“નમસ્તે ટ્રમ્પથી શું મળ્યું?”: પાકિસ્તાનને મધ્યસ્થી બનાવતા અમેરિકાના નિર્ણય પર કોંગ્રેસનો મોદી સરકારને ઘેરાવો

શું ભારત ઇસ્લામાબાદને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર અટકાવવામાં નિષ્ફળ રહ્યું?

મધ્ય પૂર્વના તણાવને ઉકેલવા માટે પાકિસ્તાનની રાજધાની ઇસ્લામાબાદમાં આજે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ઐતિહાસિક શાંતિ વાટાઘાટો શરૂ થઈ છે. જોકે, આ ઘટનાક્રમે ભારતમાં રાજકીય વિવાદ છેડ્યો છે. મુખ્ય વિરોધ પક્ષ કોંગ્રેસે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની ‘વિશ્વગુરુ’ની છબી પર પ્રહારો કરતા આરોપ લગાવ્યો છે કે ભારત સરકાર તેની વિદેશ નીતિમાં પછાત સાબિત થઈ રહી છે.

૧. જયરામ રમેશનો સોશિયલ મીડિયા પર કટાક્ષ

કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા અને સાંસદ જયરામ રમેશે શનિવારે (૧૧ એપ્રિલ ૨૦૨૬) એક્સ (X) પર એક પોસ્ટ દ્વારા કેન્દ્ર સરકારને આડે હાથ લીધી હતી. તેમણે લખ્યું કે, સમગ્ર વિશ્વ આ મંત્રણાથી શાંતિની આશા રાખે છે, પરંતુ આ ઘટના એક એવા વ્યક્તિની ‘આધિપત્ય શૈલી’ પર ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે જે પોતાને ‘વિશ્વગુરુ’ તરીકે રજૂ કરે છે. કોંગ્રેસનો દાવો છે કે ભારત સરકાર અમેરિકાને ઇસ્લામાબાદની મધ્યસ્થી સ્વીકારતા રોકવામાં નિષ્ફળ રહી છે.

૨. કોંગ્રેસે પૂછ્યા ૪ ધારદાર પ્રશ્નો

વિપક્ષે સરકારની વિદેશ નીતિના અભિગમ પર ચાર મુખ્ય મુદ્દાઓ પર જવાબ માંગ્યો છે:

કર્ણાટકના નવા મુખ્યમંત્રી બન્યા ડી.કે. શિવકુમાર: રાહુલ ગાંધી અને ખડગેની હાજરીમાં લીધા શપથ

‘આત્મનિર્ભર ભારત’ તરફ વધુ એક ડગલું: નૌસેના ખરીદશે ખાસ મિની સબમરીન, સમુદ્રમાં મારકોસ કમાન્ડો રહેશે વધુ ઘાતક

• પાકિસ્તાનનું પુનરાગમન: એપ્રિલ ૨૦૨૫ ના પહેલગામ આતંકવાદી હુમલા પછી ભારત પાકિસ્તાનને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે અલગ પાડવાનો દાવો કરતું હતું. તો પછી પાકિસ્તાને અચાનક મધ્યસ્થી તરીકેની આટલી મોટી ભૂમિકા કેવી રીતે મેળવી લીધી?

• અમેરિકા સાથેના સંબંધો: “નમસ્તે ટ્રમ્પ” અને “હાઉડી મોદી” જેવા મોટા આયોજનો છતાં ભારત અમેરિકા પર એવો પ્રભાવ કેમ ન પાડી શક્યું કે તે પાકિસ્તાનને આ ભૂમિકા સોંપતા અટકે?

• BRICS+ ની નિષ્ક્રિયતા: ભારત અત્યારે BRICS+ નું અધ્યક્ષ છે, જેમાં ઈરાન, સાઉદી અરેબિયા અને UAE જેવા સભ્યો છે. તો પછી ભારતે પોતે કોઈ શાંતિ પહેલ કેમ ન કરી?

• ચીન અને પાકિસ્તાનનું જોડાણ: ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ સામે પાકિસ્તાનના પ્રતિભાવમાં ચીનની ભૂમિકા સ્પષ્ટ હોવા છતાં, ભારતે ચીન સામે જે ‘સુનિયોજિત શરણાગતિ’ સ્વીકારી છે, તેનાથી દેશને શું ફાયદો થયો?

૩. યુપીએ સરકાર સાથે તુલના

કોંગ્રેસે ૨૦૦૮ ના મુંબઈ હુમલાનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું કે, તત્કાલીન મનમોહન સિંહ સરકારે પાકિસ્તાનને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર ખરેખર અલગ કરી દીધું હતું. જ્યારે વર્તમાન સરકાર માત્ર દાવાઓ કરે છે અને વાસ્તવમાં પાકિસ્તાન વૈશ્વિક શાંતિ વાટાઘાટોનું કેન્દ્ર બની રહ્યું છે.

૪. સુરક્ષા અને રાજદ્વારી અસર

ઇસ્લામાબાદમાં અમેરિકાના ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વાન્સની હાજરી અને ઈરાની નેતાઓની મંત્રણા એ વાતનો પુરાવો છે કે દક્ષિણ એશિયામાં રાજદ્વારી સંતુલન બદલાઈ રહ્યું છે. કોંગ્રેસના મતે આ ભારતની વિદેશ નીતિ માટે એક મોટો ફટકો છે, જે ભવિષ્યમાં ભારતના પ્રાદેશિક પ્રભાવને ઘટાડી શકે છે.

દિવસ માત્ર અમેરિકા-ઈરાન માટે જ નહીં, પણ ભારતીય વિદેશ નીતિના આત્મનિરીક્ષણ માટે પણ મહત્વનો બની ગયો છે. વિપક્ષના પ્રહારો વચ્ચે જોવાનું એ રહેશે કે વિદેશ મંત્રાલય આ અંગે શું સ્પષ્ટતા કરે છે અને ‘વિશ્વગુરુ’ તરીકેની ભારતની ભૂમિકા ખરેખર કેટલી સક્રિય છે.