“બિહારમાં 20-25 હજારમાં છોકરીઓ મળે છે”: કેબિનેટ મંત્રીના પતિના નિવેદન પર છેડાયો રાજકીય સંગ્રામ
ઉત્તરાખંડના મહિલા સશક્તિકરણ અને બાળ વિકાસ મંત્રી રેખા આર્યના પતિ ગિરધારી લાલ સાહુના તાજેતરના એક વિવાદાસ્પદ નિવેદને દેશના રાજકારણમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. અલ્મોડા જિલ્લાની સોમેશ્વર વિધાનસભા બેઠક પર ભાજપના કાર્યકરોને સંબોધતા સાહુએ કથિત રીતે કહ્યું હતું કે “છોકરીઓની કોઈ અછત નથી” અને “બિહારમાં લગ્ન માટે 20-25 હજાર રૂપિયામાં છોકરીઓ મળી જાય છે”. આ નિવેદનનો વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયા બાદ વિપક્ષી દળોએ, ખાસ કરીને કોંગ્રેસે તેને મહિલાઓની ગરિમા પર સીધો હુમલો ગણાવ્યો છે.
વિવાદનું મૂળ અને તીખી પ્રતિક્રિયાઓ
આ મામલો ત્યારે સામે આવ્યો જ્યારે સાહુ એક યુવા કાર્યકર સાથે તેના લગ્ન વિશે વાત કરી રહ્યા હતા. તેમણે સ્ટેજ પરથી કહ્યું, “લગ્ન ઘડપણમાં કરશો? અત્યાર સુધીમાં તો તારે ત્રણ-ચાર બાળકો હોવા જોઈતા હતા. છોકરી બિહારથી લઈ આવીશું…”. ઉત્તરાખંડ પ્રદેશ મહિલા કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ જ્યોતિ રૌતેલાએ આ નિવેદનની સખત નિંદા કરતા તેને માનવ તસ્કરી, બાળ લગ્ન અને મહિલા શોષણને પ્રોત્સાહન આપતી માનસિકતાનું પ્રતીક ગણાવ્યું છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે આ નિવેદન એવા પરિવારમાંથી આવ્યું છે જેના સભ્ય પોતે જ મહિલા સશક્તિકરણ વિભાગના મંત્રી છે.
‘મેરેજ સ્ક્વીઝ’ અને જાતિગત અસંતુલન
સ્ત્રોતોમાં સામેલ સંશોધન પત્રો અનુસાર, ઉત્તર ભારતના સમૃદ્ધ રાજ્યો (જેમ કે હરિયાણા અને પંજાબ) માં ઘટતા જાતિ પ્રમાણ (Child Sex Ratio) ને કારણે ‘મેરેજ સ્ક્વીઝ’ (Marriage Squeeze) ની સ્થિતિ સર્જાઈ છે. હરિયાણા જેવા રાજ્યોમાં જાતિ પ્રમાણ માત્ર 877/1000 છે, જ્યારે 0-6 વય જૂથમાં તે વધુ ચિંતાજનક (830/1000) છે.
સંશોધનો દર્શાવે છે કે આ અછતને કારણે આર્થિક રીતે સમૃદ્ધ વિસ્તારોના પુરુષો પૂર્વ ભારત અને અન્ય પછાત વિસ્તારોમાંથી પૈસા આપીને વધુઓ લાવે છે. ગરીબી, બેરોજગારી અને ઓછા જાતિ પ્રમાણને કારણે “ક્રોસ-રીજન લગ્નો” (Across region marriages) ની પ્રથા વધી રહી છે, જ્યાં માતા-પિતા પોતાની દીકરીઓને સારા ભવિષ્યની આશામાં અથવા મજબૂરીમાં દૂરના પ્રદેશોમાં મોકલી દે છે.
ગિરધારી લાલ સાહુનો વિવાદાસ્પદ ભૂતકાળ
સ્ત્રોતો અનુસાર, ગિરધારી લાલ સાહુનો ઇતિહાસ વિવાદોથી ભરેલો રહ્યો છે. એક પ્રોપર્ટી ડીલર તરીકે સાહુ પર ઉત્તર પ્રદેશના બરેલીમાં છેતરપિંડી (420), બનાવટ (467, 468) અને નકલી દસ્તાવેજોના ઉપયોગ (471) ના અંદાજે 25 કેસ નોંધાયેલા છે. વિપક્ષનો આરોપ છે કે તેમને તેમની પત્નીના મંત્રી પદને કારણે રાજકીય સંરક્ષણ મળી રહ્યું છે.
કાનૂની પાસાઓ અને માફી
વધતા દબાણ વચ્ચે ગિરધારી લાલ સાહુએ હાથ જોડીને માફી માંગી છે અને દાવો કર્યો છે કે તેમના નિવેદનને “તોડી-મરોડીને રજૂ કરવામાં આવ્યું છે”. તેમણે કહ્યું કે તેઓ માત્ર તેમના મિત્રના લગ્ન અંગે રમુજી ચર્ચા કરી રહ્યા હતા.
કાનૂની નિષ્ણાતોના મતે, ભારતમાં નફરત ફેલાવનારા ભાષણો (Hate Speech Laws) ને લઈને કડક જોગવાઈઓ છે. ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) ની કલમ 196 કોઈપણ જૂથ વચ્ચે દુશ્મનાવટ કે દ્વેષ ફેલાવવા પર પ્રતિબંધ મૂકે છે. આ ઉપરાંત, મંત્રીઓ માટેની આચારસંહિતા (Code of Conduct) પણ એવી અપેક્ષા રાખે છે કે મંત્રી અને તેમના પરિવારના સભ્યો એવું વર્તન ન કરે જે તેમના પદની ગરિમા ઘટાડે.
उत्तराखंड सरकार में मंत्री रेखा आर्य के पति और भाजपा नेता गिरधारी लाल साहू भाजपा की महिलाओं के प्रति सोच को दर्शा रहे है।
शादी के लिए बिहार से 20-25 हजार में महिला मिल जाती है, चलो हमारे साथ आपकी शादी कराते है!
जिस देश में महिलाओं को भगवान माना गया हो, वहां किसी भी प्रांत या… pic.twitter.com/uPgA5v08ku
— Congress Sevadal (@CongressSevadal) January 2, 2026
આ વિવાદ માત્ર એક રાજકીય નિવેદન નથી, પરંતુ ભારતમાં મહિલાઓ પ્રત્યે ઊંડે સુધી ઘર કરી ગયેલી ભેદભાવપૂર્ણ માનસિકતાને ઉજાગર કરે છે. આ પ્રકારની ઘટનાઓ સમાજને અરીસો બતાવે છે કે કાયદા અને વિકાસ છતાં, મહિલાઓને ‘વસ્તુ’ સમજવાની વિચારધારાને જડમૂળથી નાબૂદ કરવી હજુ પણ એક મોટો પડકાર છે.
