સોનમ વાંગચુકનું મોટું એલાન, અનશન પૂરું પણ સરકાર સામે સંઘર્ષ ચાલુ
લદ્દાખને પૂર્ણ રાજ્યનો દરજ્જો અને બંધારણની છઠ્ઠી અનુસૂચિમાં સામેલ કરવાની માગણીને લઈને છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી આંદોલન કરી રહેલા પ્રખ્યાત શિક્ષણવિદ્ અને સામાજિક કાર્યકર્તા સોનમ વાંગચુકને લઈને એક મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. સોનમ વાંગચુકે આખરે પૂરા 26 દિવસ સુધી ચાલેલા પોતાના કઠિન ઉપવાસ (ભૂખ હડતાલ)ને હવે સત્તાવાર રીતે સમાપ્ત કરી દીધા છે.
ઉપવાસ પૂર્ણ કર્યા બાદ સોનમ વાંગચુકનું પહેલું નિવેદન સામે આવ્યું છે, જેમાં તેમણે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે ભલે તેમનો આ તબક્કો પૂરો થઈ ગયો હોય, પરંતુ સરકાર પાસે જવાબ માંગવાની અને પોતાના હક માટે લડત ચાલુ રાખવાનો સિલસિલો હવે વધુ તેઝ કરવામાં આવશે.
એક્સ પર વીડિયો જારી કરીને આપી પૂરી માહિતી
શુક્રવારે (24 જુલાઈએ) સોનમ વાંગચુકે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘એક્સ’ (અગાઉનું ટ્વિટર) પર એક વીડિયો સંદેશ જારી કર્યો. આ વીડિયોમાં તેમણે તબક્કાવાર રીતે આખા આંદોલનની રૂપરેખા, પોતાની ભૂખ હડતાલના અનુભવો અને આગળની રણનીતિ વિશે ખુલ્ને વાત કરી.
તેમને જણાવ્યું કે આટલા લાંબા સમય સુધી ખાધા-પીધા વગર રહેવું શારીરિક રીતે ખૂબ જ પડકારજનક હતું, પરંતુ લદ્દાખની જનતા અને દેશભરના સમર્થકો તરફથી મળી રહેલા ભારે સમર્થને તેમની તાકાત જાળવી રાખી હતી. વાંગચુકે પોતાના આ વીડિયો સંદેશ દ્વારા સરકારને પણ એક કડક અને સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે.
“હવે સરકાર પાસે જવાબદારી માંગવામાં આવશે”
ભૂખ હડતાલ સમાપ્ત કર્યા પછી પોતાના નિવેદનમાં સોનમ વાંગચુકે મુખ્યત્વે સરકારની જવાબદારી પર ભાર મૂક્યો. તેમણે કહ્યું કે ઉપવાસ કે ધરણા-પ્રદર્શન વિરોધ નોંધાવવાની એક રીત હતી, પરંતુ હવે અસલી કામ સરકાર પાસેથી સીધી રીતે જવાબ માંગવાનો છે.
તેમને કહ્યું, “અમે અમારી ભૂખ હડતાલને ભલે હાલ પૂરતી વિરામ આપી દીધો હોય, તેનો અર્થ એવો બિલકુલ નથી કે અમારી માંગણીઓ પૂરી થઈ ગઈ છે. હવે અમે સરકાર પાસેથી દરેક વાયદા અને લદ્દાખના ભવિષ્યને લઈને તીખા સવાલો પૂછીશું અને પૂરી જવાબદારી નક્કી કરીશું.” વાંગચુકનો આ તેવરસાફ બતાવે છે કે ભલે તેમના ઉપવાસ પૂરા થઈ ગયા હોય, પરંતુ વહીવટીતંત્ર અને કેન્દ્ર સરકાર સાથેનો તેમનો વૈચારિક અને લોકતાંત્રિક સંઘર્ષ હજી અટક્યો નથી.
કેમ શરૂ થયું હતું આ આંદોલન?
લદ્દાખના પર્યાવરણ, સંસ્કૃતિ અને ત્યાંના લોકોના બંધારણીય અધિકારોને સુરક્ષિત રાખવા માટે સોનમ વાંગચુક લાંબા સમયથી અવાજ ઉઠાવી રહ્યા છે. તેમની મુખ્ય માંગણીઓમાં સામેલ છે:
-
લદ્દાખ માટે પૂર્ણ રાજ્યનો દરજ્જો: જેથી સ્થાનિક લોકોને પોતાની સરકાર અને નીતિઓ જાતે નક્કી કરવાનો અધિકાર મળે.
-
બંધારણની છઠ્ઠી અનુસૂચિ (Sixth Schedule) લાગુ કરવી: જેના દ્વારા લદ્દાખની અનોખી આદિવાસી સંસ્કૃતિ, જમીન અને પ્રાકૃતિક સંસાધનોને બહારના હસ્તક્ષેપથી બચાવી શકાય.
-
યુવાનો માટે રોજગાર અને પર્યાવરણ સંરક્ષણ: ક્ષેત્રની ઇકોલોજી (Ecology) ને ધ્યાનમાં રાખીને વિકાસના મોડેલને અપનાવવું.
આ તમામ માંગણીઓ મનાવવા માટે જ સોનમ વાંગચુકે પોતાના સમર્થકો સાથે ઉપવાસનો રસ્તો પસંદ કર્યો હતો, જે સતત 26 દિવસ સુધી ચાલ્યો. આટલા લાંબા સમય સુધી ચાલેલા આ ઉપવાસે દેશ-દુનિયાનું ધ્યાન ફરી એકવાર લદ્દાખ તરફ ખેંચ્યું છે.
આગળની રણનીતિ શું છે?
સોનમ વાંગચુકે પોતાના નિવેદનમાં સંકેત આપ્યા છે કે તેમનું આ આંદોલન હવે એક નવા તબક્કામાં પ્રવેશી રહ્યું છે. પાયાના સ્તરે જન-જાગરણ અભિયાન ચલાવવાની સાથે-સાથે હવે કાનૂની અને રાજકીય માધ્યમોથી પણ દબાણ વધારવાની તૈયારી કરવામાં આવી રહી છે. લદ્દાખના લોકો ઈચ્છે છે કે કેન્દ્ર સરકાર તેમની આ વાજબી માંગણીઓ પર ગંભીરતાથી વિચાર કરે અને પોતાના જૂના આશ્વાસનો પૂરા કરે.
હાલમાં, સોનમ વાંગચુક દ્વારા ભૂખ હડતાલ સમેટાઈ લીધા બાદ લદ્દાખના રાજકીય ગલિયારામાં હલચલ તેજ થઈ ગઈ છે. હવે સૌની નજર એ વાત પર છે કે કેન્દ્ર સરકાર તેમના આ નિવેદનો અને લદ્દાખની જનતાની માંગણીઓ પર શું પ્રતિક્રિયા આપે છે.
