અસમ વિધાનસભામાં ભારે હંગામા વચ્ચે UCC બિલ પસાર: લિવ-ઈનમાં રજીસ્ટ્રેશન ફરજિયાત, બહુપત્નીત્વ પ્રથા પર લાગશે રોક
દેશભરમાં લાંબા સમયથી જે વિષય પર સૌથી વધુ રાજકીય ચર્ચાઓ અને વિવાદો થતા રહ્યા છે, તે એટલે કે સમાન નાગરિક સંહિતા (UCC). આ દિશામાં ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્ય અસમે એક બહુ મોટું અને ઐતિહાસિક પગલું ભર્યું છે. અસમ વિધાનસભામાં ભારે વિરોધ, સૂત્રોચ્ચાર અને હંગામાની વચ્ચે ‘ધ યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ, અસમ, ૨૦૨૬ વિધેયક’ સત્તાવાર રીતે પસાર થઈ ગયું છે.
આ કાયદો પસાર થવાની સાથે જ હવે અસમમાં લગ્ન, છૂટાછેડા, વારસાઈ હક અને લિવ-ઈન રિલેશનશિપ (Live-in Relationships) જેવા વ્યક્તિગત મામલાઓ કોઈ પણ ધર્મ કે જ્ઞાતિના ભેદભાવ વિના એક જ સમાન કાનૂની દાયરામાં આવી જશે. જો કે, આ બિલ પર ચર્ચા દરમિયાન વિપક્ષી ધારાસભ્યોએ ગૃહમાં ભારે હોબાળો મચાવ્યો હતો અને આક્ષેપ કર્યો હતો કે આ કાયદો સમાજના એક ચોક્કસ વર્ગના અધિકારોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
ઉત્તરાખંડ અને ગુજરાત બાદ અસમ બન્યું ત્રીજું રાજ્ય
અસમની હિમંતા બિસ્વા સરમા સરકારે દેશભરમાં એક નવો ઇતિહાસ રચી દીધો છે. આ પ્રસ્તાવિત કાયદો વિધાનસભામાં પસાર થવાની સાથે જ, અસમ હવે ઉત્તરાખંડ અને ગુજરાત બાદ દેશનું એવું ત્રીજું રાજ્ય બની ગયું છે જેણે પોતાના રાજ્યમાં યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ (UCC) બિલ પસાર કર્યું છે.
વિપક્ષી પક્ષોની માંગ હતી કે આ બિલ ઘણું સંવેદનશીલ હોવાથી તેને અત્યારે પસાર કરવાને બદલે વધુ વિગતવાર અભ્યાસ અને ચર્ચા માટે એક ‘સિલેક્ટ કમિટી’ (Select Committee) પાસે મોકલવામાં આવે. પરંતુ સરકારે આ માંગને નકારી કાઢીને બિલને ગૃહમાં મંજૂરી અપાવી દીધી હતી.
વિપક્ષનો ગૃહમાં ભારે વિરોધ અને સૂત્રોચ્ચાર
‘યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ, અસમ, ૨૦૨૬ બિલ’ પર વિધાનસભામાં આખો દિવસ ખૂબ જ તીખી ચર્ચા ચાલી હતી. ચર્ચાના અંતે સ્પીકર રંજીત કુમાર દાસે મુખ્યમંત્રી હિમંતા બિસ્વા સરમાને આ બિલ પસાર કરાવવા માટે ગૃહ સમક્ષ રજૂ કરવા જણાવ્યું હતું. સ્પીકરે વિપક્ષની એ માંગણીને સ્પષ્ટપણે ફગાવી દીધી હતી, જેમાં બિલને સિલેક્ટ કમિટી પાસે મોકલવાની વાત કહી હતી.
સરકારના આ વલણથી નારાજ થઈને વિપક્ષના તમામ સભ્યો ગૃહની વચ્ચે એટલે કે વેલ (Well) માં ધસી આવ્યા હતા. વિપક્ષી નેતાઓએ બિલના વિરોધમાં પ્લેકાર્ડ દર્શાવીને સતત નારેબાજી શરૂ કરી દીધી હતી. બીજી તરફ, સત્તાધારી પક્ષના સભ્યો દ્વારા પણ ગૃહમાં ‘ભારત માતા કી જય’ અને ‘જય શ્રી રામ’ ના જોરદાર નારા લગાવવામાં આવ્યા હતા. આ ભારે ઘોંઘાટ અને હંગામાની વચ્ચે જ, સ્પીકરે બિલને ધ્વનિ મત (Voice Vote) દ્વારા પસાર કરવા માટે રજૂ કર્યું. સત્તા પક્ષના બહુમતી સભ્યોએ બિલની તરફેણમાં મતદાન કરતાં સ્પીકરે જાહેરાત કરી, “હું જાહેર કરું છું કે આ બિલ પસાર થઈ ગયું છે.” બિલ પાસ થતાં જ ટ્રેઝરી બેન્ચ (સત્તા પક્ષ) ના સભ્યોએ પાટલીઓ થપથપાવીને અને તાળીઓના ગડગડાટ સાથે તેનું સ્વાગત કર્યું હતું.
સોમવારે રજૂ કરાયું હતું બિલ: બહુવિવાહ પર પ્રતિબંધનો પ્રસ્તાવ
અહીં ઉલ્લેખનીય છે કે અસમ સરકાર દ્વારા આ મહત્વકાંક્ષી વિધેયક સોમવારે જ વિધાનસભાના પટલ પર રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આ બિલનો મુખ્ય હેતુ લગ્ન અને છૂટાછેડા જેવા સામાજિક વિષયોમાં એકરૂપતા લાવવાનો છે. આ બિલમાં સૌથી મહત્વની જોગવાઈ ‘બહુપત્નીત્વ પ્રથા’ (Polygamy) એટલે કે એક કરતાં વધુ લગ્ન કરવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લગાવવાની છે. હવેથી અસમમાં કોઈ પણ પુરુષ કે સ્ત્રી પોતાના પ્રથમ જીવનસાથીની હયાતીમાં કે છૂટાછેડા વિના બીજા લગ્ન કરી શકશે નહીં.
આ ઉપરાંત, આજના આધુનિક યુગના ટ્રેન્ડ સમાન ‘લિવ-ઇન રિલેશનશિપ’ ને લઈને પણ કાયદો કડક કરવામાં આવ્યો છે. હવેથી રાજ્યમાં લિવ-ઇન સંબંધોનું સત્તાવાર રજીસ્ટ્રેશન (નોંધણી) કરાવવું કાયદાકીય રીતે ફરજિયાત બનશે.
અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) સમુદાયને મળી મોટી મુક્તિ
અસમના ભૌગોલિક અને સામાજિક માળખાને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે આ બિલમાં એક બહુ મોટો અને મહત્વનો નિર્ણય લીધો છે. બિલની જોગવાઈઓ મુજબ, આ નવો કાયદો અસમમાં વસતા અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) સમુદાય પર લાગુ થશે નહીં.
અસમના આદિવાસી અને જનજાતિ સમુદાયોની પોતાની આગવી સંસ્કૃતિ, પરંપરાઓ અને સામાજિક નિયમો છે, જેમાં સરકાર કોઈ દખલગીરી કરવા માંગતી નથી. આથી આ સમુદાયોને યુસીસીના દાયરામાંથી સંપૂર્ણપણે બહાર રાખવામાં આવ્યા છે, જેથી તેમના પરંપરાગત અધિકારો સુરક્ષિત રહે.
UCC ના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારને થશે જેલની સજા
આ નવા કાયદાને માત્ર કાગળ પર મર્યાદિત રાખવાને બદલે સરકારે તેમાં કડક સજાની જોગવાઈઓ પણ ઉમેરી છે. જો કોઈ વ્યક્તિ આ નિયમોનું પાલન નહીં કરે તો તેણે જેલની હવા ખાવી પડશે:
બહુવિવાહ માટે સજા: કાયદો લાગુ થયા પછી જો કોઈ વ્યક્તિ બહુવિવાહ કે બે લગ્ન કરશે, તો તેને કાયદાના ભંગ બદલ ૭ વર્ષ સુધીની આકરી જેલની સજા અને દંડ થઈ શકે છે.
લિવ-ઇન રજીસ્ટ્રેશન ન કરાવવા પર સજા: જો કોઈ કપલ (જોડું) લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં રહેતું હોય અને નિયત સમય મર્યાદામાં તેનું સત્તાવાર રજીસ્ટ્રેશન નહીં કરાવે, તો તેમને ૩ મહિના સુધીની જેલની સજા અથવા દંડ અથવા બંને થઈ શકે છે.
વિપક્ષની ચિંતા: ‘ચોક્કસ વર્ગના અધિકારોનું હનન’
બીજી તરફ, વિરોધ પક્ષોએ આ બિલનો વિરોધ કરતા દલીલ કરી હતી કે આ બિલ ઉતાવળમાં લાવવામાં આવ્યું છે. ચર્ચા દરમિયાન વિપક્ષી નેતાઓએ આશંકા વ્યક્ત કરી હતી કે સમાન નાગરિક સંહિતા લાગુ થવાથી લઘુમતીઓ અને સમાજના કેટલાક ચોક્કસ વર્ગોના ધાર્મિક અને વ્યક્તિગત અધિકારો (Personal Laws) ને નુકસાન પહોંચશે. તેમણે આક્ષેપ કર્યો કે આ બિલ પાછળ સરકારનો હેતુ સામાજિક સુધારા કરતાં રાજકીય ધ્રુવીકરણ વધુ છે.
