કેજરીવાલનો કોર્ટનો બહિષ્કાર: જસ્ટિસ સ્વર્ણ કાંતાની કોર્ટમાં હાજર ન રહેવાના નિર્ણયની શું થશે કાનૂની અસર?
અરવિંદ કેજરીવાલે સોશિયલ મીડિયા અને પત્ર દ્વારા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમને જસ્ટિસ સ્વર્ણ કાંતા શર્માની અદાલતમાંથી ન્યાય મળવાની આશા નથી. તેમણે ગાંધીજીના સિદ્ધાંતો અને સત્યાગ્રહનો હવાલો આપીને કોર્ટની કાર્યવાહીમાં ભાગ ન લેવાનો નિર્ણય કર્યો છે. પરંતુ, કાયદાની દ્રષ્ટિએ આ પગલું કેજરીવાલ માટે મુશ્કેલીઓ વધારી શકે છે.
શું આ અદાલતની અવમાનના (Contempt of Court) ગણાશે?
સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે શું ન્યાયાધીશ સામે પત્ર લખવો અને હાજર ન રહેવું એ અવમાનના છે? કાયદાકીય નિષ્ણાત ફૈઝાન મુસ્તફાના જણાવ્યા મુજબ, કેજરીવાલે જે કહ્યું છે તેને સીધી રીતે ‘કન્ટેમ્પ ઓફ કોર્ટ’ના દાયરામાં લાવવું મુશ્કેલ છે. જોકે, વરિષ્ઠ વકીલ અમન લેખી માને છે કે આ પદ્ધતિ અનુચિત છે. કોઈ પણ જજ પાસે એ અધિકાર હોય છે કે તે આ પત્રને અવગણે અથવા તો તેને ન્યાયિક પ્રક્રિયામાં અવરોધ માનીને નોટિસ જારી કરે.
પક્ષપાતની આશંકા અને કેજરીવાલની દલીલો
કેજરીવાલે જજ પર પક્ષપાતનો આરોપ લગાવતા કહ્યું છે કે તેમના આદેશોમાં એક નિશ્ચિત પેટર્ન દેખાય છે જે હંમેશા તપાસ એજન્સીઓ (ED/CBI) ની તરફેણમાં હોય છે. આ ઉપરાંત તેમણે જજની સંઘ સાથેની કથિત નિકટતા અને તેમના બાળકો કેન્દ્ર સરકારમાં વકીલ હોવા અંગે પણ સવાલો ઉઠાવ્યા છે. પ્રસિદ્ધ વકીલ પ્રશાંત ભૂષણે કેજરીવાલના આ નિર્ણયને ટેકો આપતા કહ્યું છે કે પક્ષપાતની આશંકા વ્યાજબી લાગે છે.
હાજર ન રહેવાથી કેજરીવાલને શું નુકસાન થઈ શકે?
જો કેજરીવાલ કે તેમના વકીલ કોર્ટમાં પક્ષ રાખવા માટે હાજર નહીં થાય, તો તેની ગંભીર અસરો પડી શકે છે:
એકતરફી નિર્ણય (Ex-parte Decision): અદાલત માત્ર સીબીઆઈ (CBI) ની દલીલો સાંભળીને કેજરીવાલ વિરુદ્ધ એકતરફી ચુકાદો આપી શકે છે.
કોર્ટની વિશેષ સત્તા: જજ ઈચ્છે તો જામીનપાત્ર વોરંટ જારી કરીને કેજરીવાલની હાજરી ફરજિયાત બનાવી શકે છે.
સરકારી વકીલની નિમણૂક: કોર્ટ કેજરીવાલનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે કોઈ ‘એમિકસ ક્યુરી’ (કોર્ટના મિત્ર) અથવા લીગલ એડ પેનલમાંથી વકીલની નિમણૂક કરી શકે છે.
ન્યાયતંત્રની છબી પર અસર
આ વિવાદ માત્ર એક વ્યક્તિ અને જજ વચ્ચેનો નથી, પરંતુ તે સમગ્ર ન્યાય પ્રક્રિયા પર સવાલ ઉઠાવે છે. ફૈઝાન મુસ્તફા કહે છે કે જો ન્યાયાધીશે પોતે જ આ કેસમાંથી ખસી જવાનો (Recusal) નિર્ણય લીધો હોત, તો ન્યાયતંત્રની નિષ્પક્ષતા પર સવાલ ન ઉઠત. આ ઘટનાથી ‘રૂલ ઓફ લો’ અને ન્યાયતંત્રમાં સામાન્ય માણસના ભરોસાને ઠેસ પહોંચી શકે છે.
રાજકીય અને કાનૂની વળાંક
નિષ્ણાતો માને છે કે કેજરીવાલ પાસે આદેશને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકારવાનો વિકલ્પ હતો, પરંતુ તેમણે પત્ર લખીને સીધો સંઘર્ષ પસંદ કર્યો છે. આ પગલું રાજકીય રીતે તેમને ચર્ચામાં લાવી શકે છે, પરંતુ કાનૂની રીતે તે તેમના માટે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.
