બિહારમાં 85 લાખ વિદ્યાર્થીઓનું ડિજિટલ ભવિષ્ય જોખમમાં, CBSEની કડકાઈથી શિક્ષણ જગતમાં દોડધામ મચી

રાજ્યના 85 લાખ વિદ્યાર્થીઓ પાસે નથી ‘APPAR ID’, જાણો કેમ CBSE એ તેને ફરજિયાત બનાવ્યું અને તેનાથી શું થશે નુકસાન

ડિજિટલ ઈન્ડિયાના યુગમાં શિક્ષણ ક્ષેત્રને પણ સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ બનાવવાની કવાયત તેજ બની છે. આ જ ક્રમમાં કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ‘અપાર આઈડી’ (Automated Permanent Academic Account Registry – APAR ID)ની શરૂઆત કરવામાં આવી છે. જોકે, બિહારમાં આ પ્રોજેક્ટની સ્થિતિ અત્યંત ચિંતાજનક છે. શૈક્ષણિક રેકોર્ડને ડિજિટલ રીતે સુરક્ષિત રાખવા માટે શરૂ કરાયેલી આ યોજનાની ગતિ એટલી ધીમી છે કે લાખો વિદ્યાર્થીઓ હજુ પણ આ ડિજિટલ ઓળખથી વંચિત છે. બીજી તરફ, CBSE દ્વારા તેને ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યા બાદ હવે બિહારના વિદ્યાર્થીઓ અને શાળા વહીવટીતંત્ર પર દબાણ ઘણું વધી ગયું છે.

1. શું છે ‘APPAR ID‘ અને તે કેમ જરૂરી છે?

‘અપાર આઈડી’ને વિદ્યાર્થીઓ માટે “એક દેશ, એક વિદ્યાર્થી આઈડી” (One Nation, One Student ID) તરીકે જોવામાં આવે છે. તે રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ 2020 (NEP 2020) હેઠળનું એક ક્રાંતિકારી પગલું છે.

• ડિજિટલ લોકર: આ આઈડી દ્વારા વિદ્યાર્થીના નર્સરીથી લઈને ઉચ્ચ શિક્ષણ સુધીના તમામ રેકોર્ડ્સ, જેવા કે માર્કશીટ, પ્રમાણપત્ર, રમતગમતની સિદ્ધિઓ વગેરે એક જ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર ઉપલબ્ધ રહેશે.

• પારદર્શિતા: આ આઈડી નકલી દસ્તાવેજો પર રોક લગાવશે અને વિદ્યાર્થીઓને એક શાળામાંથી બીજી શાળામાં અથવા એક રાજ્યમાંથી બીજા રાજ્યમાં ટ્રાન્સફર લેતી વખતે દસ્તાવેજોના ભારણમાંથી મુક્તિ આપશે.

• નીતિ નિર્ધારણ: સરકાર પાસે વિદ્યાર્થીઓનો સચોટ ડેટા હોવાથી ભવિષ્યમાં શિક્ષણ લક્ષી યોજનાઓ અને શિષ્યવૃત્તિ વિતરણમાં સરળતા રહેશે.

2. બિહારમાં ચિંતાજનક આંકડા: 85 લાખ વિદ્યાર્થીઓ હજુ પણ વંચિત

બિહાર શિક્ષણ પ્રોજેક્ટ કાઉન્સિલ (BEPC)ના તાજેતરના અહેવાલે રાજ્યની શિક્ષણ વ્યવસ્થાની સુસ્ત કામગીરીનો પર્દાફાશ કર્યો છે.

• લક્ષ્યથી પાછળ: રિપોર્ટ મુજબ, વર્ષ 2025 સુધી રાજ્યના માત્ર 58.50 ટકા વિદ્યાર્થીઓની જ અપાર આઈડી બની શકી છે.

• મોટો તફાવત: આનો સીધો અર્થ એ છે કે બિહારના આશરે 85 લાખ વિદ્યાર્થીઓ હજુ પણ આ પ્રક્રિયાની બહાર છે.

• CBSE ની કડકાઈ: CBSE એ પહેલેથી જ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે અપાર આઈડી વગર વિદ્યાર્થીઓના રજિસ્ટ્રેશન અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ પ્રક્રિયાઓમાં અવરોધ આવી શકે છે.

3. સાપ્તાહિક પ્રગતિની નબળી સ્થિતિ

રિપોર્ટ અનુસાર:

અત્યાધુનિક યુદ્ધ માટે તૈયાર ભારત: 20,000 કરોડના સ્વદેશી ડ્રોનથી સજ્જ થશે સેના

કેરળમાં આજથી ચોમાસાનું સત્તાવાર આગમન, દેશના ૧૨ રાજ્યોમાં ભારે વરસાદની આશંકા

• નિરાશાજનક ગતિ: 30 ડિસેમ્બર 2025 થી 5 જાન્યુઆરી 2026 વચ્ચે સમગ્ર બિહારમાં માત્ર 11,410 અપાર આઈડી જ બનાવી શકાયા છે. કરોડોની વસ્તી ધરાવતા રાજ્યમાં એક અઠવાડિયામાં આ આંકડો નહિવત માનવામાં આવે છે.

• પછાત જિલ્લાઓ: સમસ્તીપુર, મધુબની, ખગડિયા, પૂર્ણિયા, શેખપુરા, નાલંદા, રોહતાસ, અરવલ અને કૈમૂર જેવા જિલ્લાઓમાં એક સપ્તાહમાં 100 થી પણ ઓછા આઈડી બન્યા છે.

4. શિક્ષણ વિભાગની કડક સૂચનાઓ

અપાર આઈડી નિર્માણની કાચબા ગતિ જોઈને કાઉન્સિલે તમામ જિલ્લા શિક્ષણ અધિકારીઓ (DEO) ને કડક ઠપકો આપ્યો છે અને નીચે મુજબના નિર્દેશો આપ્યા છે:

1. જવાબદારી નક્કી કરો: જે શાળાઓમાં કામ અટકેલું છે ત્યાંના અધિકારીઓ પાસેથી ખુલાસો માંગવો.

2. સ્પેશિયલ કેમ્પનું આયોજન: રજિસ્ટ્રેશનમાં તેજી લાવવા માટે શાળાઓમાં ખાસ શિબિરોનું આયોજન કરવું.

3. તકનીકી અવરોધ દૂર કરો: સર્વર અથવા ઇન્ટરનેટની સમસ્યાને પ્રાથમિકતાના આધારે ઉકેલવી.

5. બિહારમાં ધીમી ગતિના મુખ્ય કારણો

• જાગૃતિનો અભાવ: ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં વાલીઓ અને શિક્ષકોને પણ અપાર આઈડીના મહત્વ વિશે પૂરતી જાણકારી નથી.

• ટેકનિકલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર: ઘણી સરકારી શાળાઓમાં હજુ પણ ઈન્ટરનેટ અને કોમ્પ્યુટર ઓપરેટરની અછત છે.

• ડેટા મિસમેચ: આધાર કાર્ડ અને શાળાના રેકોર્ડમાં વિદ્યાર્થીઓના નામ કે જન્મતારીખ અલગ હોવાને કારણે રજિસ્ટ્રેશનમાં વિલંબ થઈ રહ્યો છે.

6. ભવિષ્ય પર પ્રભાવ

જો 85 લાખ વિદ્યાર્થીઓની અપાર આઈડી જલ્દી નહીં બને, તો ગંભીર પરિણામો આવી શકે છે:

• શિષ્યવૃત્તિમાં વિલંબ: ભવિષ્યમાં તમામ સરકારી લાભો અને સ્કોલરશિપ સીધી અપાર આઈડી સાથે લિંક કરવામાં આવશે.

• પ્રવેશ પ્રક્રિયામાં અવરોધ: ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે અન્ય રાજ્યોમાં જનારા બિહારના વિદ્યાર્થીઓને દસ્તાવેજોની ચકાસણીમાં મોટી મુશ્કેલી પડી શકે છે.

નિષ્કર્ષ

અપાર આઈડી માત્ર એક નંબર નથી, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્યની ડિજિટલ સંપત્તિ છે. બિહાર સરકારે આ બાબતને ‘મિશન મોડ’ માં લેવી જોઈએ. જો સમયસર પગલાં લેવામાં નહીં આવે, તો બિહારના લાખો વિદ્યાર્થીઓ રાષ્ટ્રીય સ્તરની ડિજિટલ સ્પર્ધામાં પાછળ રહી શકે છે.