ઉત્તર પ્રદેશ મતદાર યાદી સુધારણા: 2.89 કરોડ મતદારોના નામ કટાયા, રાજકીય ઘમાસાણ શરૂ
ઉત્તર પ્રદેશમાં વિશેષ ગહન સુધારણા (SIR) બાદ જાહેર કરવામાં આવેલી ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીએ રાજ્યના રાજકારણમાં હલચલ મચાવી દીધી છે. આ સુધારણા પ્રક્રિયા દરમિયાન રાજ્યની મતદાર યાદીમાંથી અંદાજે 2.89 કરોડ નામ હટાવી દેવામાં આવ્યા છે, જે કુલ મતદારોના લગભગ 18.7 ટકા છે. ચૂંટણી પંચના આંકડા મુજબ, હવે રાજ્યમાં મતદારોની કુલ સંખ્યા 12.55 કરોડ રહી ગઈ છે.
નામ હટાવવા પાછળના મુખ્ય કારણો
મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી નવદીપ રિનવાએ સ્પષ્ટ કર્યું કે મોટી સંખ્યામાં નામો હટાવવા પાછળ નક્કર વહીવટી કારણો છે. કુલ હટાવવામાં આવેલા નામોમાંથી 46.23 લાખ મતદારો મૃત્યુ પામેલા જણાયા હતા, જ્યારે 2.17 કરોડ મતદારો કાં તો સ્થળાંતર કરી ગયા છે અથવા ચકાસણી દરમિયાન ગેરહાજર મળ્યા હતા. આ ઉપરાંત, 25.47 લાખ મતદારો એવા હતા જેમના નામ એકથી વધુ સ્થળોએ નોંધાયેલા હતા. ચૂંટણી અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આ કવાયત “સ્વચ્છ અને વિશ્વસનીય” મતદાર યાદી સુનિશ્ચિત કરવા માટે કરવામાં આવી છે.
વિપક્ષે લગાવ્યો “મોટા કાવતરા”નો આરોપ
આ મોટા પાયે થયેલી કપાતને લઈને વિરોધ પક્ષોએ સરકાર અને ચૂંટણી પંચ પર આકરા પ્રહારો કર્યા છે. સમાજવાદી પાર્ટીના અધ્યક્ષ અખિલેશ યાદવે ભાજપ પર “નકલી મતો” બનાવવાનો અને પછાત, દલિત તથા લઘુમતી (PDA) સમુદાયના મતો કાપવાનું કાવતરું હોવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. તેમણે ‘PDA પ્રહરીઓ’ અને મતદારોને અપીલ કરી છે કે તેઓ બૂથ સ્તરે પોતાના નામની તપાસ કરે. અખિલેશ યાદવે ચેતવણી પણ આપી છે કે જો ભાજપ નકલી મતો બનાવશે, તો સપા કાર્યકર્તાઓ તેમની સામે FIR નોંધાવશે.
ઉત્તર પ્રદેશ કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ અજય રાયે પણ આને “મોટું કાવતરું” ગણાવીને ઉચ્ચ સ્તરીય તપાસની માંગ કરી છે. સપા પ્રવક્તાએ એવો દાવો પણ કર્યો હતો કે સુધારણાના અતિશય દબાણને કારણે કામ દરમિયાન ઘણા બીએલઓ (BLO) ના મૃત્યુ થયા છે.
ભાજપની રણનીતિ: ‘દરેક બૂથ પર 200 વોટ’
ડ્રાફ્ટ યાદી જાહેર થયા બાદ સત્તાધારી ભાજપ પણ સંપૂર્ણ સક્રિય થઈ ગયો છે. મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથ અને પ્રદેશ પ્રમુખે પક્ષના કાર્યકરોને દરેક બૂથ પર ઓછામાં ઓછા 200 નવા મતદારો ઉમેરવાનું લક્ષ્ય આપ્યું છે. પક્ષનો ઈરાદો આશરે 3.5 કરોડ વાસ્તવિક મતદારોને જોડવાનો છે, જેમાં ખાસ કરીને 18 વર્ષ પૂર્ણ કરી ચૂકેલા નવા યુવાનો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે. ભાજપે આ પ્રક્રિયાની દેખરેખ માટે તમામ 1.62 લાખ બૂથો પર વોર રૂમ સ્થાપિત કર્યા છે.
મતદારો પાસે હજુ પણ છે તક
ચૂંટણી પંચે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ માત્ર એક ડ્રાફ્ટ યાદી છે. જે વાસ્તવિક મતદારોના નામ કપાઈ ગયા છે અથવા જેઓ નવા મતદાર બનવા માંગે છે, તેઓ 6 જાન્યુઆરી 2026 થી 6 ફેબ્રુઆરી 2026 ની વચ્ચે પોતાના દાવા અને વાંધાઓ નોંધાવી શકે છે. મતદારો ફોર્મ-6 ભરીને પોતાનું નામ યાદીમાં સામેલ કરાવી શકે છે. તમામ દાવાઓના નિકાલ બાદ 6 માર્ચ 2026 ના રોજ અંતિમ મતદાર યાદી પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવશે.
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો: આ સુધારણા પ્રક્રિયા કોઈ બગીચાની કાપણી જેવી છે, જ્યાં સુકા પાંદડા (મૃતક અથવા સ્થળાંતરિત મતદારો) ને દૂર કરવામાં આવ્યા છે, પરંતુ વિરોધ પક્ષોને ડર છે કે આ પ્રક્રિયામાં કેટલાક લીલા પાંદડા (વાસ્તવિક મતદારો) ને પણ જાણીજોઈને કાપી નાખવામાં આવ્યા છે.
