ફોન અચાનક ગરમ થાય છે કે બેટરી ઉતરી જાય છે? તે હેકિંગનું સંકેત હોઈ શકે છે!
આજના ડિજિટલ યુગમાં આપણો સ્માર્ટફોન માત્ર વાતચીત કરવાનું સાધન નથી, પરંતુ આપણી આખી દુનિયા બની ગયો છે. ભારતમાં એન્ડ્રોઇડ (Android) સ્માર્ટફોન સૌથી વધુ લોકપ્રિય છે. UPI પેમેન્ટથી લઈને ઓનલાઈન બેંકિંગ, સોશિયલ મીડિયા અને ઓફિસનું કામ—બધું જ આજે આ નાના ઉપકરણ પર નિર્ભર છે. પરંતુ આ લોકપ્રિયતાને કારણે જ એન્ડ્રોઇડ ફોન સાયબર ગુનેગારો અને હેકર્સના નિશાના પર પણ સૌથી વધુ રહે છે.
ઘણીવાર આપણને લાગે છે કે ફોનમાં કોઈ પણ ખામી સર્જાય તો સર્વિસ સેન્ટર જવું એ જ એકમાત્ર રસ્તો છે, પણ એવું નથી. જો તમે સાચા સંકેતો ઓળખતા જાણતા હોવ, તો તમે ઘરે બેઠા માત્ર ૨ મિનિટમાં જાણી શકો છો કે ક્યાંક તમારો ફોન હેક તો નથી થયો ને!
માલવેર (Malware) શું છે અને એન્ડ્રોઇડ યુઝર્સ જ કેમ ફસાય છે?
માલવેર એવા ખતરનાક સોફ્ટવેર કે પ્રોગ્રામને કહેવામાં આવે છે જે ચુપચાપ તમારા ફોનમાં ઘૂસીને તમારો અંગત ડેટા ચોરે છે, તમારી ગતિવિધિઓ પર નજર રાખે છે અથવા ફોનની સિસ્ટમને નુકસાન પહોંચાડે છે.
એન્ડ્રોઇડ યુઝર્સ વધુ ટાર્ગેટ થવાનું મુખ્ય કારણ તેની ‘ઓપન સોર્સ’ પ્રકૃતિ છે. એન્ડ્રોઇડમાં યુઝર્સ Google Play Store સિવાય બહારની વેબસાઇટ્સ કે થર્ડ-પાર્ટી સોર્સ પરથી પણ એપ્સ ડાઉનલોડ કરી શકે છે. ભારતમાં લોકો ઘણીવાર Mod APK (પ્રીમિયમ એપ્સનું ફ્રી વર્ઝન) ના ચક્કરમાં અજાણી વેબસાઇટ્સ પરથી એપ્સ ડાઉનલોડ કરી લે છે. આ ઉપરાંત WhatsApp કે SMS પર આવેલી લલચામણી લિંક્સ પર ક્લિક કરવું પણ હેકર્સ માટે રસ્તો ખોલી દે છે.
ફોન પોતે જ આપવા લાગે છે ખતરાના સંકેત
જ્યારે પણ કોઈ હેકર કે માલવેર તમારા ફોન પર કબજો જમાવે છે, ત્યારે ફોન અસામાન્ય વ્યવહાર કરવા લાગે છે. આ સંકેતોને ઓળખો:
-
અચાનક સ્લો થવો: જો તમારો સારો પ્રોસેસર વાળો ફોન અચાનક ધીમો કામ કરવા લાગે કે વારંવાર હેંગ થતો હોય, તો તે બેકગ્રાઉન્ડમાં ચાલી રહેલા કોઈ માલવેરનો સંકેત હોઈ શકે છે.
-
ફોન ગરમ થવો: ગેમ રમ્યા વગર કે ભારે એપ ચલાવ્યા વગર પણ જો ફોન ખિસ્સામાં રાખવા છતાં કે સામાન્ય વપરાશમાં ગરમ થતો હોય, તો સમજી લેવું કે પાછળ કોઈ શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિ ચાલી રહી છે.
-
બેટરી ઝડપથી ઉતરવી: જો ફોનનો ઉપયોગ ન કરવા છતાં બેટરી ખૂબ જ ઝડપથી પૂરી થઈ જતી હોય, તો શક્યતા છે કે કોઈ જાસૂસી એપ બેકગ્રાઉન્ડમાં તમારું લોકેશન કે ડેટા હેકર્સને મોકલી રહી છે.
એપ્સની યાદી પર રાખો ચાંપતી નજર
એપ્સની યાદી પર રાખો ચાંપતી નજરસૌ પ્રથમ તમારા ફોનના Settings > Apps સેક્શનમાં જાઓ. અહીં ઇન્સ્ટોલ કરેલી બધી એપ્સને ધ્યાનથી જુઓ.
-
શું કોઈ એવી એપ છે જે તમે ક્યારેય ડાઉનલોડ નથી કરી?
-
શું કોઈ એપ નામ વગરની કે આઈકોન વગરની દેખાઈ રહી છે?
-
શું કોઈ સામાન્ય દેખાતી એપ (જેમ કે ફ્લેશલાઇટ કે કેલ્ક્યુલેટર) ખૂબ વધારે સ્પેસ રોકી રહી છે?
હેકર્સ ઘણીવાર માલવેરને નકલી અપડેટ, સિસ્ટમ ફાઈલ કે સાધારણ યુટિલિટી એપ તરીકે છુપાવી દે છે. જો કોઈ પણ એપ શંકાસ્પદ લાગે, તો તેનું નામ ઇન્ટરનેટ પર સર્ચ કરો અને તરત જ અનઇન્સ્ટોલ કરો.
પરમિશન સેટિંગ્સ: પ્રાઇવસીનું સૌથી મોટું ફિલ્ટર
એપ્સને આપવામાં આવેલી પરવાનગીઓ (Permissions) હેકિંગને પકડવાનો સૌથી સરળ રસ્તો છે.
-
Settings > Privacy > Permission Manager પર જાઓ.
-
અહીં ચેક કરો કે કઈ એપ તમારો કેમેરા, માઇક્રોફોન, કોન્ટેક્ટ્સ કે મેસેજ એક્સેસ કરી રહી છે.
-
ઉદાહરણ તરીકે: જો કોઈ ફોટો એડિટિંગ એપ તમારા કોલ લોગ્સ વાંચવા માંગતી હોય અથવા કેલ્ક્યુલેટર એપ કેમેરા એક્સેસ માંગતી હોય, તો આ ચોક્કસપણે ખતરાની ઘંટડી છે. આવી પરમિશન તરત જ બંધ કરો અને એપ ડિલીટ કરો.
મોબાઈલ ડેટા અને પોપ-અપ જાહેરાતો
હેકર્સ ચોરેલો ડેટા તેમના સર્વર પર મોકલવા માટે તમારા ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરે છે.
-
ડેટા વપરાશ: Settingsમાં Data Usage ચેક કરો. જો કોઈ અજાણી એપ ખૂબ વધારે ડેટા વાપરી રહી હોય, તો તે ખતરો હોઈ શકે છે.
-
પોપ-અપ એડ્સ: જો તમે બ્રાઉઝર વાપરી રહ્યા નથી, છતાં હોમ સ્ક્રીન પર અજીબોગરીબ જાહેરાતો આવી રહી છે, તો તમારા ફોનમાં ‘એડવેર’ (Adware) ઘૂસી ચૂક્યું છે.
સુરક્ષાના ઉપાયો અને બચાવ
પરિસ્થિતિ બગડે તે પહેલાં આ પગલાં લો:
-
Google Play Protect: ખાતરી કરો કે આ ફીચર ઓન છે. તે નિયમિતપણે એપ્સ સ્કેન કરે છે.
-
ભરોસાપાત્ર એન્ટીવાયરસ: કોઈ જાણીતી કંપનીની મોબાઈલ સુરક્ષા એપ જરૂર રાખો.
-
સોફ્ટવેર અપડેટ: હંમેશા ફોનનું લેટેસ્ટ સિસ્ટમ અપડેટ ઇન્સ્ટોલ રાખો, કારણ કે તેમાં નવા સિક્યોરિટી પેચ હોય છે.
જ્યારે સ્થિતિ નિયંત્રણ બહાર હોય: જો તમારો ફોન આપમેળે મેસેજ મોકલવા લાગે, બેંકમાંથી OTP આવવા લાગે અથવા બેંકિંગ એપ કામ કરવાનું બંધ કરી દે, તો મોડું ન કરો. સૌથી પહેલા તમારા જરૂરી પાસવર્ડ (Google, બેંક, સોશિયલ મીડિયા) બદલો અને છેલ્લે ડેટાનો બેકઅપ લઈને ‘Factory Reset’ કરી દો. સાવધાની એ જ સૌથી મોટી સુરક્ષા છે.
