કોલંબિયામાં 7.4 ની તીવ્રતાનો શક્તિશાળી ભૂકંપ: રાજધાની બોગોટા સહિત અનેક વિસ્તારો ધ્રૂજી ઉઠ્યા
દક્ષિણ અમેરિકાના સુંદર દેશ કોલંબિયામાંથી એક આંચકાજનક અને ચિંતાજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. કોલંબિયામાં રાજધાની બોગોટા સહિત દેશના વિશાળ વિસ્તારમાં ભૂકંપના ભારે અને તીવ્ર આંચકા અનુભવાયા છે. ભૂકંપની તીવ્રતા એટલી વધારે હતી કે લોકો ગભરાઈને પોતાના ઘરો, ઓફિસો અને બહુમાળી ઇમારતોમાંથી બહાર ખુલ્લા રસ્તાઓ પર દોડી આવ્યા હતા. આંતરરાષ્ટ્રીય અને સ્થાનિક ભૂગર્ભજળ તથા સિસ્મોલોજીકલ એજન્સીઓ દ્વારા આ ભૂકંપની તીવ્રતા અંગેના પ્રાથમિક આંકડા જાહેર કરવામાં આવ્યા છે.
ભૂકંપની તીવ્રતા અને એજન્સીઓના અલગ-અલગ આંકડા
યુરોપિયન-મેડિટેરેનિયન સિસ્મોલોજીકલ સેન્ટર (EMSC) ના જણાવ્યા અનુસાર, કોલંબિયામાં આવેલા આ ભૂકંપની પ્રાથમિક તીવ્રતા રિક્ટર સ્કેલ પર 7.4 નોંધવામાં આવી છે. એજન્સીના રિપોર્ટ મુજબ, ભૂકંપનું કેન્દ્ર જમીનથી આશરે 115 કિલોમીટરની ઊંડાઈએ હતું. ભૂગર્ભમાં વધુ ઊંડાઈ હોવા છતાં, તેની તીવ્રતા વધારે હોવાથી દેશના મોટા ભાગમાં તેના આંચકા સ્પષ્ટપણે અનુભવાયા હતા.
બીજી તરફ, સ્થાનિક કોલંબિયાઈ જિયોલોજિકલ સર્વિસ (CGS) એ આ ભૂકંપની પ્રાથમિક તીવ્રતા 6.7 દર્શાવી છે. બંને મુખ્ય એજન્સીઓના આંકડાઓમાં તીવ્રતાને લઈને થોડો તફાવત જોવા મળ્યો છે, પરંતુ બંને રિપોર્ટ્સ એ વાતની પુષ્ટિ કરે છે કે આંચકો ખૂબ જ શક્તિશાળી હતો. રાજધાની બોગોટા ઉપરાંત આસપાસના અનેક શહેરો અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાંથી પણ આંચકાના અહેવાલો પ્રાપ્ત થયા છે.
કોલંબિયા: ભૂકંપની દ્રષ્ટિએ અત્યંત સંવેદનશીલ ક્ષેત્ર
કોલંબિયાને દક્ષિણ અમેરિકા ખંડના એવા દેશોમાં ગણવામાં આવે છે જે ભૂકંપ અને કુદરતી આપદાઓ માટે સૌથી વધુ સંવેદનશીલ છે. આનું મુખ્ય કારણ દેશની ભૌગોલિક સ્થિતિ અને તેની નીચે આવેલી ટેક્ટોનિક પ્લેટો (Tectonic Plates) છે. કોલંબિયા અનેક ટેક્ટોનિક પ્લેટ બાઉન્ડ્રીઝ અને વિશાળ ફોલ્ટ સિસ્ટમ્સ (Fault Systems) ની નજીક વસેલું છે, જેના કારણે જમીનની અંદર સતત હલચલ થતી રહે છે.
કોલંબિયાઈ જિયોલોજિકલ સર્વિસના ઐતિહાસિક ડેટા અનુસાર, આ દેશમાં અત્યાર સુધીમાં 100 થી પણ વધુ વિનાશક ભૂકંપ આવી ચૂક્યા છે. ખાસ કરીને એન્ડિયન ક્ષેત્ર (Andian Region), ઈસ્ટર્ન કોર્ડિલેરાની પૂર્વ તળેટીના વિસ્તારો અને પ્રશાંત મહાસાગરના દરિયાકાંઠાના (Pacific Coast) વિસ્તારો ભૂકંપની દ્રષ્ટિએ સૌથી વધુ જોખમી માનવામાં આવે છે.
ઈતિહાસમાં નોંધાયેલા મોટા ભૂકંપ અને હાલની સ્થિતિ
કોલંબિયાના ઈતિહાસ પર નજર કરીએ તો આ દેશ અગાઉ પણ અનેક ભયાનક ભૂકંપનો સામનો કરી ચૂક્યો છે. દેશના ઈતિહાસનો સૌથી વિનાશક ભૂકંપ વર્ષ 1979 માં દક્ષિણ-પશ્ચિમ કોલંબિયાના ટુમાકો (Tumaco) શહેર નજીક આવ્યો હતો. રિક્ટર સ્કેલ પર 8.0 ની તીવ્રતા ધરાવતા એ ભૂકંપે ભારે તારાજી સર્જી હતી અને મોટું જાનમાલનું નુકસાન કર્યું હતું.
તાજેતરમાં આવેલો આ 7.4 ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ પણ છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓમાં આવેલી સૌથી મોટી ભૂગર્ભીય ઘટનાઓમાંથી એક ગણવામાં આવે છે. હાલના તબક્કે કોલંબિયાના સ્થાનિક પ્રશાસન અને આપદા વ્યવસ્થાપન ટીમોની પ્રાથમિકતા ઈજાગ્રસ્ત થયેલા લોકોને તાત્કાલિક તબીબી સારવાર પૂરી પાડવાની અને અસરગ્રસ્ત વિસ્તારો સુધી રાહત સામગ્રી પહોંચાડવાની છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ જિયોલોજિકલ સર્વે (USGS) અને અન્ય હવામાન એજન્સીઓ ભૂકંપ પછી આવતા આફ્ટરશૉક્સ (Aftershocks) પર સતત નજર રાખી રહી છે.
જાપાનના કુમામોટોમાં પણ 7.1 ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ
કોલંબિયાની આ ઘટના સિવાય એશિયા ખંડમાં આવેલ જાપાનમાંથી પણ ભૂકંપના મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. જાપાનના દક્ષિણી મુખ્ય દ્વીપ ક્યુશુ પર સ્થિત કુમામોટો (Kumamoto) વિસ્તારમાં 7.1 ની તીવ્રતાનો શક્તિશાળી ભૂકંપ નોંધાયો હતો.
જાપાન હવામાન એજન્સી (JMA) ના અહેવાલ અનુસાર, આ ભૂકંપ સમુદ્રની સપાટીથી માત્ર 10 કિલોમીટર (આશરે 6 માઈલ) ની ઓછી ઊંડાઈએ આવ્યો હતો. ઓછી ઊંડાઈ ધરાવતા ભૂકંપ સામાન્ય રીતે વધુ આંચકા આપે છે. આ ભૂકંપથી કુમામોટોનો પશ્ચિમી વિસ્તાર પ્રભાવિત થયો હતો, જે રાજધાની ટોક્યોથી દક્ષિણ-પશ્ચિમ દિશામાં આશરે 900 કિલોમીટર (540 માઈલ) ના અંતરે આવેલો છે.
વિશ્વભરમાં વધી રહેલી આ ભૂગર્ભીય હલચલોને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભૂગર્ભશાસ્ત્રીઓ અને વૈજ્ઞાનિકો વધુ સતર્ક બન્યા છે.
