સુપ્રીમ કોર્ટે ‘બેજવાબદાર રિપોર્ટિંગ’ સામે નોંધાવી નારાજગી: CJP આંદોલન અને પોલીસ કાર્યવાહી પર CJI સૂર્યકાંતની સ્પષ્ટતા
ભારતીય ન્યાયતંત્ર અને દેશની રાજનીતિમાં હાલમાં જે ઘટનાક્રમો ચાલી રહ્યા છે, તેણે સમગ્ર દેશનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. એક તરફ જ્યાં વિદ્યાર્થીઓ અને વિવિધ સંગઠનો શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં સુધારા અને પરીક્ષામાં થતી ગેરરીતિઓને લઈને રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા છે, તો બીજી તરફ ન્યાયિક પ્રક્રિયા અને મીડિયાના અહેવાલોને લઈને પણ ગંભીર ચર્ચાઓ શરૂ થઈ છે. તાજેતરમાં જ ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતમાં (Supreme Court) એક મહત્વપૂર્ણ સુનાવણી દરમિયાન મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્યકાંત દ્વારા મીડિયાના એક વર્ગના ખોટા અહેવાલો અને બેજવાબદાર રિપોર્ટિંગ પર આકરા પ્રહારો કરવામાં આવ્યા છે.
CJI સૂર્યકાંતની કડક ટકોર: “કોઈપણ અરજી દાખલ જ કરવામાં આવી નહોતી”
શુક્રવારના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી દરમિયાન મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે રાષ્ટ્રીય રાજધાનીમાં ૨૦ જુલાઈના રોજ વિદ્યાર્થીઓના પ્રદર્શન દરમિયાન થયેલી કથિત પોલીસ કાર્યવાહી વિરુદ્ધ સુપ્રીમ કોર્ટમાં કોઈ સત્તાવાર રિટ અરજી (Writ Petition) દાખલ જ કરવામાં આવી નહોતી. CJI એ તે અહેવાલોને સદંતર નકારી કાઢ્યા અને તેની ટીકા કરી જેમાં એવું કહેવામાં આવી રહ્યું હતું કે સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલાની સુનાવણી કરવાનો ઈનકાર કરી દીધો છે.
આ મુદ્દો ત્યારે સામે આવ્યો જ્યારે એક વરિષ્ઠ વકીલ શોએબ આલમ દ્વારા બોમ્બે હાઈકોર્ટના એક ચુકાદા સાથે જોડાયેલા અન્ય એક મામલામાં તાકીદની સુનાવણીની માંગ કરવામાં આવી રહી હતી. આ દરમિયાન CJI એ સ્પષ્ટ કર્યું કે રજિસ્ટ્રી દ્વારા રેકોર્ડ્સની ચકાસણી કરવામાં આવી છે અને તેમાં જાણવા મળ્યું છે કે આ મામલે કોર્ટમાં એક પણ પાનું દાખલ કરવામાં આવ્યું નથી. તેમણે જણાવ્યું કે, “તાજેતરમાં જ એવું બન્યું કે કંઈપણ દાખલ કરવામાં આવ્યું નહોતું છતાં આ મામલો આપણી સમક્ષ મૂકવામાં આવ્યો… મેં રજિસ્ટ્રીમાં તપાસ કરી, અને સુપ્રીમ કોર્ટમાં એક પણ પત્ર કે અરજી દાખલ થઈ નથી.”
“માત્ર એક આવેદનપત્રને રિટ અરજી કેવી રીતે ગણી શકાય?”
મુખ્ય ન્યાયાધીશે આશ્ચર્ય વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું કે કોર્ટ સમક્ષ જે પહોંચ્યું હતું તે માત્ર એક સામાન્ય આવેદનપત્ર (Representation) હતું, જે મિશ્રા કે અન્ય કોઈ વ્યક્તિ દ્વારા મોકલવામાં આવ્યું હતું. CJI એ સવાલ કર્યો કે, “આપણે કોઈ સામાન્ય આવેદનપત્રને રિટ અરજી તરીકે કેવી રીતે સ્વીકારી શકીએ? અને લોકો આના પર બેજવાબદાર રીતે સમાચાર ચલાવવાનું શરૂ કરી દે છે.”
ન્યાયાધીશોની બેંચે, જેમાં જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચી અને જસ્ટિસ વી મોહના પણ સામેલ હતા, મીડિયાના વર્ગ દ્વારા ફેલાવવામાં આવતી અફવાઓ અને ખોટી માહિતી પર ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. CJI એ કહ્યું કે, “છેલ્લા બે દિવસમાં તદ્દન ખોટું નિવેદન આપવામાં આવ્યું કે આ મામલો કોર્ટમાં દાખલ થયો હતો અને મીડિયા પોતાની બધી જવાબદારીઓથી મુક્ત થઈને તદ્દન ખોટા અહેવાલો પ્રસારિત કરી રહ્યું છે કે મુખ્ય ન્યાયાધીશે આ મામલાની સુનાવણી કરવાનો ઈનકાર કરી દીધો. સવારે ૧૦ વાગ્યા સુધી એક પણ પાનું દાખલ કરાયું નહોતું.”
અગાઉની સુનાવણી અને વકીલની મૌખિક રજૂઆત
આ ટિપ્પણીઓ એ ઘટનાના બે દિવસ પછી આવી છે જ્યારે સુપ્રીમ કોર્ટે વકીલ નરેન્દ્ર મિશ્રાની તે મૌખિક વિનંતીને ફગાવી દીધી હતી જેમાં ૨૦ જુલાઈના સંસદ માર્ચ દરમિયાન થયેલી કથિત પોલીસ બ્રુટાલીટીની ‘સુઓ મોટુ’ (Suo Motu) નોંધ લેવાની માંગ કરવામાં આવી હતી.
બુધવારની સુનાવણી દરમિયાન વકીલે CJI ને સંબોધિત એક પત્ર અરજીનો હવાલો આપ્યો હતો અને કોર્ટને પોલીસકર્મીઓ દ્વારા પ્રદર્શનકારીઓ પર હુમલો કરતા દેખાતા વીડિયોની તપાસ કરવાની અપીલ કરી હતી. તે સમયે બેંચે આ વિનંતીને ફગાવતા વકીલને કોર્ટનો સમય ન બગાડવાની ટકોર કરી હતી. બેંચે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તેઓ વીડિયોમાં રસ ધરાવતા નથી અને તેમની પાસે તે જોવાનો સમય નથી.
દિલ્હી હાઈકોર્ટનો આદેશ અને તપાસની દિશા
બીજી તરફ, આ જ મામલે દિલ્હી હાઈકોર્ટે સત્તાવાળાઓને પોલીસ કાર્યવાહી સાથે સંબંધિત સીસીટીવી ફૂટેજ, વીડિયોગ્રાફી અને અન્ય રેકોર્ડ્સ સુરક્ષિત રાખવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. હાઈકોર્ટે આ મામલે કેન્દ્ર સરકાર અને દિલ્હી પોલીસ પાસેથી પણ જવાબો માંગ્યા છે, જેની આગામી સુનાવણી ૧૧ સપ્ટેમ્બરના રોજ હાથ ધરવામાં આવશે.
સોનમ વાંગચુકની ભૂખ હડતાલ પૂર્ણ અને CJP આંદોલન ચાલુ
આ ન્યાયિક અને રાજકીય ઉથલપાથલ વચ્ચે, પર્યાવરણવાદી અને કાર્યકર્તા સોનમ વાંગચુકે કેન્દ્ર સરકાર તરફથી ખાતરી મળ્યા બાદ તેમની 26 દિવસની ભૂખ હડતાળ સમાપ્ત કરી છે. સરકાર વતી, કેન્દ્રીય મંત્રીઓ જે.પી. નડ્ડા અને જીતેન્દ્ર સિંહે વાંગચુકને ખાતરી આપી છે કે શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શનકારીઓ સામે કોઈ કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે નહીં અને પરીક્ષા સુધારા અને જવાબદારીના મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવશે.
દરમિયાન, ‘કોકરોચ જનતા પાર્ટી’ (CJP) ના નેતૃત્વ હેઠળ ચાલી રહેલું આંદોલન હજુ પણ યથાવત છે. CJP ના સંસ્થાપક અને કાર્યકર્તાઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભલે સોનમ વાંગચુકે તેમની હડતાલ સમેટાઈ લીધી હોય, પરંતુ શૈક્ષણિક પ્રણાલીમાં સુધારા અને કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની માંગ સાથેનું તેમનું આંદોલન ત્યાં સુધી ચાલુ રહેશે જ્યાં સુધી તેમની વ્યાપક માંગણીઓ સ્વીકારવામાં નહીં આવે.
૨૦ જુલાઈની સંસદ માર્ચ અને પોલીસ કાર્યવાહીની પૃષ્ઠભૂમિ
અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે CJP અને અન્ય સંગઠનો દ્વારા સપ્તાહો સુધી ચાલેલા વિરોધ પ્રદર્શન અને જંતર-મંતર પરના ધરણા પછી ૨૦ જુલાઈએ સંસદ માર્ચનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. હજારોની સંખ્યામાં પ્રદર્શનકારીઓએ કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રીના રાજીનામા અને પેપર લીક સામે કાયદાની માંગ સાથે સંસદ તરફ કૂચ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
મધ્ય દિલ્હીમાં બેરિકેડ તોડવાના પ્રયાસો દરમિયાન પરિસ્થિતિ તંગ બની ગઈ હતી, જ્યાં પોલીસે ભીડને વિખેરવા માટે લાઠીચાર્જ કર્યો હતો અને ટીયર ગેસના શેલ છોડ્યા હતા. સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયેલા એક વીડિયોમાં, પોલીસકર્મીઓ પ્રદર્શનકારીઓ પર લાઠીચાર્જ કરતા જોવા મળ્યા હતા, જ્યારે દિલ્હી પોલીસે કહ્યું હતું કે પ્રદર્શનકારીઓ હિંસક બન્યા હતા અને પથ્થરમારો શરૂ કર્યો હતો, જેના કારણે બળનો ઉપયોગ જરૂરી બન્યો હતો.
પારદર્શિતા અને જવાબદારીની જરૂરિયાત
આ સમગ્ર પ્રકરણ એ વાતની સાક્ષી પૂરે છે કે દેશમાં યુવાનોના ભવિષ્ય, પરીક્ષા પ્રણાલી અને ન્યાયિક વ્યવસ્થા વચ્ચેનો સેતુ કેટલો સંવેદનશીલ બની ચૂક્યો છે. એક તરફ જ્યાં અદાલતો ખોટા અહેવાલો અને બેજવાબદાર નિવેદનબાજી સામે કડક વલણ અપનાવી રહી છે, તો બીજી તરફ જનતા અને યુવા વર્ગ પોતાની સમસ્યાઓના કાયમી ઉકેલ માટે રસ્તા પર ઉતરી રહ્યો છે. દેશના હિત માટે જરૂરી છે કે તમામ પક્ષો સંયમ જાળવીને પારદર્શક અને જવાબદાર માર્ગ અપનાવે.
