શું ખરેખર મોટી આર્થિક કટોકટી આવી રહી છે? 3 વર્ષનું ઇમરજન્સી ફંડ રાખવાની સલાહથી કેમ વધી ચર્ચા
આર્થિક સ્થિતિ ક્યારે બદલાઈ જાય તે કોઈ ચોક્કસ કહી શકતું નથી. નોકરીમાં અચાનક મુશ્કેલી આવે, આવક ઘટી જાય, મોટો તબીબી ખર્ચ આવી પડે કે બજારમાં લાંબો સમય ઉતાર-ચઢાવ રહે—આવી પરિસ્થિતિમાં સૌથી પહેલાં અસર પરિવારના બજેટ પર પડે છે. આવી જ અનિશ્ચિતતાની વચ્ચે ચેન્નાઈના રોકાણ સલાહકાર અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ડિસ્ટ્રીબ્યુટર મુથુકૃષ્ણન દંડપાણીની એક સલાહ સોશિયલ મીડિયા પર ચર્ચાનો વિષય બની છે.
29 સપ્ટેમ્બરે X પર કરેલી પોસ્ટમાં દંડપાણીએ લોકોને પોતાના પરિવારના ઓછામાં ઓછા ત્રણ વર્ષના ખર્ચ જેટલું ઇમરજન્સી ફંડ ઊભું કરવાની દિશામાં કામ કરવાની સલાહ આપી હતી. સાથે તેમણે નવી લોનથી બચવા, મોટા લાંબા ગાળાના નાણાકીય નિર્ણયોમાં સાવચેતી રાખવા અને નોકરીમાં પદ કે હોદ્દા કરતાં આવકની સ્થિરતાને વધુ મહત્વ આપવા કહ્યું હતું.
પરંતુ તેમની વાતનો અર્થ એવો નથી કે તેમણે કોઈ ચોક્કસ તારીખે મોટી આર્થિક કટોકટી આવવાની આગાહી કરી છે. તેમણે પોતે જ કહ્યું છે કે તેઓ ભવિષ્યવેત્તા નથી. તેમની સલાહનો મુખ્ય હેતુ લોકોમાં ગભરાટ ફેલાવવાનો નહીં, પરંતુ અનિશ્ચિત સમય માટે નાણાકીય તૈયારી રાખવાનો છે.
ત્રણ વર્ષના ખર્ચ જેટલું ફંડ કેમ?
ઇમરજન્સી ફંડ એટલે એવી બચત જેનો ઉપયોગ સામાન્ય રોકાણ કે મોજશોખ માટે નહીં, પરંતુ અચાનક ઊભી થતી નાણાકીય મુશ્કેલીમાં કરવામાં આવે. નોકરી ગુમાવવી, આવકમાં મોટો ઘટાડો થવો, આરોગ્ય સંબંધિત ખર્ચ, પરિવારની જવાબદારી અથવા અન્ય અણધાર્યા ખર્ચ જેવી સ્થિતિમાં આ રકમ ઉપયોગી બને છે.
દંડપાણીનું સૂચન સામાન્ય સલાહ કરતાં ઘણું મોટું છે. તેમણે ત્રણ વર્ષના પરિવારના ખર્ચ જેટલું ભંડોળ તૈયાર કરવાની વાત કરી છે. ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ પરિવારનો જરૂરી માસિક ખર્ચ ₹50,000 હોય તો એક વર્ષનો ખર્ચ ₹6 લાખ થાય. ત્રણ વર્ષ માટે આ રકમ લગભગ ₹18 લાખ બને છે.
જો માસિક જરૂરી ખર્ચ ₹30,000 હોય તો ત્રણ વર્ષ માટે અંદાજે ₹10.8 લાખની જરૂર પડશે. જ્યારે ₹1 લાખનો માસિક ખર્ચ ધરાવતા પરિવાર માટે ત્રણ વર્ષનું ભંડોળ લગભગ ₹36 લાખ સુધી પહોંચી શકે છે.
અહીં “જરૂરી ખર્ચ” અને “કુલ ખર્ચ” વચ્ચેનો તફાવત સમજવો પણ મહત્વપૂર્ણ છે. ઇમરજન્સી ફંડ બનાવતી વખતે સામાન્ય રીતે ઘરનું ભાડું અથવા હોમ લોન, ખાવા-પીવાનો ખર્ચ, વીજળી-પાણી, બાળકોની જરૂરી ફી, વીમા પ્રીમિયમ, દવાઓ અને અન્ય અનિવાર્ય ખર્ચને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવે છે.
ત્રણ વર્ષનું ફંડ દરેક માટે ફરજિયાત નથી
દંડપાણીની સલાહને સમજતી વખતે આ બાબત ખાસ ધ્યાનમાં લેવી જોઈએ. ત્રણ વર્ષનું ઇમરજન્સી ફંડ વ્યક્તિગત નાણાકીય આયોજન માટેનો કોઈ સર્વમાન્ય નિયમ નથી.
ઘણી વ્યક્તિગત નાણાકીય માર્ગદર્શિકાઓમાં શરૂઆત તરીકે 3થી 6 મહિનાના જરૂરી ખર્ચ જેટલું ઇમરજન્સી ફંડ બનાવવાની વાત કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ વ્યક્તિની નોકરીની સ્થિરતા, પરિવારના સભ્યોની સંખ્યા, EMI, આવકના એકથી વધુ સ્ત્રોત અને જવાબદારીઓ પ્રમાણે આ રકમ વધારી શકાય છે.
એટલે ત્રણ વર્ષનો આંકડો દરેક પરિવાર માટે તરત જ હાંસલ કરવો જરૂરી છે એવું માનવાને બદલે તેને મોટી નાણાકીય સુરક્ષાનું લક્ષ્ય માનવું વધુ યોગ્ય છે.
નવી લોન અને EMI અંગે સાવચેતી કેમ?
દંડપાણીની સલાહનો બીજો મહત્વનો ભાગ નવી લોન અંગે છે. તેમણે લોકોને નવી લોન લેતા પહેલાં વિચારવાની અને ખાસ કરીને ઘર અથવા રિયલ એસ્ટેટ જેવી લાંબા ગાળાની નાણાકીય જવાબદારી લેતી વખતે વધારે સાવચેતી રાખવાની વાત કરી છે.
લોન પોતે ખરાબ વસ્તુ નથી. ઘર ખરીદવા, શિક્ષણ અથવા વ્યવસાય માટે યોગ્ય આયોજન સાથે લોન લેવી ઘણા લોકો માટે વ્યવહારુ વિકલ્પ બની શકે છે. સમસ્યા ત્યારે ઊભી થાય છે જ્યારે આવકની સરખામણીમાં EMIનું ભારણ ખૂબ વધી જાય.
ધારો કે કોઈ વ્યક્તિની માસિક આવક ₹80,000 છે અને પહેલેથી જ ₹25,000ની EMI ચાલી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં બીજી મોટી EMI શરૂ કરતા પહેલાં આવકમાં ઘટાડો થાય તો શું થશે તેનો વિચાર કરવો જરૂરી છે. નોકરીમાં અચાનક ફેરફાર આવે ત્યારે બચત ઓછી હોય અને EMI વધારે હોય તો નાણાકીય દબાણ ઝડપથી વધી શકે છે.
નોકરીમાં પદ નહીં, આવકની સ્થિરતા મહત્વની
આ સલાહનો એક રસપ્રદ ભાગ નોકરીયાત વર્ગ માટે છે. દંડપાણીએ મુશ્કેલ આર્થિક સમયની શક્યતા વચ્ચે લોકોનું ધ્યાન માત્ર પદ, હોદ્દા અથવા મનપસંદ ભૂમિકા પર નહીં, પરંતુ આવકના સતત સ્ત્રોત પર રાખવાની વાત કરી છે.
આ વાત ખાસ કરીને એવા લોકો માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે જેમની પાસે મોટો હોમ લોન, કાર લોન, બાળકોના શિક્ષણનો ખર્ચ અથવા અન્ય નિયમિત જવાબદારીઓ છે.
ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ વ્યક્તિને વધુ પગારવાળી પરંતુ ઓછી સ્થિર નોકરી મળે અને બીજી તરફ થોડા ઓછા પગાર સાથે વધુ સ્થિર આવકવાળી નોકરી હોય, તો નિર્ણય લેતા પહેલાં માત્ર પેકેજ નહીં પરંતુ જોખમ, બચત અને પરિવારની જવાબદારી પણ જોવી જરૂરી છે.
શેરબજારમાં ઘટાડો એટલે આર્થિક કટોકટી નહીં
દંડપાણીની પોસ્ટ એવા સમયે સામે આવી છે જ્યારે શેરબજારમાં ઉતાર-ચઢાવ અંગે રોકાણકારોમાં ચિંતા જોવા મળી રહી છે. જોકે કોઈ એક દિવસ અથવા થોડા દિવસના બજાર ઘટાડાને આધારે મોટી આર્થિક કટોકટી આવી રહી છે એવો નિષ્કર્ષ કાઢી શકાય નહીં.
શેરબજાર અને સમગ્ર અર્થતંત્ર એક જ વસ્તુ નથી. બજારમાં અસ્થિરતા હોવા છતાં દેશની આર્થિક પ્રવૃત્તિ, રોજગાર, વપરાશ અને અન્ય ક્ષેત્રોની સ્થિતિ અલગ હોઈ શકે છે. તેથી રોકાણકારોએ સોશિયલ મીડિયા પરની કોઈ એક પોસ્ટ અથવા બજારની એક ઘટના પરથી ગભરાઈને નિર્ણય લેવાને બદલે પોતાની નાણાકીય સ્થિતિને ધ્યાનમાં લેવી જોઈએ.
ઇમરજન્સી ફંડ ક્યાં રાખવું?
ઇમરજન્સી ફંડનો મુખ્ય હેતુ સુરક્ષા અને ઉપલબ્ધતા છે, ઊંચું વળતર મેળવવું નહીં. એટલે આ પૈસા એવા સાધનમાં રાખવા યોગ્ય છે જ્યાં જરૂર પડે ત્યારે ઝડપથી ઉપયોગ કરી શકાય અને મૂડીમાં મોટું જોખમ ન હોય.
આ ભંડોળને સંપૂર્ણપણે શેરબજાર જેવા જોખમી રોકાણમાં રાખવાથી ઇમરજન્સીના સમયે સમસ્યા ઊભી થઈ શકે છે. કારણ કે જે સમયે પૈસાની સૌથી વધારે જરૂર હોય ત્યારે બજાર નીચે હોય તો રોકાણ નુકસાનમાં વેચવું પડી શકે છે.
એટલે વ્યક્તિએ પોતાની સ્થિતિ પ્રમાણે બેંક બચત, ટૂંકા ગાળાની સુરક્ષિત થાપણો અથવા અન્ય સરળતાથી ઉપલબ્ધ સાધનોનો વિચાર કરવો જોઈએ. ચોક્કસ વિકલ્પ પસંદ કરતા પહેલાં કરવેરા, પ્રવાહિતા અને જોખમ પણ સમજવું જરૂરી છે.
પહેલા ખર્ચની સાચી ગણતરી કરો
ઇમરજન્સી ફંડ બનાવવાનું પ્રથમ પગલું રોકાણ નથી, પરંતુ પોતાના ખર્ચને સમજવાનું છે. છેલ્લા છથી બાર મહિનાના બેંક સ્ટેટમેન્ટ અને ક્રેડિટ કાર્ડ ખર્ચ તપાસીને પરિવાર દર મહિને ખરેખર કેટલો ખર્ચ કરે છે તે જાણી શકાય.
ત્યારબાદ ખર્ચને ત્રણ ભાગમાં વહેંચી શકાય—અનિવાર્ય, મહત્વપૂર્ણ પરંતુ ઘટાડવા યોગ્ય અને સંપૂર્ણપણે વૈકલ્પિક.
આ રીતે ગણતરી કર્યા પછી જ ખબર પડશે કે ત્રણ મહિના, છ મહિના, એક વર્ષ અથવા વધુ લાંબા સમય માટે કેટલું ભંડોળ જરૂરી છે.
ત્રણ વર્ષનો સંદેશ ખરેખર શું કહે છે?
દંડપાણીની પોસ્ટનો સૌથી મહત્વનો ભાગ કદાચ “કટોકટી આવી રહી છે” કરતાં “કટોકટી આવે તો તૈયાર રહો” એવો છે. તેમણે પોતે પણ કહ્યું છે કે આકાશ તૂટી પડવાનું નથી અને દુનિયાએ ભૂતકાળમાં પણ અનેક આર્થિક કટોકટીઓ જોઈ છે. મુશ્કેલ સમય પછી સારો સમય પાછો આવે છે, પરંતુ નાણાકીય તૈયારી હોય તો મુશ્કેલીનો સામનો કરવો સરળ બને છે.
આ દૃષ્ટિએ તેમની સલાહને ડર ફેલાવતી આગાહી કરતાં નાણાકીય સાવચેતી તરીકે જોવી વધુ યોગ્ય છે.
સામાન્ય પરિવાર માટે શું શીખવા જેવું?
આ સમગ્ર ચર્ચામાંથી સામાન્ય પરિવાર માટે કેટલાક વ્યવહારુ મુદ્દા બહાર આવે છે. સૌથી પહેલાં ઊંચા વ્યાજવાળું દેવું નિયંત્રિત કરવું, ત્યારબાદ જરૂરી ઇમરજન્સી ફંડ ઊભું કરવું, વીમા સુરક્ષા તપાસવી અને આવકના સ્ત્રોતને શક્ય તેટલો સ્થિર રાખવો મહત્વપૂર્ણ છે.
સાથે જ માત્ર સોશિયલ મીડિયા પરની ચેતવણીને આધારે શેરબજાર, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અથવા અન્ય રોકાણમાંથી ઉતાવળે પૈસા કાઢી લેવા યોગ્ય નથી. દરેક વ્યક્તિની આવક, ઉંમર, જવાબદારીઓ, દેવું અને રોકાણનો સમયગાળો અલગ હોય છે.
અંતે વાત એટલી જ છે કે આર્થિક કટોકટી ક્યારે આવશે તેની આગાહી કરવી મુશ્કેલ છે, પરંતુ વ્યક્તિ પોતાની નાણાકીય તૈયારી ચોક્કસ કરી શકે છે. ત્રણ વર્ષનું ઇમરજન્સી ફંડ દરેક માટે ફરજિયાત નિયમ નથી, પરંતુ પૂરતી બચત, ઓછું દેવું અને સ્થિર આવક તરફ ધ્યાન આપવાનો સંદેશ ચોક્કસપણે મહત્વનો છે.
