સાયબર ઠગોની નવી ચાલ! હવે સામાન્ય લોકો નહીં, સીધી NBFC કંપનીઓને બનાવી રહ્યા છે નિશાન
સાયબર અપરાધીઓની નિતનવી ચાલબાજીઓ વિશે આપણે અવારનવાર સાંભળતા હોઈએ છીએ. અત્યાર સુધી સાયબર સ્કેમર્સ સામાન્ય નાગરિકોને લોભામણી લાલચો આપીને, જોક-અપ કોલ્સ દ્વારા કે ‘ડિજિટલ અરેસ્ટ’ના નામે બેંક ખાલી કરી દેતા હતા. પરંતુ હવે આ શાહૂકારોએ પોતાની મોડસ ઓપરેન્ડી બદલી નાખી છે અને તેમની નજર સીધી નાણાકીય સંસ્થાઓ પર પડી છે. સાયબર ગુનેગારોએ હવે નોન-બેંકિંગ ફાઇનાન્શિયલ કંપનીઓ (NBFCs) ને પોતાનું નવું નિશાન બનાવ્યું છે. છેલ્લા ત્રણ મહિનાની અંદર માત્ર દિલ્હી-એનસીઆર (Delhi-NCR) વિસ્તારની જ ૧૨ મોટી એનબીએફસી કંપનીઓને હેકરોએ શિકાર બનાવીને ચૂનો લગાવ્યો છે. ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ, પેમેન્ટ API અને સોફ્ટવેરની ટેકનિકલ ખામીઓનો ફાયદો ઉઠાવીને આ સિસ્ટમમાં સેંધ લગાવવામાં આવી છે, જેના કારણે આ ૧૨ કંપનીઓને ૬૫ કરોડ રૂપિયાથી વધુનું જંગી નુકસાન વેઠવું પડ્યું છે.

સમગ્ર દેશમાં હાહાકાર: ૧૫૦થી વધુ ફરિયાદો અને ૩૦૦ કરોડથી વધુની ઉચાપત
દિલ્હી પોલીસના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ આપેલી માહિતી મુજબ, દિલ્હી-એનસીઆરની આ ૧૨ એનબીએફસી કંપનીઓ દ્વારા નોંધાવવામાં આવેલી એફઆઈઆર (FIR) એ સમગ્ર દેશમાંથી આ જ સમયગાળા દરમિયાન મળેલી ૧૫૦થી વધુ ફરિયાદોનો એક નાનો હિસ્સો માત્ર છે. આનો સ્પષ્ટ અર્થ એ થાય છે કે સાયબર ઠગીનો આ ખતરનાક ખેલ માત્ર દિલ્હી પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ દેશભરમાં ફેલાયેલો છે. છેલ્લા બે થી ત્રણ મહિનાની અંદર જ દેશભરની નાની અને મધ્યમ કક્ષાની એનબીએફસી કંપનીઓ પર થયેલા સાયબર હુમલાઓમાં ૩૦૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુની માતબર રકમ ગાયબ થઈ ગઈ હોવાની ૧૫૦ જેટલી સત્તાવાર ફરિયાદો નોંધાઈ ચૂકી છે. આ કૌભાંડે દેશની નાણાકીય સુરક્ષા પ્રણાલી સામે મોટા સવાલો ખડા કરી દીધા છે.
દિલ્હી પોલીસે ૨૦ શખ્સોને દબોચ્યા, ૧૮ કરોડ રૂપિયા જપ્ત કરવામાં સફળતા
આ મામલાની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને દિલ્હી પોલીસે તાત્કાલિક તપાસના ચક્રો ગતિમાન કર્યા હતા. દિલ્હી-એનસીઆરના આ ૧૨ મામલાઓમાં અત્યાર સુધીમાં પોલીસે કુલ ૨૦ જેટલા આરોપીઓની ધરપકડ કરી ચૂકી છે. પોલીસના વરિષ્ઠ અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, પકડાયેલા આ તમામ શખ્સો ‘મ્યુલ અકાઉન્ટ્સ’ (Mule Accounts – ફાજલ કે ભાડે લીધેલા બોગસ બેંક ખાતા) બનાવવા અથવા તે ઓપરેટ કરવા સાથે સંકળાયેલા છે. આ એ જ ખાતા હતા જેમાં ઠગાઈ કરીને પડાવવામાં આવેલી રકમ ટ્રાન્સફર કરવામાં આવતી હતી.
પોલીસે સરાહનીય કામગીરી કરતા કુલ ૬૫ કરોડ રૂપિયાની છેતરપિંડીમાંથી ૧૮ કરોડ રૂપિયાની ઓળખ કરી લીધી છે અને તેને ફ્રીઝ કે જપ્ત કરવામાં સફળતા મેળવી છે. આરોપીઓ આ રકમને પકડાઈ ન જાય તે માટે ક્રિપ્ટોકરન્સી (Cryptocurrency) અથવા રોકડમાં ફેરવવાની પેરવી કરી રહ્યા હતા, પરંતુ પોલીસની સતર્કતાના કારણે મોટી રકમ બચી ગઈ છે.
ગ્રાહકો નહીં, સીધા સિસ્ટમમાં જ સેંધ: સ્કેમર્સે અપનાવ્યો છેતરપિંડીનો નવો રસ્તો
અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે આ વખતે ઠગોએ છેતરપિંડીની એકદમ નવી અને અતિ-આધુનિક પદ્ધતિ અપનાવી છે. તેઓ સામાન્ય લોકોને બેહૂદા ફોન કરીને ડરાવતા નથી, પરંતુ સીધા નાણાકીય સંસ્થાઓના સોફ્ટવેર અને સર્વર પર હુમલો કરે છે. સ્કેમર્સ એવા લોનની ફાઇલો અથવા ડેટાની ઓળખ કરે છે, જે લોન પહેલેથી જ અપ્રૂવ (મંજૂર) થઈ ચૂકી હોય પરંતુ હજુ સુધી ગ્રાહકોના ખાતામાં ટ્રાન્સફર કે ડિસબર્સ થવાની બાકી હોય.
આવા મંજૂર થયેલા લોનના કરોડો રૂપિયા ગ્રાહકો સુધી પહોંચે તે પહેલા જ તે ચાલાક હેકરો આ રકમને ફેરફાર કરીને પોતાના જ બનાવેલા નકલી અને બોગસ બેંક ખાતાઓમાં ડાયવર્ટ (ટ્રાન્સફર) કરી લે છે. આ પદ્ધતિ એટલી ઘાતક છે કે કંપનીઓને શરૂઆતમાં ખબર પણ નથી પડતી કે તેમની સિસ્ટમ સાથે કોઈ ચેડા થયા છે.

હીરો ફિનકોર્પ (Hero FinCorp) બની મોટો શિકાર: ૩૦૦ ટ્રાન્ઝેક્શનમાં ૧૨ કરોડની લૂંટ
આ સમગ્ર કૌભાંડમાં સૌથી મોટા શરૂઆતી કેસોમાં જાણીતી નાણાકીય કંપની ‘હીરો ફિનકોર્પ’ (Hero FinCorp) નો સમાવેશ થાય છે. આ ઘટના ૧૭ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ના રોજ સામે આવી હતી, જ્યાં સાયબર ગુનેગારોએ અત્યંત ચતુરાઈ પૂર્વક માત્ર એક જ દિવસમાં લગભગ ૩૦૦ જેટલા અલગ-અલગ ઓનલાઈન ટ્રાન્ઝેક્શન કરીને આ કંપનીના ખાતામાંથી અંદાજે ૧૨ કરોડ રૂપિયા તફડાવી લીધા હતા. આટલી મોટી રકમ એક જ ઝાટકે સફાચટ થઈ જતાં નાણાકીય જગતમાં ખળભળાટ મચી ગયો હતો.
આ ઘટના સાબિત કરે છે કે દેશની નાની-મોટી તમામ નાણાકીય સંસ્થાઓની ડિજિટલ સુરક્ષા (Cyber Security) કેટલી નબળી સાબિત થઈ રહી છે. નિષ્ણાતોના મતે, જો સમયસર એનબીએફસી કંપનીઓ દ્વારા તેમના પેમેન્ટ ગેટવે, એપીઆઈ (APIs) અને સોફ્ટવેરની સુરક્ષા મજબૂત કરવામાં નહીં આવે, તો આગામી સમયમાં આ આંકડો વધુ મોટો બની શકે છે.