ડિજિટલ ઈન્ડિયાનું નવું હબ ‘સેવા તીર્થ’: હાઈ-ટેક સુરક્ષા અને પેપરલેસ વર્ક કલ્ચર સાથે પ્રધાનમંત્રીના નવા કાર્યાલયનું ઉદ્ઘાટન.
આજે શુક્રવાર, ૧૩ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬નો દિવસ ભારતીય રાજનીતિના ઈતિહાસમાં સુવર્ણ અક્ષરે લખાશે. પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી આજે સત્તાવાર રીતે તેમના નવા કાર્યાલય ‘સેવા તીર્થ’ માં પ્રવેશ કરશે. દિલ્હીના દારા શિકોહ રોડ પર સ્થિત આ ભવ્ય સંકુલ હવે દેશના વહીવટનું નવું કેન્દ્ર બનશે. સેન્ટ્રલ વિસ્ટા પ્રોજેક્ટના ભાગરૂપે નિર્મિત આ ઈમારત માત્ર ઈંટો અને પથ્થરોનું માળખું નથી, પણ તે ૨૧મી સદીના સક્ષમ ભારતનું પ્રતીક છે.
ઐતિહાસિક વિદાય: સાઉથ બ્લોકની છેલ્લી કેબિનેટ બેઠક
૧૫ ઓગસ્ટ, ૧૯૪૭ના રોજ જ્યારે ભારતના પ્રથમ પ્રધાનમંત્રી પંડિત જવાહરલાલ નેહરુએ સાઉથ બ્લોકમાં પ્રથમ કેબિનેટ બેઠકની અધ્યક્ષતા કરી હતી, ત્યારે એક નવા રાષ્ટ્રનો પાયો નંખાયો હતો. છેલ્લા ૮૦ વર્ષથી આ ઈમારત ભારતના ઉતાર-ચઢાવની સાક્ષી રહી છે. આજે, પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં આ જૂની ઈમારતમાં અંતિમ કેબિનેટ બેઠક યોજાશે, ત્યારબાદ સત્તાવાર રીતે તમામ કામગીરી ‘સેવા તીર્થ’ માં ખસેડવામાં આવશે.
‘સેવા તીર્થ’ ની ભવ્યતા અને માળખું
₹૧,૧૮૯ કરોડના ખર્ચે તૈયાર થયેલું આ સંકુલ ૨.૨૬ લાખ ચોરસ ફૂટ વિસ્તારમાં ફેલાયેલું છે. તેમાં મુખ્યત્વે ત્રણ ભાગો (સેવા તીર્થ ૧, ૨ અને ૩) પાડવામાં આવ્યા છે:
સેવા તીર્થ ૧: અહીં પ્રધાનમંત્રીનું મુખ્ય કાર્યાલય (PMO) હશે.
સેવા તીર્થ ૨: અહીં કેબિનેટ સચિવાલય કાર્યરત થશે, જેનાથી નીતિવિષયક નિર્ણયો લેવામાં સરળતા રહેશે.
સેવા તીર્થ ૩: આ વિભાગ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર (NSA) અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદ સચિવાલય માટે ફાળવવામાં આવ્યો છે.
હાઈ-ટેક સુવિધાઓ અને કાર્યક્ષમતા
નવું પીએમઓ સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ અને હાઈ-ટેક સુવિધાઓથી સજ્જ છે:
પેપરલેસ વર્ક કલ્ચર: અહીં ડિજિટલ આર્કાઈવ્સ અને હાઈ-સ્પીડ ઈન્ટરનેટ નેટવર્ક સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે જેથી વહીવટી પ્રક્રિયા ઝડપી અને પારદર્શક બને.
સ્માર્ટ એક્સેસ કંટ્રોલ: મુલાકાતીઓ અને અધિકારીઓની સુરક્ષા માટે અદ્યતન ફેસિયલ રેકગ્નિશન અને સ્માર્ટ એક્સેસ સિસ્ટમ લગાડવામાં આવી છે.
ટ્રાફિકમાંથી મુક્તિ: આ સંકુલ વિજય ચોકની નજીક હોવાથી, પ્રધાનમંત્રીની અવરજવર વખતે જે લ્યુટિયન્સ દિલ્હીમાં ટ્રાફિક જામ થતો હતો, તેનાથી સામાન્ય જનતાને મોટી રાહત મળશે.
‘સેવા તીર્થ’ અને ‘કર્તવ્ય ભવન’નું વિઝન
પ્રધાનમંત્રી આ સંકુલમાં ‘સેવા તીર્થ’ અને ‘કર્તવ્ય ભવન’ બંનેનું ઉદ્ઘાટન કરશે. આ નામો સૂચવે છે કે સરકારની કાર્યપદ્ધતિ હવે માત્ર ‘સત્તા’ કેન્દ્રિત નહીં પરંતુ ‘સેવા’ અને ‘કર્તવ્ય’ કેન્દ્રિત હશે. તમામ મહત્વના વિભાગો (PMO, કેબિનેટ સેક્રેટરીએટ અને NSA) એક જ છત નીચે આવવાથી સંકલન વધશે અને મહત્વના નિર્ણયો લેવામાં જે સમય જતો હતો તેમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે.
સુરક્ષાનું અભેદ્ય કવચ
રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદનું અહીં હોવું એ રણનીતિક દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્વનું છે. કોઈપણ કટોકટીની સ્થિતિમાં પ્રધાનમંત્રી, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અને કેબિનેટ મંત્રીઓ ત્વરિત બેઠક કરી શકશે. ઈમારતને સાયબર હુમલાઓથી સુરક્ષિત રાખવા માટે ખાસ ‘ટેકનોલોજીકલ શિલ્ડ’ પણ તૈયાર કરવામાં આવી છે.
‘સેવા તીર્થ’ માં સ્થળાંતર એ ભારતની લોકશાહીના ગૌરવશાળી ઈતિહાસનું નવું પ્રકરણ છે. ૮૦ વર્ષ જૂની પરંપરાઓને આધુનિક ટેકનોલોજી સાથે જોડીને, આ નવું કાર્યાલય આવનારા દાયકાઓ સુધી ભારતની પ્રગતિનું એન્જિન બનશે. આજે સાંજે જ્યારે પ્રધાનમંત્રી આ ભવનમાં પ્રવેશ કરશે, ત્યારે તે માત્ર એક કાર્યાલય નહીં, પણ ૧૪૦ કરોડ ભારતીયોની આશાઓનું નવું કેન્દ્ર બની જશે.
