‘વન નેશન, વન સ્ટુડન્ટ આઈડી’: શું છે APAAR ID અને વિદ્યાર્થીઓ માટે તે કેમ છે અનિવાર્ય?

હવે એક જ ડિજિટલ નંબર પર મળશે આખું શૈક્ષણિક રેકોર્ડ, જાણો શું છે APAAR ID

કલ્પના કરો કે તમારા પિતાને સરકારી નોકરી કે અન્ય કામને કારણે બીજા શહેર કે રાજ્યમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવે છે જ્યારે તમે પટનામાં રહેતા હોવ છો. આવી સ્થિતિમાં, જ્યારે તમે નવા શહેરની નવી શાળામાં પ્રવેશ માટે આવો છો, ત્યારે વહીવટીતંત્ર તમારી જૂની માર્કશીટ, ટ્રાન્સફર સર્ટિફિકેટ (TC), ચારિત્ર્ય પ્રમાણપત્ર અને અન્ય ઘણા દસ્તાવેજો માંગે છે. જો આમાંથી એક પણ ફાઇલ ઘરે રહી જાય, તો તમારે ઘણી વાર ટ્રિપ કરવી પડશે અને નોંધપાત્ર માનસિક તાણ સહન કરવો પડશે.

પરંતુ જરા વિચારો કે જો તમારી પાસે 12 અંકનો એક એવો ડિજિટલ નંબર હોય, જેને દાખલ કરતાની સાથે જ તમારી પહેલી ધોરણથી લઈને ગ્રેજ્યુએશન સુધીની આખી પઢાઈનો કાચો-ચિઠ્ઠો એક ક્લિકમાં સ્ક્રીન પર આવી જાય, તો સ્કૂલ બદલવી કે એડમિશન લેવું કેટલું સરળ થઈ જશે! આ કાગળની ઝંઝટને કાયમ માટે ખતમ કરવા માટે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા APAAR ID (અપાર આઈડી) ની શરૂઆત કરવામાં આવી છે, જેને ‘One Nation, One Student ID’ પણ કહેવામાં આવે છે. આવો ખૂબ જ સરળ ભાષામાં સમજીએ કે આ અપાર આઈડી શું છે, તે વિદ્યાર્થીઓ માટે કેમ જરૂરી છે અને ઘર બેઠા તેને કેવી રીતે બનાવી શકાય છે.

આખરે શું છે APAAR ID?

જે રીતે દેશના દરેક નાગરિકની ઓળખ માટે ‘ઓર્ડિનરી ઓળખપત્ર’ (જેમ કે આધાર કાર્ડ) જરૂરી હોય છે, તે જ રીતે દેશની તમામ સ્કૂલો, કોલેજો અને યુનિવર્સિટીઓમાં ભણતા વિદ્યાર્થીઓ માટે સરકાર દ્વારા અપાર આઈડી (Automated Permanent Academic Account Registry) લોન્ચ કરવામાં આવી છે. આ 12 અંકનો એક યુનિક ડિજિટલ નંબર હોય છે, જે પ્રી-પ્રાઈમરીથી લઈને હાયર એજ્યુકેશન (એટલે કે ગ્રેજ્યુએશન અને પીએચડી સુધી) વિદ્યાર્થીની આખી શૈક્ષણિક યાત્રાનો ડિજિટલ રેકોર્ડ પોતાની અંદર સાચવીને રાખે છે. વર્ષ 2026 માં દેશભરની શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં તેને ઝડપથી અનિવાર્ય કરવામાં આવી રહી છે.

સ્કૂલ અને કોલેજ સ્ટુડન્ટ્સ માટે કેમ જરૂરી છે આ ID?

વર્તમાન સમયમાં દેશની લગભગ તમામ સરકારી અને ખાનગી સ્કૂલો તથા કોલેજોમાં એડમિશન અથવા રજીસ્ટ્રેશનના સમયે અપાર આઈડીની માંગ કરવામાં આવી રહી છે. તેની પાછળ મુખ્યત્વે ત્રણ મોટા કારણો છે:

NICL આસિસ્ટન્ટની 500 જગ્યાઓ માટે અરજી કરવાની છેલ્લી તારીખ નજીક, ફટાફટ કરો એપ્લાય

અમેરિકામાં આ વિચિત્ર બીમારીએ મચાવી તબાહી, ૨ના મોત અને હજારો લોકો ઝપેટમાં

• એક જ જગ્યાએ સુરક્ષિત રહેશે સારો રેકોર્ડ: તમારી સ્કૂલની માર્કશીટ, બોર્ડ સર્ટિફિકેટ્સ, રમતગમત (Sports) કે અન્ય પ્રવૃત્તિઓમાં મળેલી સિદ્ધિઓ અને ડિગ્રીઓ બધું જ એક જ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર કાયમ માટે સુરક્ષિત રહેશે. કાગળો ફાટવાનો કે ખોવાઈ જવાનો ડર પૂરેપૂરો ખતમ થઈ જશે.

• સ્કૂલ કે કોલેજ ટ્રાન્સફરમાં મોટી રાહત: જ્યારે પણ કોઈ વિદ્યાર્થી એક સ્કૂલથી બીજી સ્કૂલ કે એક રાજ્યથી બીજી રાજ્યની કોલેજમાં એડમિશન લે છે, ત્યારે તેને વારંવાર ટીસી અને જૂની માર્કશીટની ફિઝિકલ કોપીઓ જમા કરાવવાની ઝંઝટમાંથી મુક્તિ મળી જાય છે. નવી સંસ્થા ફક્ત તમારી અપાર આઈડીના માધ્યમથી તમારો આખો જૂનો રેકોર્ડ જોઈ શકે છે.

• નકલી સર્ટિફિકેટ્સ અને ધાંધલી પર લગામ: આ આઈડી સાથે માત્ર અસલી અને વેરિફાઇડ માર્કશીટ જ લિંક હોય છે. આનાથી નકલી ડિગ્રીઓ બનાવતી ગેંગો અને શિક્ષણ ક્ષેત્રે થતી છેતરપિંડી પર સંપૂર્ણ લગામ લાગશે.

Academic Bank of Credits (ABC) સાથે કેવી રીતે જોડાયેલ છે અપાર આઈડી?

આ અપાર આઈડી સીધી તમારા Academic Bank of Credits (ABC) ખાતા સાથે લિંક હોય છે. નવી રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP 2020) હેઠળ, જો કોઈ વિદ્યાર્થી કોઈ કારણસર પોતાનો અભ્યાસ અધવચ્ચે છોડી દે છે અથવા બીજો કોઈ કોર્સ પસંદ કરે છે, તો તેના દ્વારા અગાઉ પાસ કરવામાં આવેલા વિષયોના ક્રેડિટ્સ (અંકો) આ ડિજિટલ બેંકમાં સુરક્ષિત જમા થઈ જાય છે. ભવિષ્યમાં જ્યારે તે વિદ્યાર્થી ફરીથી પોતાનો અભ્યાસ ત્યાંથી જ શરૂ કરવા માંગે છે, ત્યારે તેના તે જૂના ક્રેડિટ્સ કોઈપણ નુકસાન વિના નવા કોર્સમાં ટ્રાન્સફર થઈ જાય છે.

ઘર બેઠા જાતે જ કેવી રીતે બનાવો તમારી APAAR ID?

જો તમે અથવા તમારા બાળકો સ્કૂલ-કોલેજમાં ભણો છો અને તમે ઘર બેઠા તમારી અપાર આઈડી બનાવવા માંગો છો, તો આ સરળ સ્ટેપને ફોલો કરો:

1. સૌથી પહેલા તમારા મોબાઈલ અથવા કમ્પ્યુટર પર અધિકૃત વેબસાઇટ abc.gov.in પર જાઓ અથવા તમારા ફોનમાં DigiLocker App ખોલો.

2. આ પછી તમારા ઓળખપત્ર સાથે જોડાયેલી જાણકારીના માધ્યમથી ડિજીલોકરમાં લોગિન કરો અથવા નવું એકાઉન્ટ સાઇન-અપ કરો.

3. એપ કે વેબસાઇટના સર્ચ બારમાં જઈને ‘Search Document’ ઓપ્શન પર ક્લિક કરો અને ત્યાં APAAR ID અથવા ABC ID ટાઇપ કરીને શોધો.

4. હવે તમારી જરૂરી બેઝિક ડિટેલ્સ જેનું પૂરું નામ, જન્મ તારીખ, સ્કૂલ અથવા કોલેજનું નામ અને તમારો રોલ નંબર અથવા ઇનરોલમેન્ટ નંબર દાખલ કરો.

5. તમામ જાણકારી સાચી ભર્યા પછી ‘Get Document’ પર ક્લિક કરો. ક્લિક કરતાની સાથે જ તમારી 12 અંકની યુનિક અપાર આઈડી જનરેટ થઈને તમારી સામે આવી જશે, જેને તમે સરળતાથી ડાઉનલોડ કરીને તેની પ્રિન્ટ આઉટ પણ કાઢી શકો છો.