અનંત સૂત્રમાં હોય છે 14 ગાંઠો અને તેનું છે મોટું રહસ્ય, જાણો કયા રંગનો દોરો બાંધવો સૌથી ઉત્તમ
સનાતન ધર્મમાં ભાદ્રપદ માસના શુક્લ પક્ષની ચતુર્દશી તિથિનું ખૂબ જ અલૌકિક અને વિશેષ મહત્ત્વ માનવામાં આવે છે. આ પવિત્ર તિથિને અનંત ચતુર્દશી તરીકે આખા દેશમાં ખૂબ જ શ્રદ્ધા અને ઉલ્લાસ સાથે ઉજવવામાં આવે છે. આ વર્ષે 25 સપ્ટેમ્બર 2026, શુક્રવારે આ પવિત્ર તહેવાર ઉજવાઈ રહ્યો છે. આ દિવસ જગતના પાલનહાર ભગવાન શ્રી વિષ્ણુના અનંત સ્વરૂપની આરાધના કરવા, તેમના આશીર્વાદ મેળવવા અને તેમના પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવા માટે પૂરેપૂરો સમર્પિત હોય છે.
આ દિવસે વ્રત રાખવાની સાથે-સાથે ભગવાન વિષ્ણુની વિધિવત પૂજા કરવામાં આવે છે અને કાંડા પર ‘અનંત સૂત્ર’ (અનંત દોરો) બાંધવાની પ્રાચીન અને ખૂબ જ ખાસ પરંપરા છે. જોકે, ઘણીવાર ભક્તોના મનમાં આ પ્રશ્ન જરૂર થાય છે કે આખરે અનંત સૂત્ર કયા રંગનું હોવું જોઈએ, જેને સૌથી વધુ શુભ માનવામાં આવ્યું છે? આવો જાણીએ આ પવિત્ર દોરાની પસંદગી સાથે જોડાયેલા નિયમો, તેનો સાચો રંગ અને તેની સાથે જોડાયેલી ખાસ વાતો.
અનંત સૂત્ર માટે સૌથી શુભ અને સાચો રંગ કયો છે?
ધાર્મિક માન્યતાઓ અને પ્રાચીન ગ્રંથો અનુસાર, અનંત ચતુર્દશીના પાવન અવસર પર અનંત સૂત્ર માટે હંમેશા સૂતરના (કોટન) દોરાનો ઉપયોગ જ સૌથી ઉત્તમ અને શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવ્યો છે. આ કાચા સૂતરના દોરાને પૂરી શુદ્ધતા સાથે કુમકુમ અથવા હળદરથી રંગવામાં આવે છે, જેથી તેનો રંગ પીળો અથવા હલકો લાલ થઈ જાય છે.
પીળો અને લાલ રંગ કેમ છે ખાસ? સનાતન પરંપરામાં પીળા અને લાલ રંગને ખૂબ જ પવિત્ર, ઉર્જાવાન અને શુભ માનવામાં આવ્યા છે. પીળો રંગ ભગવાન વિષ્ણુને અત્યંત પ્રિય છે, કારણ કે શ્રીહરિ હંમેશા પીળા વસ્ત્રો ધારણ કરે છે. એટલા માટે હળદરથી રંગેલો પીળો અથવા કુમકુમથી રંગેલો લાલ દોરો સૌથી વધુ ફળદાયી માનવામાં આવે છે.
કેવી રીતે તૈયાર થાય છે સૂત્ર? આ કાચા સૂતરના દોરામાં કુમકુમ કે હળદર લગાવીને તેમાં ચૌદ ગાંઠો લગાવવામાં આવે છે. આ પછી પૂજન દરમિયાન તેને ભગવાન વિષ્ણુના ચરણોમાં રાખીને વિશેષરૂપે મંત્રથી અભિમંત્રિત કરવામાં આવે છે. એટલા માટે આ ખાસ તિથિ પર માત્ર આ જ પારંપરિક અને શુભ રંગના સૂતરના દોરાનો જ ઉપયોગ કરવો જોઈએ, જેથી જીવનમાં સકારાત્મક ઉર્જા અને સુખ-સમૃદ્ધિ જળવાઈ રહે.
ચૌદ ગાંઠોનું વિશેષ રહસ્ય અને તેને બાંધવાના કડક નિયમો
અનંત સૂત્રમાં લગાવવામાં આવતી ચૌદ ગાંઠોનું પોતાનું એક અલગ આધ્યાત્મિક મહત્ત્વ છે. આ ચૌદ ગાંઠોને બ્રહ્માંડના ચૌદ લોકો (14 Lokas) ના પ્રતીક માનવામાં આવે છે. પૂજન પછી આ અભિમંત્રિત દોરાને કાંડા પર ધારણ કરવાના કેટલાક ખૂબ જ સખત અને જરૂરી નિયમો હોય છે, જેનું પાલન કરવું આવશ્યક છે:
કયા હાથમાં બાંધવો દોરો? ધાર્મિક નિયમો અનુસાર, પુરુષોએ આ પવિત્ર દોરો હંમેશા તેમના જમણા હાથ (Right Hand) માં બાંધવો જોઈએ. જ્યારે સ્ત્રીઓ માટે તેને તેમના ડાબા હાથ (Left Hand) માં ધારણ કરવાનો વિધાન જણાવવામાં આવ્યું છે.
સંકટોથી રક્ષણ: એવું માનવામાં આવે છે કે આ શુભ રંગના સૂત્રને કાંડા પર બાંધવાથી માનવી જીવનના દરેક મોટા સંકટ, બાધા અને અકાળ મૃત્યુના ભયથી સુરક્ષિત રહે છે. આ સૂત્ર વ્યક્તિને આખું વર્ષ માનસિક અને શારીરિક બળ પ્રદાન કરે છે.
સુખ-સમૃદ્ધિનો વાસ: આ દોરો ધારણ કરવાથી ઘરમાં વર્ષભર સંપત્તિ, શાંતિ અને સુખનું વાતાવરણ જળવાઈ રહે છે. તેથી, આ વિશેષ દિવસે વિધિવત પૂજા કરવી જોઈએ અને યોગ્ય હાથ પર દોરો બાંધવો જોઈએ.
અનંત સૂત્ર ધારણ કરતી વખતે હંમેશા રાખો આ બાબતોનું ધ્યાન
અનંત સૂત્ર ધારણ કરતી વખતે હંમેશા રાખો આ બાબતોનું ધ્યાનઆ પવિત્ર દોરાને બાંધતી વખતે અને ત્યારબાદ પણ કેટલાક ખાસ નિયમોનું વિશેષ ધ્યાન રાખવું જોઈએ, જેથી પૂજાનું પૂરેપૂરું અને સકારાત્મક ફળ મળી શકે:
નવો અને સાફ સૂતરનો દોરો: પૂજા દરમિયાન હંમેશા એકદમ નવો, સ્વચ્છ અને શુદ્ધ સૂતરનો દોરો જ ઉપયોગમાં લાવવો જોઈએ. જૂનો કે ઉપયોગ થયેલો દોરો વર્જિત છે.
કાળા રંગથી પૂરેપૂરું પરહેજ: ભૂલથી પણ ક્યારેય કાળા રંગ કે કોઈ અશુદ્ધ રંગના દોરાનો પ્રયોગ અનંત સૂત્ર તરીકે કરવો નહીં, તેને અશુભ માનવામાં આવે છે.
ભગવાનનું સ્મરણ: દોરામાં ચૌદ ગાંઠો લગાવતી વખતે અને તેને બાંધતી વખતે મનમાં સતત ભગવાન શ્રીહરિ વિષ્ણુનું ધ્યાન કે તેમના મંત્રનો જાપ કરતા રહેવું જોઈએ.
પવિત્રતા અને મર્યાદા: એકવાર કાંડા પર સૂત્ર ધારણ કર્યા પછી તેની પવિત્રતાનું પૂરેપૂરું ધ્યાન રાખો. તેને ક્યારેય અશુદ્ધ કે ગંદા હાથોથી સ્પર્શ કરશો નહીં.
નિયમિત વ્રત અને નિયમ: આ ખાસ તિથિ પર વહેલી સવારે ઉઠીને સ્નાન કરવા, પૂરા નિયમ-વિધાનથી વ્રત રાખવા અને સાચા રંગનું સૂત્ર ધારણ કરવાથી જીવનના તમામ દુઃખોનો અંત થાય છે અને ભગવાન વિષ્ણુની અસીમ કૃપા પ્રાપ્ત થાય છે.
