રિલાયન્સ કોમર્શિયલ અને હોમ ફાઇનાન્સ રડાર પરઃ કથિત ૨૩ બોગસ એન્ટિટીઝ દ્વારા બેંક લોનના નાણાં અન્ય કંપનીઓમાં વાળ્યા
ભારતીય કોર્પોરેટ જગત અને બેંકિંગ ક્ષેત્રને હચમચાવી મૂકનારા એક મોટા ન્યૂઝ સામે આવ્યા છે. અનિલ અંબાણીના નેતૃત્વ હેઠળના રિલાયન્સ એડીએ (ADA) ગ્રુપની મુશ્કેલીઓમાં અભૂતપૂર્વ વધારો થયો છે. સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (CBI) દ્વારા લોન ફંડ્સના કરોડો રૂપિયાના હેરાફેરીના આક્ષેપો હેઠળ દેશભરમાં એકસાથે સર્ચ ઓપરેશન હાથ ધરવામાં આવ્યું છે.
ભારતીય બિઝનેસ સેક્ટરમાંથી આ સમયના સૌથી મોટા સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. દેશની પ્રમુખ તપાસ એજન્સી સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન એટલે કે સીબીઆઈએ ઉદ્યોગપતિ અનિલ અંબાણીના રિલાયન્સ એડીએ ગ્રુપ (ADA Group) વિરુદ્ધ એક અત્યંત આકરી નાણાકીય કાર્યવાહી હાથ ધરી છે. કરોડો રૂપિયાના બેંક લોન ભંડોળની ઉથલપાથલ અને ડાયવર્ઝન કરવાના ગંભીર આરોપો હેઠળ સીબીઆઈની ટીમોએ દેશની આર્થિક રાજધાની મુંબઈ અને રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હી સહિત દેશભરના અંદાજે ૧૫ જેટલા મહત્વના લોકેશન્સ પર એકસાથે દરોડા પાડ્યા છે. આ ઓપરેશનને પગલે દેશના કોર્પોરેટ ગલિયારાઓમાં ભારે સન્નાટો વ્યાપી ગયો છે.
સત્તાવાર વર્તુળો પાસેથી મળતી વિગતો અનુસાર, સીબીઆઈ દ્વારા આ આકરી કાર્યવાહી મુખ્યત્વે રિલાયન્સ કોમર્શિયલ ફાઇનાન્સ લિમિટેડ (RCFL) અને રિલાયન્સ હોમ ફાઇનાન્સ લિમિટેડ (RHFL) સાથે જોડાયેલા નાણાકીય વિવાદો અને કથિત અનિયમિતતાઓના સંદર્ભમાં કરવામાં આવી છે. તપાસ એજન્સીને પ્રાથમિક પુરાવા મળ્યા છે કે આ કંપનીઓ દ્વારા બેંકો પાસેથી લેવામાં આવેલી લોનનો ઉપયોગ નિયત હેતુ માટે કરવામાં આવ્યો ન હતો.
લોન ફંડનું ડાયવર્ઝન અને શંકાસ્પદ કંપનીઓનું નેટવર્ક
સીબીઆઈના ઉચ્ચ અધિકારીઓએ આ દરોડા અંગે વિગતવાર માહિતી આપતા જણાવ્યું છે કે, પ્રાથમિક તપાસ દરમિયાન રિલાયન્સ એડીએ ગ્રુપ સાથે સીધી કે પરોક્ષ રીતે જોડાયેલી ૨૩ એકબીજા સાથે સંકળાયેલી (Interconnected) એન્ટિટીઝ અથવા શંકાસ્પદ શેલ કંપનીઓનું મોટું નેટવર્ક સામે આવ્યું છે. તપાસ એજન્સીનો એવો મજબૂત આરોપ છે કે રિલાયન્સ કોમર્શિયલ ફાઇનાન્સ અને રિલાયન્સ હોમ ફાઇનાન્સ દ્વારા સત્તાવાર રીતે મેળવવામાં આવેલી વિવિધ બેંક લોનની રકમને આ શંકાસ્પદ સહયોગી કંપનીઓના ખાતાઓમાં ગેરકાયદેસર રીતે ટ્રાન્સફર કરવામાં આવી હતી.
આ નાણાં આખરે ગ્રુપની અન્ય નુકસાન કરતી અથવા દેવા હેઠળ દબાયેલી મુખ્ય કંપનીઓની આર્થિક જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે વાળી દેવામાં આવ્યા હતા. લોન ભંડોળના આ સુનિયોજિત ડાયવર્ઝનને કારણે ધિરાણ આપનારી જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓને કરોડો રૂપિયાનું અસાધારણ નાણાકીય નુકસાન સહન કરવું પડ્યું છે અને આ લોન એકાઉન્ટ્સ પાછળથી નોન-પર્ફોર્મિંગ એસેટ્સ (NPA) માં ફેરવાઈ ગયા હતા.
પૂર્વ વરિષ્ઠ અધિકારીઓ પર સકંજો અને કોર્ટ વોરંટ
આ મેગા સર્ચ ઓપરેશન માત્ર કંપનીની ઓફિસો પૂરતું સીમિત નહોતું. સીબીઆઈની જુદી જુદી ટીમોએ રિલાયન્સ હોમ ફાઇનાન્સ લિમિટેડના પૂર્વ ચીફ ફાઇનાન્શિયલ ઓફિસર (CFO), રિલાયન્સ એડીએ ગ્રુપના ભૂતપૂર્વ સેક્રેટરીયલ હેડ તેમજ આરએચએફએલ (RHFL) ના પૂર્વ ચીફ ટ્રેઝરી કન્સલ્ટન્ટ જેવા ઉચ્ચ હોદ્દો ધરાવતા વરિષ્ઠ અધિકારીઓના ખાનગી રહેણાંક પરિસરો પર પણ સપાટો બોલાવ્યો હતો.
એજન્સીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે મુંબઈની સ્પેશિયલ સીબીઆઈ કોર્ટના માનનીય ન્યાયાધીશ દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા કાનૂની સર્ચ વોરંટના આધારે આ સમગ્ર ઓપરેશન પ્લાન કરવામાં આવ્યું હતું. કલાકો સુધી ચાલેલી આ સઘન તપાસ દરમિયાન અધિકારીઓના ઘરો અને ઓફિસોમાંથી અનેક મહત્વપૂર્ણ આર્થિક દસ્તાવેજો, ડિજિટલ પુરાવા અને ગુનાહિત કાગળો જપ્ત કરવામાં આવ્યા છે. સીબીઆઈના ફોરેન્સિક ઓડિટ નિષ્ણાતો હાલમાં આ તમામ દસ્તાવેજોની બારીકાઈથી ચકાસણી કરી રહ્યા છે.
₹૨૭,૩૩૭ કરોડનું મહાકૌભાંડ અને સુપ્રીમ કોર્ટની દેખરેખ
આ સમગ્ર વિવાદની પાછળ અંદાજે ૨૭,૩૩૭ કરોડ રૂપિયાના કથિત કૌભાંડની એક બહુ મોટી તપાસ ચાલી રહી છે. દેશની વિવિધ પ્રતિષ્ઠિત જાહેર ક્ષેત્રની સ્ટેટ બેંકો અને ભારતીય જીવન વીમા નિગમ (LIC) તરફથી મળેલી સત્તાવાર લેખિત ફરિયાદોના આધારે સીબીઆઈએ અગાઉથી જ રિલાયન્સ કોમ્યુનિકેશન્સ લિમિટેડ (RCom), રિલાયન્સ હોમ ફાઇનાન્સ લિમિટેડ (RHFL), રિલાયન્સ કોમર્શિયલ ફાઇનાન્સ લિમિટેડ (RCFL) અને રિલાયન્સ ટેલિકોમ લિમિટેડ (RTL) સામે કુલ સાત અલગ-અલગ એફઆઈઆર (FIR) નોંધી રાખી છે.
આ સાતેય કેસોમાં સરકારી બેંકો અને દેશના કરોડો પોલિસીધારકોના નાણાંનું સંચાલન કરતી એલઆઈસીને (LIC) આશરે ૨૭,૩૩૭ કરોડ રૂપિયાનું સીધું આર્થિક નુકસાન પહોંચાડવાનો ગંભીર ફોજદારી ગુનો દાખલ કરવામાં આવ્યો છે. રિલાયન્સ એડીએ ગ્રુપ સામેના આ સંકુલ કેસોની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને સીબીઆઈ અત્યાર સુધીમાં કુલ ૩૮ સ્થળોએ મોટા પાયે દરોડા પાડી ચૂકી છે. એજન્સીએ આ મામલે સક્ષમ અદાલતમાં ચાર વચગાળાની ચાર્જશીટ પણ દાખલ કરી દીધી છે અને કૌભાંડમાં સંડોવાયેલા ટોચના સાત આરોપીઓની સત્તાવાર ધરપકડ કરવામાં આવી છે, જેઓ હાલમાં ન્યાયિક કસ્ટડી (જેલ) માં દિવસો વિતાવી રહ્યા છે. સીબીઆઈએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે આ સમગ્ર હાઈ-પ્રોફાઈલ તપાસ દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત એટલે કે સુપ્રીમ કોર્ટની સીધી દેખરેખ હેઠળ ચાલી રહી છે, જેથી કોઈ પણ પ્રકારના રાજકીય કે કોર્પોરેટ દબાણ વગર સંપૂર્ણપણે નિષ્પક્ષ, વ્યાપક અને ઝડપી ન્યાયિક પ્રક્રિયા સુનિશ્ચિત કરી શકાય.
