CBSEએ 2026ના પ્રેક્ટિકલ્સ માટે નવા નિયમો જાહેર કર્યા, ધોરણ 10-12 માટે નવી માર્ગદર્શિકા જાહેર

CBSE પ્રેક્ટિકલ પરીક્ષા 2026: તારીખો જાહેર, માર્ક્સ અપલોડિંગના નિયમો બદલાયા

કેન્દ્રીય માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડ (CBSE) એ આગામી શૈક્ષણિક સત્રની 10મા અને 12મા ધોરણની પ્રેક્ટિકલ પરીક્ષા (Practical Exam), પ્રોજેક્ટ વર્ક (Project Work) અને ઇન્ટરનલ એસેસમેન્ટ (Internal Assessment) ને લઈને નવી માર્ગદર્શિકા (Guidelines) અને સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (SOPs) જાહેર કરી દીધા છે. બોર્ડે તમામ સંલગ્ન શાળાઓને આ દિશાનિર્દેશોનું સખતપણે પાલન કરવાની સૂચના આપી છે. આ ફેરફારો પરીક્ષા વ્યવસ્થામાં એકરૂપતા અને પારદર્શિતા લાવવાના હેતુથી કરવામાં આવ્યા છે.

આ વર્ષે બોર્ડ દ્વારા કુલ ચાર પરીક્ષાઓ આયોજિત કરવાની યોજના હોવાને કારણે, સમય વ્યવસ્થાપન પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું છે. શાળાઓએ ખાતરી કરવી પડશે કે તમામ કામગીરી નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં પૂરી થાય, જેથી વિદ્યાર્થીઓ કે શાળાને પાછળથી કોઈ પણ પ્રકારની મુશ્કેલીનો સામનો ન કરવો પડે.

પ્રેક્ટિકલ પરીક્ષાની મહત્વપૂર્ણ તારીખો

CBSE એ તમામ શાળાઓ માટે પ્રેક્ટિકલ પરીક્ષાઓના આયોજન માટે સ્પષ્ટ સમયપત્રક બહાર પાડ્યું છે:

બોર્ડે તમામ શાળાઓને આ નિર્ધારિત તારીખો અનુસાર પોતાનું સંપૂર્ણ સમયપત્રક તૈયાર કરવા અને સમયસર તમામ પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ કરવા માટે કડક સૂચના આપી છે.

ભાજપને મોટો ઝટકો: કે. અન્નામલાઈએ પાર્ટીમાંથી આપ્યું રાજીનામું, હવે પોતે બનાવશે નવી રાજકીય પાર્ટી

PhD થીસીસમાં AI ના ઉપયોગ પર UGC ની મોટી કાર્યવાહી: હવે શોર્ટકટ લેનારા વિદ્યાર્થીઓ સાવધાન!

નવી માર્ગદર્શિકામાં 5 મોટા અને કડક ફેરફારો

બોર્ડે આ વખતે પરીક્ષાની સંપૂર્ણ પ્રક્રિયાને વધુ પારદર્શક અને દોષમુક્ત બનાવવા માટે ઘણા મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો કર્યા છે:

1. માર્ક્સ અપલોડિંગમાં કોઈ સુધારો નહીં

• કડક સૂચના: CBSE એ શાળાઓને સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે પ્રેક્ટિકલ અને ઇન્ટરનલ એસેસમેન્ટના માર્ક્સ વેબ-પોર્ટલ પર ખૂબ ધ્યાન અને સાવધાનીથી અપલોડ કરવામાં આવે.

• પરિણામ: બોર્ડે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે એકવાર માર્ક્સ અપલોડ થઈ ગયા પછી કોઈપણ પ્રકારનો ફેરફાર કે સુધારો (Correction) સ્વીકારવામાં આવશે નહીં. આ નિયમ શાળાઓને સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા સાવધાની અને પ્રમાણિકતાથી પૂરી કરવા માટે બાધ્ય કરે છે.

2. બંને પરીક્ષકોની લેખિત અંડરટેકિંગ ફરજિયાત

• નવી સુવિધા: આ વર્ષનો સૌથી ખાસ ફેરફાર એ છે કે પ્રેક્ટિકલ આન્સર બુકમાં એક નવી સુવિધા ઉમેરવામાં આવી છે.

• પારદર્શિતા: આમાં ઇન્ટરનલ (આંતરિક) અને એક્સટર્નલ (બાહ્ય), બંને પરીક્ષકોએ લેખિત અંડરટેકિંગ (Undertaking) આપવી પડશે કે તેમણે તમામ ડેટા અને માર્ક્સને યોગ્ય રીતે ચકાસીને અપલોડ કર્યા છે. આનાથી ભૂલોની સંભાવના ઘટશે અને સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા વધુ પારદર્શક બનશે.

3. નિયમિત વિદ્યાર્થીઓ માટે LOC (List of Candidates) નિયમ

• ફરજિયાત શરત: પ્રેક્ટિકલ, પ્રોજેક્ટ અને ઇન્ટરનલ એસેસમેન્ટ ફક્ત તે જ વિદ્યાર્થીઓ માટે આયોજિત કરવામાં આવશે, જેમનું નામ શાળાએ LOC (લિસ્ટ ઓફ કેન્ડિડેટ્સ) દ્વારા બોર્ડને મોકલ્યું છે.

• કડક કાર્યવાહી: શાળાઓએ ખાતરી કરવી પડશે કે પ્રેક્ટિકલ પરીક્ષામાં તે જ વાસ્તવિક વિદ્યાર્થી હાજર હોય, જેનું નામ બોર્ડની સૂચિમાં છે. કોઈપણ પ્રકારની ગેરરીતિ અથવા બિન-સૂચિબદ્ધ વિદ્યાર્થીની હાજરી જણાશે તો શાળા સામે કડક કાર્યવાહી થઈ શકે છે.

4. ખાનગી ઉમેદવારો માટે સ્પષ્ટ નીતિ

• નિયમ: ખાનગી વિદ્યાર્થીઓ માટે CBSE એ વ્યવસ્થા નક્કી કરી છે કે તેમના પ્રેક્ટિકલ, પ્રોજેક્ટ અને ઇન્ટરનલ માર્ક્સ બોર્ડની નિર્ધારિત નીતિ અને પરીક્ષા ઉપવિધિઓ અનુસાર જ આપવામાં આવશે.

• સ્પષ્ટીકરણ: શાળાઓને સૂચના આપવામાં આવી છે કે તેઓ ખાનગી ઉમેદવારોને સંપૂર્ણ નીતિ સ્પષ્ટપણે સમજાવે, જેથી આગળ કોઈ ગેરસમજ કે મુશ્કેલી ન થાય. જો કોઈ કારણસર કોઈ ખાનગી વિદ્યાર્થીની પ્રેક્ટિકલ ફરીથી લેવી પડે, તો તે પણ બોર્ડની નીતિ મુજબ જ થશે.

5. સમયબદ્ધતા અને એકરૂપતા સુનિશ્ચિત

આ તમામ ફેરફારો એટલા માટે કરવામાં આવ્યા છે જેથી દેશની તમામ શાળાઓમાં પ્રેક્ટિકલ પરીક્ષાની પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે પારદર્શક, એકસરખી (Uniform) અને સમયસર થઈ શકે. પાછલા વર્ષોમાં કેટલીક શાળાઓ દ્વારા અલગ-અલગ રીતો અપનાવવાને કારણે અથવા પ્રક્રિયા યોગ્ય ન ચાલવાને કારણે આવેલી ફરિયાદો દૂર કરવા માટે આ SOPs બદલવામાં આવ્યા છે.

વિદ્યાર્થીઓ પર શું અસર થશે?

આ નવી માર્ગદર્શિકાથી વિદ્યાર્થીઓ માટે પ્રેક્ટિકલ પરીક્ષાનો અનુભવ નીચે મુજબ બદલાઈ જશે:

• પરીક્ષા કડક બનશે: પ્રેક્ટિકલ અને ઇન્ટરનલ એસેસમેન્ટ હવે પહેલા કરતા વધુ કડક અને સમયબદ્ધ હશે.

• સમયનું પાલન: વિદ્યાર્થીઓએ તેમની પરીક્ષા નિર્ધારિત સમયે આપવી પડશે, કારણ કે હવે તારીખોમાં વિલંબની કોઈ શક્યતા રહેશે નહીં.

• જવાબદારી વધી: ઇન્ટરનલ (શિક્ષક) અને એક્સટર્નલ (બાહ્ય) બંને પરીક્ષકોની જવાબદારી વધી ગઈ છે, જેનાથી માર્ક્સમાં ગેરરીતિની સંભાવના લગભગ સમાપ્ત થઈ જશે.

વિદ્યાર્થીઓને સલાહ આપવામાં આવે છે કે તેઓ આ નવી માર્ગદર્શિકાને ધ્યાનમાં રાખીને તેમના પ્રેક્ટિકલ અને પ્રોજેક્ટ વર્કની તૈયારી શરૂ કરી દે.