ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના દબાણ સામે ઝૂક્યા G7 દેશો: કટોકટી ભંડારમાંથી ૧૦૦ મિલિયન બેરલ તેલ અને ડીઝલ બજારમાં મુક્ત કરવાનો નિર્ણય
મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સતત વધી રહેલા રાજકીય તણાવ તેમજ રશિયા તરફથી ડીઝલ પુરવઠા પર મુકાયેલા દબાણને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે તેલ અને ડીઝલના ભાવ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયા છે. આ વૈશ્વિક ઊર્જા સંકટને પહોંચી વળવા અને બજારમાં બળતણના ભાવને નિયંત્રિત કરવા માટે G7 રાષ્ટ્રોએ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. G7 દેશોએ પોતાના વ્યૂહાત્મક કટોકટી ભંડારમાંથી ૧૦૦ મિલિયન બેરલ તેલ અને ડીઝલ બજારમાં છોડવાની જાહેરાત કરી છે. આ સપ્લાય આગામી ચાર મહિના દરમિયાન તબક્કાવાર રીતે રજૂ કરવામાં આવશે, જેમાં પ્રથમ ૨૦ દિવસની અંદર જ ડીઝલનો એક મોટો હિસ્સો બજારમાં ઉપલબ્ધ કરાવવાની વિશેષ યોજના બનાવવામાં આવી છે.
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું દબાણ રંગ લાવ્યું
આ મહત્વકાંક્ષી નિર્ણય પાછળ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું ભારે દબાણ મુખ્ય પરિબળ માનવામાં આવે છે. ટ્રમ્પ છેલ્લા કેટલાક સમયથી યુરોપિયન દેશોને તેમના વ્યૂહાત્મક ડીઝલ અનામત ભંડારનો ઉપયોગ કરવા માટે સતત વિનંતી કરી રહ્યા હતા. તેમણે સ્પષ્ટ ચેતવણી પણ આપી હતી કે જો યુરોપિયન દેશો વૈશ્વિક બજારમાં ડીઝલનો પુરવઠો વધારવા યોગ્ય પગલાં નહીં ભરે, તો અમેરિકા પોતાના દેશમાંથી થતી ડીઝલની નિકાસ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદવા અંગે વિચારણા કરી શકે છે. G7 રાષ્ટ્રો દ્વારા અનામત જથ્થો મુક્ત કરવાની જાહેરાત બાદ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે આ સકારાત્મક પગલાનું સ્વાગત કર્યું છે. આ સાથે જ G7 દેશો વચ્ચે એકબીજા પર ઊર્જા અને ઇંધણ ઉત્પાદનોની નિકાસ પર કોઈ પ્રતિબંધ ન લાદવા અંગે પણ સર્વસંમતિ સાધવામાં આવી છે.
ચૂંટણી પૂર્વે ફુગાવો ઘટાડવાનો અમેરિકી પ્રયાસ
૩ નવેમ્બરના રોજ યોજાનારી યુએસ મધ્યસત્ર ચૂંટણીઓ પૂર્વે વધતી મોંઘવારી અને બળતણના ઊંચા ભાવને કારણે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પર હોમ ગ્રાઉન્ડ પર ભારે રાજકીય દબાણ છે. તાજેતરના AP-NORC પોલ અનુસાર, આર્થિક નીતિઓ પર ટ્રમ્પનું મંજૂરી રેટિંગ અત્યાર સુધીના સૌથી નીચા સ્તરે નોંધાયું હતું. અમેરિકામાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ આર્થિક મુદ્દાનું કેન્દ્રબિંદુ બન્યા છે. ટ્રમ્પે ખુલાસો કર્યો હતો કે ઈરાનને પરમાણુ શસ્ત્રો મેળવતા અટકાવવા માટે તેલના ભાવમાં થતો આ અસ્થાયી વધારો એક વાજબી કિંમત છે. જોકે, ઊર્જા ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોનો અંદાજ છે કે G7 ના આ પગલાથી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં ડીઝલના ભાવમાં પ્રતિ ગેલન ૨૫ થી ૫૦ સેન્ટ સુધીનો સીધો ઘટાડો જોવા મળી શકે છે.
રશિયા-યુક્રેન સંઘર્ષ અને ગલ્ફ કટોકટીની અસરો
વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવમાં ઉછાળો આવવા પાછળ બે મુખ્ય વૈશ્વિક ઘટનાઓ જવાબદાર છે. પ્રથમ, યુક્રેનિયન ડ્રોન હુમલાઓ બાદ રશિયાએ પોતાના ડીઝલની નિકાસ પર કડક પ્રતિબંધો લાદી દીધા છે. યુરોપિયન દેશો સીધી રીતે રશિયન ડીઝલ ખરીદતા નથી, પરંતુ તુર્કી અને લેટિન અમેરિકા જેવા દેશો જે પહેલા રશિયા પર નિર્ભર હતા, તેઓ હવે યુરોપિયન સપ્લાય પર સ્પર્ધા કરી રહ્યા છે. બીજું, અમેરિકા-ઈરાન તણાવને કારણે ગલ્ફ રાષ્ટ્રોમાંથી થતો તેલનો પુરવઠો ખોરવાયો છે અને અનેક મુખ્ય દરિયાઈ નૌકાસંચાર માર્ગો બાધિત થયા છે.
નિષ્ણાતોની ચેતવણી: લાંબા ગાળાનું આર્થિક જોખમ
રાઇસ યુનિવર્સિટીના ઉર્જા નિષ્ણાત જીમ ક્રેનના જણાવ્યા અનુસાર, ઇમરજન્સી સ્ટોકમાંથી તેલ છોડવાથી ટૂંકા ગાળા માટે ભાવમાં રાહત ચોક્કસ મળશે, પરંતુ તેનાથી લાંબા ગાળે ગંભીર નુકસાન થઈ શકે છે. રાષ્ટ્રીય સ્ટોક ઘટવાથી ભવિષ્યમાં યુરોપ પાસે કટોકટી સામે રક્ષણ મેળવવાનું કવર ઓછું થઈ જશે. જ્યારે આ અનામત જથ્થાને ફરીથી ભરવાનો સમય આવશે, ત્યારે બજારમાં કિંમતો કયા સ્તરે હશે તે કહેવું મુશ્કેલ છે. હાલ બે મોટા વૈશ્વિક યુદ્ધો ચાલુ હોય તેવી સ્થિતિમાં કટોકટીના ભંડારમાં ઘટાડો કરવો એ મોટું જોખમ સાબિત થઈ શકે છે.
