નિવૃત્તિની ચિંતા છોડો: વૃદ્ધાવસ્થામાં માસિક પેન્શન મેળવવા માટે આજે જ શરૂ કરો આ સુરક્ષિત યોજનાઓ
જીવનની ઉત્તરાવસ્થામાં જ્યારે નિયમિત આવક બંધ થઈ જાય છે, ત્યારે વધતી મોંઘવારી, આરોગ્યસંભાળના ખર્ચ અને દૈનિક જરૂરિયાતો માટે કોઈની સામે હાથ લંબાવવો ન પડે તે માટે ‘નિવૃત્તિ આયોજન’ (Retirement Planning) અત્યંત જરૂરી બની રહે છે.
નિવૃત્તિ આયોજન એ માત્ર પૈસા બચાવવા પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ એક એવું મજબૂત ભંડોળ ઊભું કરવાની પ્રક્રિયા છે જે નોકરી કે વ્યવસાયમાંથી નિવૃત્ત થયા પછી પણ તમારી નાણાકીય જરૂરિયાતોને આરામથી પૂર્ણ કરી શકે. નિષ્ણાતોના મતે, વ્યક્તિ જેટલી વહેલી ઉંમરે રોકાણની શરૂઆત કરે છે, તેને ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ (Compounding Interest) નો લાભ એટલો જ વધુ મળે છે.
ભારતમાં દરેક વયજૂથ, આવક અને જોખમ ક્ષમતા અનુસાર વિવિધ સરકારી અને સુરક્ષિત રોકાણ વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે. તમારા ભવિષ્યને સુરક્ષિત કરવા માટેના ૫ પ્રમુખ રોકાણ વિકલ્પોનું વિશ્લેષણ નીચે મુજબ છે:
૧. રાષ્ટ્રીય પેન્શન સિસ્ટમ (NPS)
રાષ્ટ્રીય પેન્શન સિસ્ટમ એટલે કે NPS એ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા સમર્થિત અને પેન્શન ફંડ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી (PFRDA) દ્વારા નિયંત્રિત એક શ્રેષ્ઠ સ્વૈચ્છિક બચત યોજના છે. તેમાં સંગઠિત અને અસંગઠિત બંને ક્ષેત્રના કર્મચારીઓ કે સ્વ-રોજગાર ધરાવતી વ્યક્તિઓ જોડાઈ શકે છે.
NPS હેઠળ રોકાણકારોના નાણાં શેરબજાર (ઇક્વિટી), કોર્પોરેટ બોન્ડ અને સરકારી સિક્યોરિટીઝના મિશ્રણમાં રોકવામાં આવે છે. રોકાણકાર પોતાની પસંદગી મુજબ અથવા પોતાની ઉંમરના આધારે ઓટો-એલોકેશનનો વિકલ્પ પસંદ કરી શકે છે. નિવૃત્તિની વયે (૬૦ વર્ષે) કુલ સંચિત ભંડોળમાંથી ૬૦ ટકા રકમ કરમુક્ત રીતે એકસાથે ઉપાડી શકાય છે, જ્યારે બાકીની ૪૦ ટકા રકમમાંથી ‘એન્યુઇટી’ (Annuity) ખરીદવાની રહે છે, જે જીવનભર ગેરંટીકૃત માસિક પેન્શન પૂરું પાડે છે.
૨. કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ (EPF)
સંગઠિત ક્ષેત્રમાં નોકરી કરતા પગારદાર વર્ગ માટે EPF એ નિવૃત્તિ બચતનું સૌથી લોકપ્રિય અને સુરક્ષિત માધ્યમ છે. આ યોજના હેઠળ દર મહિને કર્મચારીના મૂળ પગાર અને મોંઘવારી ભથ્થાનો એક નિશ્ચિત ભાગ (૧૨ ટકા) જમા થાય છે, અને એટલું જ યોગદાન નોકરીદાતા કંપની દ્વારા પણ આપવામાં આવે છે.
આ જમા રકમ પર કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO) દ્વારા વાર્ષિક ધોરણે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ આપવામાં આવે છે. હાલમાં આ વ્યાજ દર ૮.૨૫ ટકા વાર્ષિક જેટલો આકર્ષક છે. આ ભંડોળ સામાન્ય રીતે નિવૃત્તિ વખતે જ ઉપાડી શકાય છે, પરંતુ તબીબી કટોકટી, મકાન ખરીદી કે બાળકોના શિક્ષણ જેવા વિશિષ્ટ સંજોગોમાં તેમાંથી આંશિક ઉપાડની મંજૂરી પણ મળે છે.
૩. પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PPF)
જો તમે શેરબજારના જોખમોથી દૂર રહીને સંપૂર્ણ સુરક્ષિત અને સ્થિર વળતર ઈચ્છતા હોવ, તો પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PPF) શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે. આ ૧૫ વર્ષની મુદત ધરાવતી સરકારી બચત યોજના છે, જેને પાંચ-પાંચ વર્ષના બ્લોકમાં આગળ લંબાવી શકાય છે.
PPF માં મળતું વ્યાજ બજારના વધઘટ પર આધારિત નથી હોતું અને સરકાર દ્વારા ત્રિમાસિક ધોરણે તેની સમીક્ષા થાય છે. આ યોજનામાં કરમુક્ત વળતર અને આવકવેરા કાયદાની કલમ 80C હેઠળ કર બચતનો લાભ પણ મળે છે, જે તેને લાંબા ગાળાના રિટાયરમેન્ટ ફંડ માટે ખૂબ જ લોકપ્રિય બનાવે છે.
૪. અટલ પેન્શન યોજના (APY)
ખાસ કરીને અસંગઠિત ક્ષેત્રના શ્રમિકો અને ઓછી આવક ધરાવતા વર્ગને વૃદ્ધાવસ્થામાં સામાજિક સુરક્ષા પૂરી પાડવા માટે અટલ પેન્શન યોજના શરૂ કરવામાં આવી છે. ૧૮ થી ૪૦ વર્ષની વયના ભારતીય નાગરિકો આ યોજનામાં જોડાઈ શકે છે.
આ યોજના હેઠળ રોકાણકારે ૬૦ વર્ષની ઉંમર સુધી નિયમિત માસિક યોગદાન આપવાનું રહે છે. ત્યારબાદ તેમણે પસંદ કરેલા યોગદાનના આધારે ૬૦ વર્ષ પછી દર મહિને ₹૧,૦૦૦ થી લઈને ₹૫,૦૦૦ સુધીનું નિશ્ચિત ગેરંટીકૃત પેન્શન આજીવન મળતું રહે છે.
૫. વરિષ્ઠ નાગરિક બચત યોજના (SCSS)
જે લોકો પહેલેથી જ નિવૃત્ત થઈ ચૂક્યા છે અને તેમના નિવૃત્તિ ભંડોળમાંથી સુરક્ષિત તથા નિયમિત આવક મેળવવા માંગે છે, તેમના માટે પોસ્ટ ઓફિસ કે બેંકો દ્વારા ઉપલબ્ધ ‘Senior Citizen Savings Scheme’ (SCSS) ઉત્તમ છે.
૬૦ વર્ષ કે તેથી વધુ વયના નાગરિકો આ યોજનામાં રોકાણ કરી શકે છે. તેમાં સરકાર દ્વારા નક્કી કરાયેલું ઊંચું વ્યાજ દર ત્રિમાસિક ગાળે સીધું રોકાણકારના ખાતામાં જમા થાય છે, જે નિવૃત્ત વ્યક્તિઓને માસિક કે ત્રિમાસિક ખર્ચ પહોંચી વળવા માટે ગેરંટીકૃત આવકનો સ્ત્રોત પૂરો પાડે છે.
તમારી ઉંમર, લક્ષ્ય અને નાણાકીય ક્ષમતાને ધ્યાનમાં રાખીને આજે જ યોગ્ય યોજના પસંદ કરીને રોકાણ શરૂ કરવું એ જ સુખી અને ચિંતામુક્ત વૃદ્ધાવસ્થાની ચાવી છે.
