શાકભાજી ઉત્પાદન તરફ વળતા ખેડૂતોને મળતો સ્થિર નફો અને વધતી બજાર માંગ
ઉત્તર પ્રદેશના લખીમપુર ખીરી જિલ્લામાં શિયાળાની ઠંડી શરૂ થતા જ શાકભાજીની ખેતી ઝડપી ગતિએ આગળ વધી રહી છે. ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં કોબીજ, વટાણા, ટામેટા, પાલક અને લીલા મરચાં જેવા પાકોની વાવણી મોટા પ્રમાણમાં જોવા મળી રહી છે. ઠંડા હવામાનમાં આ શાકભાજી ઝડપથી વિકસે છે, જેનાથી બજારમાં તેમની માંગ સતત વધી રહી છે. આ વધતી માંગનો સીધો લાભ ખેડૂતોની રોજગારી અને આવકમાં વધારા રૂપે સામે આવી રહ્યો છે.
મંડીઓમાં કોબીજની ખપતથી વધતી રોનક
જિલ્લાના લખીમપુર, ગોલા, નિઘાસન અને મિતૌલી જેવી મુખ્ય મંડીઓમાં કોબીજની આવક સતત વધી રહી છે. ખરીદદારોની વધતી માંગને કારણે ખેડૂતોના ખેતરોમાં ભારે ચહલપહલ જોવા મળી રહી છે. કોબીજની ઝડપથી થતી તૈયાર ઉપજ, તેની વધતી બજાર કિંમત અને સ્થિર માંગને કારણે મોટા ભાગના ખેડૂતો શિયાળામાં આ પાકને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યાં છે. ખેતીની સુઘડ પદ્ધતિઓ અપનાવતા ખેડૂતોને દર વર્ષે વધુ સારું વળતર મળી રહ્યું છે.
પરંપરાગત ખેતી છોડીને શાકભાજી તરફ વળતો ખેડૂત વર્ગ
બિજુઆ બ્લોકના ખેડૂત પ્રદીપ મૌર્ય જણાવે છે કે તેમના પરિવારમાં ત્રણ પેઢીઓથી શાકભાજી ઉત્પાદન થાય છે અને આ જ તેમની મુખ્ય આવક છે. આ સિઝનમાં તેમણે ચાર વીઘા જમીનમાં કોબીજની ઉત્તમ જાતોની વાવણી કરી છે. એક વીઘામાં અંદાજે 2,000 રૂપિયાનો ખર્ચ થાય છે, જેમાં બીજ, દવા, ખાતર, સિંચાઈ અને મજૂરીનો સમાવેશ થાય છે. યોગ્ય સમયમાં રોપણી અને પાણી અપાય તો પાક ઝડપથી વિકસે છે અને ઉપજ પણ વધે છે. આ કારણોસર ઘણા ખેડૂતો ઘઉંની બદલે શાકભાજી તરફ વળી રહ્યા છે.
નફામાં નોંધપાત્ર વધારો અને પાકની ગુણવત્તા સુધારવાના રસ્તા
હાલ બજારમાં કોબીજ 20 થી 40 રૂપિયા પ્રતિ કિલો દરે મળી રહ્યું છે, જેનાથી ખેડૂતોને સારી આવક મળી રહી છે. એક વીઘામાં સરેરાશ 40 થી 50 ક્વિન્ટલ કોબીજનું ઉત્પાદન થતું હોવાથી ખેડૂતને 20 થી 25 હજાર રૂપિયા સુધીનો નફો થાય છે. વિશેષજ્ઞોના જણાવ્યા અનુસાર, જો ખેડૂત ડ્રિપ સિંચાઈ, મલ્ચિંગ અને ઉત્તમ ગુણવત્તાવાળા બીજનો ઉપયોગ કરે તો ઉપજમાં 20 થી 30 ટકા સુધીનો વધારો સરળતાથી થઈ શકે છે. શાકભાજીનું નાનું પાકચક્ર ખેડૂતોને વર્ષમાં બે થી ત્રણ વાર ઉપજ મેળવવાની તક આપે છે, જે તેમને આર્થિક રીતે વધુ મજબૂત બનાવે છે.
