અમેરિકાએ ડ્રોનની આયાત પર લાદ્યો ૧૦૦% સુધીનો ટેરિફ: નિશાન પર ચીન, જાણો ભારત પર શું પડશે અસર?
વૈશ્વિક વેપાર અને ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે અમેરિકાએ વધુ એક મોટો અને આકરો નિર્ણય લીધો છે. અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વિદેશથી આવતા ડ્રોન અને તેના સ્પેરપાર્ટ્સ (કલપુર્જા) ની આયાત પર ૧૦૦ ટકા સુધીનો જંગી આયાત વેરો (ટેરિફ) લાદવાની જાહેરાત કરી છે.
અમેરિકી પ્રશાસનનું કહેવું છે કે દેશ ડ્રોન અને તેના પાર્ટ્સ માટે વિદેશી સ્ત્રોતો પર અત્યંત નિર્ભર બની ગયો છે, જે સ્થિતિ અમેરિકાની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે ખૂબ જ ગંભીર જોખમ ઊભું કરે છે. જોકે, આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય નિશાન ચીન અને તેની પ્રભાવશાળી ડ્રોન બનાવતી કંપનીઓ હોવાનું સ્પષ્ટપણે માનવામાં આવી રહ્યું છે.
સુરક્ષાના આધારે ટેરિફનું માળખું
વ્હાઇટ હાઉસ દ્વારા જારી કરાયેલા સત્તાવાર આદેશ અનુસાર, સંવેદનશીલ ગણાતા ડ્રોન ઉત્પાદનો પર અલગ-અલગ દરે ટેરિફ લાગુ કરવામાં આવશે:
સંવેદનશીલ ડ્રોન પર ૧૦૦% ટેરિફ: રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ અત્યંત સંવેદનશીલ માનવામાં આવતા ચોક્કસ કદ અને ક્ષમતા ધરાવતા ડ્રોન પર ૧૦૦ ટકા ‘એડ વેલોરમ’ (મૂલ્ય-આધારિત) ટેરિફ લાદવામાં આવશે.
નાના ડ્રોન પર ૨૫% ટેરિફ: કદમાં નાના અને ઓછી ક્ષમતા ધરાવતા ડ્રોન પર ૨૫ ટકા આયાત વેરો લાગુ થશે.
અમેરિકાના મિત્ર દેશો પર પણ લાગશે ટેરિફ
અમેરિકાએ માત્ર પ્રતિસ્પર્ધી દેશો જ નહીં, પરંતુ પોતાના મુખ્ય સહયોગી અને મિત્ર દેશોમાંથી આવતા ડ્રોન અને તેના પાર્ટ્સ પર પણ ટેરિફ નક્કી કર્યા છે:
યુરોપિયન યુનિયન, જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા, સ્વિટ્ઝરલેન્ડ, તાઇવાન અને લિક્ટેન્સ્ટાઇન: આ દેશોમાંથી અમેરિકા આવતા ડ્રોન પર ૧૫ ટકા ટેરિફ લાગશે.
બ્રિટન (UK): બ્રિટનથી આયાત થતા ડ્રોન પર ૧૦ ટકા એડ વેલોરમ ટેરિફ લાદવામાં આવશે.
નવા નિયમો અનુસાર, આ કડક ટેરિફ આદેશ પર હસ્તાક્ષર થયાના ૨૧ દિવસની અંદર લાગુ થઈ જશે. જ્યારે ઓછા સંવેદનશીલ ગણાતા ડ્રોન અને પેન્ટાગોન દ્વારા મુક્તિ મેળવેલા ચોક્કસ ઉત્પાદનો પર ૧૮૦ દિવસ પછી નવા દરો લાગુ કરવામાં આવશે.
ટ્રમ્પે કેમ લેવો પડ્યો આ નિર્ણય?
આ આદેશ પાછળનું કારણ આપતાં ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે અમેરિકાના વાણિજ્ય મંત્રી (કોમર્સ સેક્રેટરી) હોવર્ડ લુટનિકે દેશમાં અનમેન્ડ એરક્રાફ્ટ સિસ્ટમ્સ (UAS/ડ્રોન) ની આયાતની અસરો અંગે એક વિશેષ તપાસ કરી હતી.
આ તપાસમાં સામે આવ્યું કે:
૧. અમેરિકામાં વિદેશી ઉત્પાદકો પાસેથી ડ્રોનની આયાત અતિશય વધી ગઈ છે, જેના કારણે દેશ વિદેશી સપ્લાયર્સ પર નિર્ભર બની ગયો છે.
૨. કેટલીક વિદેશી કંપનીઓના ડ્રોન અને તેના સ્પેરપાર્ટ્સ અમેરિકાના ડિફેન્સ અને સિક્યુરિટી નેટવર્ક માટે જાસૂસી કે ડેટા લીકનું મોટું જોખમ ઊભું કરી રહ્યા છે.
૩. અમેરિકાનું સ્થાનિક (ઘરેલું) ડ્રોન ઉત્પાદન ઉદ્યોગ એટલો સક્ષમ નથી કે તે દેશની સુરક્ષા જરૂરિયાતોને એકલા હાથે પૂરી કરી શકે.
આ જ કારણોસર સ્થાનિક ઉદ્યોગને પ્રોત્સાહન આપવા અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા મજબૂત કરવા આ પગલું લેવાયું છે.
‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ નીતિનો જ એક ભાગ
ડ્રોન પર ભારે વેરો લાદવાનો આ નિર્ણય ટ્રમ્પની પ્રખ્યાત ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ (America First) વેપાર નીતિનો જ એક મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો ગણવામાં આવી રહ્યો છે. કાનૂની પડકારો અને આંતરરાષ્ટ્રીય અર્થશાસ્ત્રીઓની ટીકાઓ છતાં, ટ્રમ્પ પ્રશાસને સતત ટેરિફને જ પોતાની આર્થિક અને વિદેશ નીતિનું સૌથી શક્તિશાળી શસ્ત્ર બનાવ્યું છે. આ નિર્ણયથી અમેરિકી બજારમાં ડ્રોનની કિંમતો વધશે, વિદેશી કંપનીઓની હાજરી ઘટશે અને સ્થાનિક મેન્યુફેક્ચરિંગને વેગ મળશે.
ચીનની ડ્રોન ઇન્ડસ્ટ્રી પર શું પડશે અસર?
અમેરિકાએ પોતાના આદેશમાં સીધું ચીનનું નામ લીધું નથી, પરંતુ આ નિર્ણયનો સૌથી મોટો ધડાકો ચીનના ડ્રોન ઉદ્યોગ પર જ થવાનો છે. વૈશ્વિક ડ્રોન માર્કેટમાં ખાસ કરીને ચીનની અગ્રણી કંપની DJI નો એકહથ્થુ દબદબો છે.
ડ્રોન ઉદ્યોગ સંગઠન AUVSI ના આંકડા અનુસાર, વૈશ્વિક કન્ઝ્યુમર ડ્રોન બજારના લગભગ ૯૦% અને કોમર્શિયલ/એન્ટરપ્રાઇઝ ડ્રોન બજારના ૭૦% થી વધુ હિસ્સા પર ચીની કંપનીઓનું નિયંત્રણ છે. અમેરિકા અગાઉથી જ ચીની ટેકનોલોજી પર અંકુશ મૂકી રહ્યું હતું, પરંતુ હવે ૧૦૦% ટેરિફ લાગવાથી અમેરિકામાં ચીની ડ્રોનનું વેચાણ અત્યંત મોંઘુ અને મુશ્કેલ બની જશે.
ભારત માટે આ નિર્ણય કઈ રીતે બની શકે છે તક?
જ્યારે વૈશ્વિક વેપારમાં ચીન માટે દરવાજા બંધ થાય છે, ત્યારે ભારત જેવા દેશો માટે નવી તકોના દ્વાર ખુલે છે. જો અમેરિકી ખરીદદારો અને કંપનીઓ ચીનથી ડ્રોન અને તેના પાર્ટ્સ ખરીદવાનું બંધ કરશે, તો તેઓ ભારત જેવા વિશ્વાસપાત્ર દેશો તરફ વળશે.
ભારત માટે તકો:
મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ: ભારત અગાઉથી જ ઇલેક્ટ્રિક્સ અને ડિફેન્સ મેન્યુફેક્ચરિંગમાં પોતાની ક્ષમતા વધારી રહ્યું છે. ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ હેઠળ ભારતીય ડ્રોન સ્ટાર્ટઅપ્સ અમેરિકન બજારની જરૂરિયાતો પૂરી કરી શકે છે.
ચોક્કસ ક્ષેત્રોમાં ફાયદો: ખાસ કરીને એગ્રીકલ્ચર (ખેતી) ડ્રોન, મેપિંગ, સર્વેલન્સ અને ઇન્ડસ્ટ્રીયલ ડ્રોન ક્ષેત્રે કામ કરતી ભારતીય કંપનીઓ અમેરિકી બજારમાં મોટો હિસ્સો કબ્જે કરી શકે છે.
