બાળકોમાં વધતું ફેટી લિવરનું જોખમ: ૩૫ ટકાથી વધુ બાળકો ચોંકાવનારી બીમારીની ઝપેટમાં
ભારત હાલમાં લિવર સંબંધિત સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓનો એક અત્યંત ગંભીર અને ઝડપથી વ્યાપતો મોરચો સામનો કરી રહ્યું છે. તાજેતરમાં સામે આવેલા આંકડાઓ અનુસાર, ફેટી લિવર હવે માત્ર ઉંમરલાયક કે દારૂનું સેવન કરતા લોકો પૂરતી મર્યાદિત બીમારી નથી રહી, પરંતુ તે દેશના લાખો બાળકો અને યુવાનોને પણ પોતાની ઝપેટમાં લઈ ચૂકી છે. તબીબી નિષ્ણાતોના મતે ફેટી લિવર રોગને હવે વધુ વૈજ્ઞાનિક રીતે MASLD (મેટાબોલિક ડિસફંક્શન-એસોસિએટેડ સ્ટેનોટિક લીવર રોગ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જે હાલમાં દેશની ૧૬% થી ૩૨% વસ્તીને અસર કરી રહ્યો છે. આ આંકડો આશરે ૧૨ કરોડથી વધુ લોકો જેટલો થવા જાય છે.
૨૬,૦૦૦ થી વધુ લોકો પર કરવામાં આવેલા એક વ્યાપક વિશ્લેષણમાં જાણવા મળ્યું છે કે ભારતમાં ૩૮.૬% પુખ્ત વયના લોકોમાં નોન-આલ્કોહોલિક ફેટી લિવર ડિસીઝ (NAFLD) ના લક્ષણો જોવા મળ્યા છે. જોકે, સૌથી ચોંકાવનારી બાબત બાળકો અંગે સામે આવી છે. આ રિસર્ચ મુજબ દેશમાં ૩૫.૪% બાળકો ફેટી લિવરથી પીડાઈ રહ્યા છે, અને જે બાળકો મેદસ્વીતા (Obesity) નો શિકાર છે, તેમનામાં આ પ્રમાણ આશ્ચર્યજનક રીતે ૬૩.૪% સુધી પહોંચી ગયું છે.
આઈટી સેક્ટર અને બેઠાડુ જીવનશૈલી મોટું કારણ
હેલ્થકેર એક્સપર્ટ્સનું માનવું છે કે બદલાતી સવારથી રાત સુધીની જીવનશૈલી આ બીમારીનું સૌથી મોટું મૂળ છે. ખાસ કરીને આઈટી સેક્ટરમાં કામ કરતા અને કલાકો સુધી એક જ જગ્યાએ બેસીને ડેસ્ક જોબ કરતા પ્રોફેશનલ્સમાં ફેટી લિવરનું જોખમ સૌથી વધુ જોવા મળ્યું છે. શારીરિક શ્રમનો અભાવ, મોડે સુધી જાગવું અને અસ્વસ્થ આહાર પદ્ધતિઓ લિવરના સ્વાસ્થ્યને ભારે નુકસાન પહોંચાડી રહી છે.
આ ઉપરાંત, ટાઈપ-૨ ડાયાબિટીસ અથવા મેદસ્વીતા ધરાવતી વ્યક્તિઓમાં ફેટી લિવરનો દર ૫૨.૮% જેટલો ઊંચો નોંધાયો છે. હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને શારીરિક પ્રવૃત્તિઓનો અભાવ આ સ્થિતિને વધુ ગંભીર બનાવી રહ્યા છે.
હેલ્થકેર સિસ્ટમ અને આગામી પડકારો
આ વર્ષની શરૂઆતમાં લિવર સ્પેશિયાલિસ્ટ્સ વચ્ચે કરવામાં આવેલા દેશવ્યાપી સર્વેમાં સ્પષ્ટ થયું હતું કે ફેટી લિવરની સમયસર ઓળખ અને યોગ્ય સારવારની પદ્ધતિઓમાં હજુ પણ ઘણી ખામીઓ છે. દેશની વર્તમાન હેલ્થકેર સિસ્ટમ ફેટી લિવરના આટલા મોટા બોજને પહોંચી વળવા માટે હજુ પૂરતી સજ્જ નથી.
આરોગ્ય નિષ્ણાતો ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે જો સમયસર યોગ્ય નિવારણાત્મક પગલાં લેવામાં નહીં આવે, તો આગામી દાયકાઓમાં ફેટી લિવરના કારણે લિવર સિરોસિસ અને લિવર ફેલિયરના કેસોમાં મોટો ઉછાળો આવશે. સંતુલિત આહાર, પ્રોસેસ્ડ ફૂડનો ત્યાગ અને દૈનિક નિયમિત કસરત જ આ આધુનિક રોગચાળા સામે રક્ષણ આપી શકે છે.
