરક્ષિત વાતાવરણમાં તહેવાર માણી શકે.
890 જેટલા શેરી ગરબા અને મોટા કોમર્શિયલ આયોજનોને ધ્યાનમાં રાખીને પોલીસ માટે પણ આ વખતે મોટો પડકાર રહેશે. જોકે પોલીસ કંટ્રોલ રૂમ, સીસીટીવી, ડ્રોન, AI આધારિત દેખરેખ, મેડિકલ ટીમ, SHE ટીમ અને ફાયર સેફ્ટી જેવી વ્યવસ્થાઓ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
નવરાત્રિ દરમિયાન અમદાવાદના ગરબા મેદાનોમાં સંગીત અને ગરબાની ધૂમ જોવા મળશે, પરંતુ તેની સાથે સુરક્ષાના નિયમોનું પાલન પણ એટલું જ જરૂરી રહેશે. આયોજકો નિયમોનું પાલન કરે અને ખેલૈયાઓ પોલીસને સહકાર આપે તો તહેવારનો આનંદ વધુ સુરક્ષિત અને નિર્ભય રીતે માણી શકાય છે.
