પશ્ચિમ બંગાળમાં ચૂંટણી પહેલા રાજકીય ઘમસાણ: મતદાર યાદીમાંથી ૫૮ લાખ નામો દૂર, વિવાદની શક્યતા
પશ્ચિમ બંગાળમાં આગામી વર્ષે વિધાનસભાની ચૂંટણી યોજાવાની છે, પરંતુ તે પહેલાં જ રાજ્યમાં રાજકીય ગરમાવો વધી ગયો છે. મતદાર પુનરીક્ષણ પ્રક્રિયા (Electoral Roll Revision) પૂર્ણ થયા બાદ રાજ્ય ચૂંટણી પંચ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા આંકડાઓએ હલચલ મચાવી દીધી છે. આ આંકડાઓ મુજબ, રાજ્યની અંતિમ મતદાર યાદીમાંથી કુલ ૫૮ લાખ મતદારોના નામ દૂર (Disenrolment) કરવામાં આવ્યા છે, જેને લઈને વિપક્ષે સવાલો ઉઠાવવાનું શરૂ કરી દીધું છે.
મતદાર યાદીમાં થયેલા મોટા ફેરફારો
ચૂંટણી પંચ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી વિગતો અનુસાર, મતદાર યાદીમાં બે મુખ્ય ફેરફારો થયા છે:
૧. નામોનો ઉમેરો (Enrollment):
- પુનરીક્ષણ પ્રક્રિયા દરમિયાન ૧૩.૩૭ લાખ નવા મતદારોના નામ ઉમેરવામાં આવ્યા છે. આમાં મુખ્યત્વે યુવા મતદારો (૧૮-૧૯ વર્ષના) અને પ્રથમ વખત મત આપનારા લોકોનો સમાવેશ થાય છે.
૨. નામો દૂર કરવા (Deletion):
- કુલ ૫૮ લાખ જેટલા મતદારોના નામ વિવિધ કારણોસર યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા છે.
- સત્તાવાર કારણોમાં મૃત્યુ, સ્થળાંતર (Migration), અથવા એક જ વ્યક્તિના નામ બે જગ્યાએ નોંધાયેલા હોવા (Duplication) નો સમાવેશ થાય છે.
આ પ્રક્રિયા બાદ, પશ્ચિમ બંગાળમાં અંતિમ મતદારની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ફેરફાર જોવા મળ્યો છે.
વિપક્ષનો આક્રોશ: ‘રાજકીય ષડયંત્ર’ના આક્ષેપો
મતદાર યાદીમાંથી આટલી મોટી સંખ્યામાં નામો દૂર થતાં, વિપક્ષી દળોએ આ પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા પર ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા છે. ભાજપ અને ડાબેરી પક્ષોએ આરોપ લગાવ્યો છે કે આ ‘મોટો કટ’ રાજકીય બદલો લેવાના ઇરાદાથી કરવામાં આવ્યો છે.
- ભાજપનો આરોપ: પશ્ચિમ બંગાળ ભાજપના પ્રવક્તાએ દાવો કર્યો કે “રાજ્યમાં સત્તાધારી પક્ષના ઇશારે જાણી જોઈને એવા વિસ્તારોના મતદારોના નામો દૂર કરવામાં આવ્યા છે જ્યાં વિપક્ષનું વર્ચસ્વ છે. ૫૮ લાખ નામો એ કોઈ નાની સંખ્યા નથી, આનાથી ચૂંટણીના પરિણામો પર મોટો પ્રભાવ પડી શકે છે. ચૂંટણી પંચે આ મુદ્દે સ્પષ્ટતા કરવી જોઈએ અને પારદર્શક તપાસ હાથ ધરવી જોઈએ.”
- ડાબેરી મોરચાની ચિંતા: ડાબેરી નેતાઓએ જણાવ્યું કે, “અમને શંકા છે કે ઘણા ગરીબ અને શ્રમજીવી લોકો જે સ્થળાંતરિત થયા નથી, તેમના નામો પણ મૃત કે સ્થળાંતરિતના બહાને દૂર કરી દેવાયા છે. આ ગ્રામીણ મતદારોના લોકશાહી અધિકારોનું હનન છે.”
સત્તાધારી પક્ષની પ્રતિક્રિયા અને ચૂંટણી પંચનો બચાવ
સત્તાધારી તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) એ આ આરોપોને પાયાવિહોણા ગણાવ્યા છે.
- TMC નું નિવેદન: TMC ના વરિષ્ઠ નેતાએ કહ્યું કે, “વિપક્ષ પાસે કોઈ નક્કર મુદ્દા નથી, એટલે તેઓ દરેક પ્રક્રિયા પર રાજકારણ કરે છે. મતદાર પુનરીક્ષણ એક માનક અને નિયમિત પ્રક્રિયા છે, જે કેન્દ્રીય ચૂંટણી પંચના માર્ગદર્શિકા મુજબ જ હાથ ધરવામાં આવી છે. જો કોઈને વાંધો હોય તો તેઓ કાયદાકીય માર્ગ અપનાવી શકે છે.”
રાજ્ય ચૂંટણી પંચનો બચાવ:
- ચૂંટણી પંચના અધિકારીઓએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે દૂર કરાયેલા દરેક નામ પાછળ મૃત્યુ પ્રમાણપત્ર અથવા યોગ્ય સ્થળાંતર રિપોર્ટ જેવા દસ્તાવેજી પુરાવા છે. અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે “પંચે પુનરીક્ષણ દરમિયાન પારદર્શિતા જાળવી રાખી છે અને તમામ રાજકીય પક્ષોના પ્રતિનિધિઓને આ પ્રક્રિયામાં સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા. કોઈપણ ખોટું કામ થયું નથી.”
આગળ શું? રાજકીય પરિણામોની અસર
૫૮ લાખ નામોનો મુદ્દો નિશ્ચિતપણે આગામી વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા એક મોટો રાજકીય મુદ્દો બનશે. વિપક્ષ આંકડાઓનો ઉપયોગ કરીને આક્ષેપ કરશે કે લોકશાહી પ્રક્રિયાને વિકૃત કરવામાં આવી છે. ચૂંટણી નજીક આવતા જ આ મુદ્દો સંસદમાં અને રાજ્યની સડકો પર પણ ઉછળે તેવી પૂરી સંભાવના છે. આ ઘટના બંગાળના રાજકારણમાં ભારે ઉત્તેજના પેદા કરી શકે છે અને રાજકીય પક્ષો વચ્ચેની ખેંચતાણ વધુ તીવ્ર બની શકે છે.
ચૂંટણી પંચે આક્ષેપોને શાંત કરવા અને મતદારોમાં વિશ્વાસ જાળવી રાખવા માટે વધુ માહિતી જાહેર કરવી પડશે.
