ઝેરમુક્ત અનાજ અને સ્વસ્થ જીવન માટે ડાંગ જિલ્લાના ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક ખેતી તરફ પ્રોત્સાહન
ગુજરાત પ્રાકૃતિક કૃષિ વિકાસ બોર્ડ દ્વારા ડાંગ જિલ્લાને સંપૂર્ણ પ્રાકૃતિક જિલ્લો બનાવવાના લક્ષ્ય સાથે ગામેગામ ક્લસ્ટર બેઇઝ તાલીમનું આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે. જેના ભાગરૂપે આહવા તાલુકાના મહાલપાડા ક્લસ્ટરમાં આવતા પીપલઘોડી ગામમાં ખેડૂતો માટે એક વિશેષ તાલીમ શિબિર યોજાઈ હતી. આ શિબિરમાં મોટી સંખ્યામાં સ્થાનિક ખેડૂતો હાજર રહ્યા હતા અને ખેતીમાં રાસાયણિક ખાતરોનો ત્યાગ કરી કુદરતી પદ્ધતિ અપનાવવા પર ભાર મૂક્યો હતો.
જીવામૃત બનાવવાની પદ્ધતિનું જીવંત નિદર્શન
તાલીમ દરમિયાન પ્રગતિશીલ ખેડૂતો દ્વારા પ્રાકૃતિક ખેતીના મૂળભૂત સિદ્ધાંતો સમજાવવામાં આવ્યા હતા. આ તાલીમનું મુખ્ય આકર્ષણ ‘જીવામૃત’ બનાવવાની પ્રક્રિયાનું પ્રાયોગિક પ્રદર્શન હતું:
-
પ્રાયોગિક રીત: ગાયનું છાણ, ગૌમૂત્ર, ગોળ, ચણાનો લોટ અને વડ નીચેની માટીના મિશ્રણથી કઈ રીતે ઉત્તમ ખાતર બનાવી શકાય તેનું નિદર્શન કરાયું.
-
ઉપયોગિતા: આ જીવામૃત જમીનમાં સૂક્ષ્મ જીવાણુઓની સંખ્યામાં અનેકગણો વધારો કરે છે, જેનાથી જમીનની ફળદ્રુપતા કુદરતી રીતે વધે છે.
-
ખર્ચમાં ઘટાડો: બજારમાંથી મોંઘા રાસાયણિક ખાતરો ખરીદવાને બદલે ઘરઆંગણે જ ખાતર બનાવવાથી ખેતી ખર્ચમાં મોટો ઘટાડો થાય છે.
ઝેરમુક્ત આહાર અને સ્વાસ્થ્ય રક્ષા
તાલીમમાં ઉપસ્થિત તજજ્ઞોએ જણાવ્યું હતું કે હાલની પરિસ્થિતિમાં પ્રાકૃતિક ખેતી એ માત્ર સમયની માંગ નથી પણ અનિવાર્યતા છે.
૧. સ્વસ્થ જીવન: પ્રાકૃતિક ખેતી દ્વારા ઉત્પાદિત અનાજ અને શાકભાજી ઝેરમુક્ત હોય છે, જે ગંભીર બીમારીઓ સામે રક્ષણ આપે છે.
૨. પર્યાવરણ સુરક્ષા: રાસાયણિક દવાઓના ઉપયોગ વગર ખેતી કરવાથી જમીન, જળ અને વાયુ પ્રદૂષણ અટકે છે.
૩. આત્મનિર્ભર ખેડૂત: ખેતીના તમામ ઇનપુટ્સ (ખાતર અને દવાઓ) ખેતર પર જ તૈયાર થતા હોવાથી ખેડૂત આર્થિક રીતે આત્મનિર્ભર બને છે.
પીપલઘોડી ગામના ખેડૂતોએ આ તાલીમ બાદ પોતાની વાડીઓમાં પ્રાકૃતિક પદ્ધતિથી ખેતી શરૂ કરવાનો મક્કમ નિર્ધાર વ્યક્ત કર્યો હતો. આ પ્રકારની ક્લસ્ટર તાલીમો ડાંગના અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં કૃષિ ક્રાંતિ લાવવા માટે પાયાનું કામ કરી રહી છે.
