રાજ્યસભા ચૂંટણી પહેલા ભાજપને મોટો ફટકો: આંધ્રપ્રદેશની બેઠક પરથી હાથ ધોવા પડ્યા
૧૮ જૂને યોજાનારી રાજ્યસભાની ચૂંટણી પહેલા ભાજપ માટે એક આંચકાજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. તમિલનાડુ ભાજપના પૂર્વ પ્રદેશ અધ્યક્ષ કે. અન્નામલાઈના પક્ષ છોડવાના નિર્ણયે ભાજપની ગણતરીઓ ખોરવી નાખી છે. પાર્ટીના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ નિતિન નબીને તેમનું રાજીનામું મંજૂર કરી લીધું છે. આ ઘટનાક્રમની સીધી અસર આંધ્રપ્રદેશની રાજ્યસભાની બેઠક પર પડી છે. ભાજપ અન્નામલાઈને આંધ્રપ્રદેશથી રાજ્યસભામાં મોકલવાની તૈયારી કરી રહ્યું હતું, પરંતુ હવે આ રાજીનામાને પગલે ભાજપે આંધ્રપ્રદેશની પોતાની એકમાત્ર બેઠક પરથી દાવેદારી જતી કરવી પડી છે. આ ઘટનાએ ભાજપના આંતરિક અને રાજકીય સમીકરણોમાં હલચલ મચાવી દીધી છે.
અન્નામલાઈનો નિર્ણય અને ભાજપનું નુકસાન
રાજકારણમાં વ્યૂહરચનાઓ ઘણી વાર વ્યક્તિગત નિર્ણયોને આધીન હોય છે. અન્નામલાઈનું ભાજપ છોડવું એ પાર્ટી માટે માત્ર એક વ્યક્તિનું જવું નથી, પરંતુ દક્ષિણ ભારતમાં પગપેસારો કરવાની ભાજપની યોજનામાં એક અવરોધ સમાન છે. અન્નામલાઈ જેવા કદાવર નેતાને સંસદના ઉપલા ગૃહમાં મોકલીને પાર્ટી તમિલનાડુ અને આસપાસના રાજ્યોમાં પોતાનો પ્રભાવ વધારવા માંગતી હતી. હવે આ આયોજન નિષ્ફળ જતાં પાર્ટીએ આંધ્રપ્રદેશમાં મળેલી એકમાત્ર તક પણ ગુમાવવી પડી છે, જે ભાજપ માટે રાજકીય દ્રષ્ટિએ મોટો ફટકો માનવામાં આવે છે.
૧૦ રાજ્યોની ચૂંટણી અને ભાજપનું ગણિત
રાજ્યસભાની આગામી ચૂંટણી ૧૦ રાજ્યોમાં યોજાવા જઈ રહી છે. ભાજપ માટે આ ચૂંટણીઓ માત્ર બેઠકો જીતવા માટે જ નહીં, પરંતુ સંસદમાં પોતાની સંખ્યાબળ જાળવી રાખવા માટે પણ અત્યંત મહત્વની છે.
૧. સમીકરણોનું બદલાતું સ્વરૂપ: આ ૧૦ રાજ્યોમાં દરેક બેઠક માટે અલગ-અલગ રાજકીય સમીકરણો છે. ભાજપની રણનીતિ સામાન્ય રીતે નાના પક્ષો સાથે ગઠબંધન કરીને વધારાની બેઠકો જીતવાની હોય છે. જોકે, આંધ્રપ્રદેશની ઘટના બાદ પાર્ટી હવે અન્ય રાજ્યોમાં વધુ સાવચેતીપૂર્વક આગળ વધી રહી છે.
૨. વિપક્ષનું વલણ: વિપક્ષી ગઠબંધન પણ આ ચૂંટણીઓમાં ભાજપને રોકવા માટે પૂરો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. જ્યાં ભાજપ મજબૂત સ્થિતિમાં છે, ત્યાં પણ નાની-નાની તિરાડો ભાજપ માટે મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે.
૩. સ્થાનિક પક્ષોનું મહત્વ: જે રાજ્યોમાં ભાજપ સ્પષ્ટ બહુમતીમાં નથી, ત્યાં તેને પ્રાદેશિક પક્ષો પર નિર્ભર રહેવું પડે છે. આંધ્રપ્રદેશનું ઉદાહરણ સાબિત કરે છે કે સ્થાનિક પક્ષો અને નેતાઓના બદલાતા વલણથી ભાજપના પ્લાનિંગ પર પાણી ફરી વળે છે.
ભાજપ કેવી રીતે ભરપાઈ કરશે?
અન્નામલાઈના રાજીનામા પછી ભાજપ પાસે હવે પોતાની રણનીતિમાં ફેરફાર કરવા સિવાય કોઈ વિકલ્પ નથી. પાર્ટીના ઉચ્ચ સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ભાજપ હવે અન્ય રાજ્યોમાં પોતાની બેઠકો સુરક્ષિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. જેમાં ઉત્તર ભારતના રાજ્યો અને મધ્ય ભારતના રાજ્યો મુખ્ય છે, જ્યાં પક્ષની પકડ મજબૂત છે. ભાજપનો પ્રયાસ એ રહેશે કે જે બેઠકો પર જીત નિશ્ચિત છે, ત્યાં કોઈ પણ પ્રકારનું જોખમ ન લેવામાં આવે.
રાજ્યસભાનું મહત્વ અને રાજકીય લડાઈ
રાજ્યસભાની ચૂંટણી માત્ર સંખ્યાબળની રમત નથી, પરંતુ તે દેશના કાયદાકીય માળખામાં પક્ષના પ્રભાવને માપવાનું સાધન પણ છે. સરકારને મહત્વના બિલ પસાર કરવા માટે રાજ્યસભામાં બહુમતી કે સાથી પક્ષોનું સમર્થન જરૂરી હોય છે. આ ૧૦ રાજ્યોની ચૂંટણી ભાજપ માટે આગામી સમયના નિર્ણયો લેવામાં મદદરૂપ થશે. જો ભાજપ આ ચૂંટણીમાં પોતાની બેઠકો ગુમાવે છે, તો સંસદમાં વિપક્ષનો અવાજ વધુ પ્રબળ બનશે.
