તિબેટ અને શિનજિયાંગમાં અમાનવીયતા: ૧૦ લાખ બાળકોને પરિવારથી દૂર કરી ચીન રમી રહ્યું છે ખતરનાક રમત
માનવ અધિકારોની વાતો કરતું વિશ્વ આજે એક એવી કરુણ વાસ્તવિકતા સામે લાચાર છે, જેને ચીન ‘શિક્ષણ સુધારણા’નું નામ આપે છે. તિબેટ અને શિનજિયાંગ પ્રાંતમાં ૧૦ લાખથી વધુ બાળકોને તેમના પરિવારથી બળજબરીપૂર્વક અલગ કરી ચીનના વિશાળ બોર્ડિંગ સ્કૂલોમાં બંધ કરી દેવામાં આવ્યા છે. આ માત્ર શિક્ષણની વાત નથી, પરંતુ એક આખી પેઢીની ઓળખ ભૂંસી નાખવાનું એક વ્યવસ્થિત ષડયંત્ર છે.
મૂળભૂત સંસ્કૃતિ પર ચીની આક્રમણ
તિબેટની પ્રાચીન પરંપરા મુજબ, બાળકોને શિક્ષણ માટે સ્થાનિક મઠોમાં મોકલવાની પ્રથા રહી છે, જ્યાં તેઓ તેમની માતૃભાષા, ધર્મ અને સંસ્કૃતિના મૂલ્યો શીખે છે. પરંતુ ચીની સામ્યવાદી સરકાર આ સાંસ્કૃતિક મૂળિયાઓને ઉખેડી ફેંકવા માંગે છે. ૧૯૫૦માં તિબેટ પર કબજો કર્યા બાદ, ચીને પોતાની વિચારધારા થોપવાની શરૂઆત કરી. આજે ત્યાંના બાળકોને તેમની માતૃભાષા ભૂલાવીને ફરજિયાતપણે ‘મંદારિન’ ભાષા ભણવા મજબૂર કરવામાં આવી રહ્યા છે. આ નીતિનો સ્પષ્ટ હેતુ તિબેટની આગવી ઓળખને ભૂંસીને તેને ચીની સંસ્કૃતિમાં વિલીન કરવાનો છે.
શિનજિયાંગ: ઉઇગુર મુસ્લિમો પર કાળો કહેર
માત્ર તિબેટ જ નહીં, શિનજિયાંગ પ્રાંતમાં ઉઇગુર મુસ્લિમોની સ્થિતિ પણ અત્યંત દયનીય છે. ચીની સરકાર તેમની ધાર્મિક માન્યતાઓ અને રીત-રિવાજોને ‘આતંકવાદ’ અથવા ‘કટ્ટરવાદ’ તરીકે ચીતરે છે. જે પરિવાર આ પ્રથાઓનો વિરોધ કરે છે, તેમને જેલની હવા ખાવી પડે છે અથવા અત્યાચારનો સામનો કરવો પડે છે. આ માહોલનો સૌથી મોટો શિકાર માસૂમ બાળકો બન્યા છે, જેમને તેમના માતા-પિતાથી છીનવીને સરકારી બોર્ડિંગ સ્કૂલોમાં કેદ કરી દેવામાં આવ્યા છે.
વર્ષમાં માત્ર એક વાર મુલાકાત: ભાવનાત્મક અત્યાચાર
આ બોર્ડિંગ સ્કૂલો કોઈ સામાન્ય શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ નથી, પરંતુ એક પ્રકારના ‘રિ-એજ્યુકેશન કેમ્પ્સ’ (પુનઃશિક્ષણ શિબિરો) છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અને માનવ અધિકાર કાર્યકર્તાઓના જણાવ્યા અનુસાર, અહીં રહેતા બાળકોને વર્ષમાં માત્ર એક કે બે વાર જ પોતાના પરિવારને મળવાની પરવાનગી મળે છે. આના પાછળનું કારણ સ્પષ્ટ છે—બાળકો પર તેમના માતા-પિતાની કે પોતાની મૂળ સંસ્કૃતિની છાપ ન પડે. પરિવારથી દૂર રહેવાના કારણે હજારો બાળકો માનસિક તણાવ, એકલતા અને ગંભીર માનસિક બીમારીઓનો શિકાર બની રહ્યા છે. ચીની વહીવટીતંત્ર આવા બાળકોના પરિવારો પર દબાણ લાવે છે કે તેઓ બાળકોને સમજાવે કે તેઓ ચીની સિસ્ટમ સાથે અનુકૂલન સાધે.
‘વન ચાઈના પોલિસી’ અને શિક્ષણનું હથિયાર
ચીનની ‘વન ચાઈના પોલિસી’ માત્ર રાજકીય સરહદો પૂરતી મર્યાદિત નથી. ચીન શિક્ષણને એક શક્તિશાળી હથિયાર તરીકે વાપરે છે. ચીની નેતૃત્વનું માનવું છે કે જો તેઓ આજના બાળકોના મન પર કબજો મેળવી લેશે, તો આવતીકાલનું ભવિષ્ય તેમના નિયંત્રણમાં હશે. આ બાળકોને ચીની રાષ્ટ્રવાદ, સામ્યવાદી વિચારધારા અને મંદારિન ભાષામાં એવી રીતે રંગી દેવામાં આવે છે કે તેઓ ભવિષ્યમાં પોતાની મૂળ સંસ્કૃતિને જ ઓળખી ન શકે. લાંબા ગાળે, ચીન આ યુવાનોનો ઉપયોગ પોતાની સેનામાં અથવા શ્રમિક તરીકે કરવા માંગે છે, જેથી કોઈ પણ પ્રકારનો વિદ્રોહ અગાઉથી જ દબાવી શકાય.
ભારત અને વિશ્વની જવાબદારી
આજે પણ ૧ લાખથી વધુ તિબેટિયન લોકો ભારતના દિલ્હી, મજનૂ કા ટિલા અને ધર્મશાલા જેવા શહેરોમાં શરણાર્થી તરીકે જીવન જીવી રહ્યા છે. તેઓ દુનિયાને ચીનની આ क्रૂરતાનો પુરાવો આપે છે. જ્યારે ચીન પોતાની આર્થિક શક્તિના જોરે આખા વિશ્વ પર પ્રભુત્વ જમાવવા માંગે છે, ત્યારે માનવ અધિકારોના મુદ્દે વિશ્વના મોટા દેશોની મૌન ધારણ કરવાની નીતિ ખૂબ જ ચિંતાજનક છે.
માનવ ઈતિહાસમાં સંસ્કૃતિઓને ભૂંસવાના પ્રયાસો હંમેશા નિષ્ફળ રહ્યા છે, પરંતુ ચીન જે રીતે આધુનિક ટેકનોલોજી અને તંત્રનો ઉપયોગ કરીને માસૂમ બાળકોના ભવિષ્ય સાથે રમી રહ્યું છે, તે માનવતા પર એક મોટું કલંક છે. એક બાળક માટે તેના પરિવાર અને માતૃભાષાથી અલગ થવું એ કોઈ શારીરિક સજા કરતાં ઓછું નથી. આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર ચીનના આ ‘સાંસ્કૃતિક નરસંહાર’ સામે અવાજ ઉઠાવવો એ સમયની માંગ છે. જો આજે આપણે મૌન રહીશું, તો આવતીકાલે એક સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક વારસો હંમેશ માટે ઈતિહાસના પાનાઓમાં દટાઈ જશે.
