સાવધાન! હવે 45થી ઓછી ઉંમરના યુવાનો પણ બની રહ્યા છે બ્રેઈન સ્ટ્રોકનો શિકાર, જાણો ચોંકાવનારો રિપોર્ટ.
બ્રેઈન સ્ટ્રોક હવે માત્ર વૃદ્ધાવસ્થાની બીમારી રહી નથી, પરંતુ તે યુવા પેઢી માટે એક ગંભીર ખતરો બનીને ઉભરી રહી છે. તાજેતરમાં ‘નેશનલ સેન્ટર ફોર ડિસીઝ ઇન્ફોર્મેટિક્સ એન્ડ રિસર્ચ’ (NCDIR) દ્વારા કરવામાં આવેલા સંશોધનમાં એક ચોંકાવનારી વિગત સામે આવી છે કે, દેશમાં દર 7 સ્ટ્રોક દર્દીઓમાંથી એક દર્દીની ઉંમર 45 વર્ષથી ઓછી છે. આ આંકડા ચિંતાજનક છે કારણ કે જે ઉંમર વ્યક્તિના જીવનની સૌથી ઉત્પાદક અને સક્રિય ગણાય છે, તે ઉંમરે લોકો પક્ષઘાત જેવી ગંભીર સ્થિતિનો સામનો કરી રહ્યા છે. ઇન્ટરનેશનલ જર્નલ ઓફ સ્ટ્રોકમાં પ્રકાશિત આ રિસર્ચ સ્પષ્ટ કરે છે કે દાયકાઓ પહેલા જે બીમારી માત્ર હોસ્પિટલના જનરલ વોર્ડમાં જોવા મળતી હતી, તે હવે યુવાનોને આઈસીયુ (ICU) સુધી લઈ જઈ રહી છે.
યુવાનોમાં વધતા બ્રેઈન સ્ટ્રોક પાછળના મુખ્ય કારણો: બદલાતી જીવનશૈલી
યુવાનોમાં બ્રેઈન સ્ટ્રોક વધવા પાછળનું સૌથી મોટું કારણ આપણી બદલાતી લાઈફસ્ટાઈલ છે. આધુનિક સમયમાં યુવાનો જે પ્રકારનું દબાણ અનુભવે છે, તે સીધી રીતે તેમના મગજની નસો પર અસર કરે છે. નીચે મુજબના પરિબળો આ સ્થિતિ માટે જવાબદાર ગણાય છે:
-
અતિશય માનસિક તણાવ (Stress): કોર્પોરેટ કલ્ચર, સ્પર્ધા અને આર્થિક જવાબદારીઓને કારણે યુવાનો સતત સ્ટ્રેસમાં રહે છે. લાંબા સમયનો તણાવ બ્લડ પ્રેશર વધારે છે, જે સ્ટ્રોકનું મુખ્ય કારણ બને છે.
-
બેઠાડુ જીવન અને જંક ફૂડ: કલાકો સુધી કોમ્પ્યુટર સામે બેસી રહેવું અને શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ લોહીના ગઠ્ઠા (Clots) બનવાની પ્રક્રિયાને વેગ આપે છે. વધુમાં, હાઈ સોડિયમ અને ટ્રાન્સ ફેટ ધરાવતો ખોરાક કોલેસ્ટ્રોલ વધારે છે, જે મગજની ધમનીઓને બ્લોક કરે છે.
-
વ્યસનોનું પ્રમાણ: સ્મોકિંગ અને આલ્કોહોલનું સેવન યુવાનોમાં સામાન્ય બની ગયું છે. નિકોટિન લોહીની નસોને સાંકડી કરે છે, જેનાથી મગજ સુધી ઓક્સિજન પહોંચાડવામાં અવરોધ ઉભો થાય છે.
-
અપૂરતી ઊંઘ: રાત્રે મોડે સુધી જાગવું અને ઊંઘનું ચક્ર ખોરવાવું એ મેટાબોલિક ડિસઓર્ડર તરફ દોરી જાય છે, જે આડકતરી રીતે બ્રેઈન હેમરેજ કે સ્ટ્રોકનું જોખમ વધારે છે
લક્ષણોને ઓળખો: સમયસર સારવાર જ જીવ બચાવી શકે છે
બ્રેઈન સ્ટ્રોક એ એક મેડિકલ ઈમરજન્સી છે. જ્યારે મગજના કોઈ ભાગમાં લોહીનો પુરવઠો ખોરવાય છે, ત્યારે મગજના કોષો મરવા લાગે છે. યુવાનોમાં ઘણીવાર લક્ષણોને અવગણવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ માને છે કે તેમને આવી બીમારી ન થઈ શકે. જોકે, ‘BE FAST’ ફોર્મ્યુલા યાદ રાખવી ખૂબ જરૂરી છે:
-
Balance (સંતુલન): અચાનક ચાલવામાં તકલીફ પડવી અથવા સંતુલન ગુમાવવું.
-
Eyes (આંખો): જોવામાં તકલીફ થવી અથવા અચાનક અસ્પષ્ટ દેખાવું.
-
Face (ચહેરો): હસતી વખતે ચહેરો એક બાજુ નમી જવો અથવા મોઢું ત્રાસુ થવું.
-
Arms (હાથ): હાથ કે પગમાં અચાનક નબળાઈ આવવી અથવા તે સુન્ન થઈ જવા.
-
Speech (બોલવું): બોલતી વખતે જીભ થોથવાવી અથવા શબ્દો સ્પષ્ટ ન નીકળવા.
-
Time (સમય): જો આમાંથી કોઈ પણ લક્ષણ દેખાય, તો વિલંબ કર્યા વગર તરત જ હોસ્પિટલ પહોંચવું.
સ્ટ્રોક આવ્યા પછીના પ્રથમ 3 થી 4 કલાક ‘ગોલ્ડન અવર’ ગણાય છે. જો આ સમય દરમિયાન યોગ્ય સારવાર મળે, તો પેરાલિસિસની અસરોને ટાળી શકાય છે અથવા ઘટાડી શકાય છે. યુવાનોએ ખાસ ધ્યાન રાખવું જોઈએ કે હાઈ બ્લડ પ્રેશર કે ડાયાબિટીસ જેવી બીમારીઓને હળવાશથી ન લેવી, કારણ કે આ ‘સાયલન્ટ કિલર્સ’ છે જે ગમે ત્યારે સ્ટ્રોકનું કારણ બની શકે છે.
બચાવના ઉપાયો: કેવી રીતે સુરક્ષિત રહેવું?
યુવા અવસ્થામાં સ્ટ્રોકથી બચવા માટે સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે જાગૃતિ જ એકમાત્ર શસ્ત્ર છે. નિયમિત વ્યાયામ, યોગ અને પ્રાણાયામ માનસિક તણાવને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે. દરરોજ ઓછામાં ઓછી 30 મિનિટની શારીરિક કસરત લોહીના પરિભ્રમણને સુધારે છે. આ ઉપરાંત, ખોરાકમાં ફળો, લીલા શાકભાજી અને આખા અનાજનો સમાવેશ કરવો જોઈએ અને મીઠું તથા ખાંડનું પ્રમાણ ઘટાડવું જોઈએ.
સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે 30 વર્ષની ઉંમર પછી વર્ષમાં એકવાર ફૂલ બોડી ચેકઅપ કરાવવું જોઈએ. જો પરિવારમાં કોઈને હૃદયરોગ કે સ્ટ્રોકની હિસ્ટ્રી હોય, તો વધુ સાવધ રહેવાની જરૂર છે. આજના ભાગદોડ ભર્યા જીવનમાં મનને શાંત રાખવા માટે મેડિટેશન અપનાવવું અને પૂરતી 7-8 કલાકની ઊંઘ લેવી એ માત્ર લક્ઝરી નથી પણ જીવન બચાવવા માટેની જરૂરિયાત છે. યાદ રાખો, સ્ટ્રોક ઉંમર જોઈને નથી આવતો, પણ તમારી જીવનશૈલીની ભૂલો જોઈને ચોક્કસ આવે છે.
