કોર્ટે CBI ને ફટકારી: “આરોપીઓ માટે ‘સાઉથ ગ્રુપ’ શબ્દનો પ્રયોગ અપમાનજનક અને ગેરબંધારણીય”
દિલ્હીની રાઉઝ એવન્યુ કોર્ટે શુક્રવારે દિલ્હી એક્સાઇઝ પોલિસી કેસમાં અરવિંદ કેજરીવાલ અને અન્ય આરોપીઓને મુક્ત કરતી વખતે તપાસ એજન્સી સીબીઆઈની તપાસ પદ્ધતિ પર ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. ખાસ કરીને, દક્ષિણ ભારતના વેપારીઓ માટે વારંવાર વપરાતા “સાઉથ ગ્રુપ” શબ્દ સામે કોર્ટે સખત વાંધો વ્યક્ત કર્યો હતો.
પ્રાદેશિક ઓળખ પર કોર્ટનો વાંધો
સ્પેશિયલ જજ જિતેન્દ્ર સિંહે પોતાના આદેશમાં નોંધ્યું હતું કે તપાસ એજન્સી દ્વારા અમુક આરોપીઓને તેમના રહેઠાણ અથવા પ્રાદેશિક મૂળના આધારે ‘સાઉથ ગ્રુપ’ તરીકે લેબલ કરવા તે અત્યંત ચિંતાજનક છે. જજે મૌખિક રીતે ટિપ્પણી કરી હતી કે, “જો આ જ ચાર્જશીટ ચેન્નાઈની કોઈ કોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવી હોત, તો તેને અપમાનજનક માનવામાં આવી હોત.”
અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું કે કાયદામાં આવા કોઈ નામકરણનો આધાર નથી. તપાસ એજન્સીએ અન્ય આરોપીઓ માટે ‘નોર્થ ગ્રુપ’ જેવો કોઈ શબ્દ વાપર્યો નથી, તેથી માત્ર દક્ષિણ ભારતના લોકો માટે આવો શબ્દ વાપરવો તે મનસ્વી અને બિનજરૂરી છે.
અમેરિકાના ‘ડોમિનિકન’ કેસનો ઉલ્લેખ
પોતાના તર્કને મજબૂત કરવા માટે દિલ્હી કોર્ટે વર્ષ 2000 ના અમેરિકાના એક પ્રખ્યાત કેસ (United States v. Cabrera) નો સંદર્ભ આપ્યો હતો.
- તે કેસમાં અમેરિકન કોર્ટે ‘ડોમિનિકન ડ્રગ ડીલર્સ’ શબ્દના પ્રયોગ સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો.
- અમેરિકન કોર્ટે આરોપીઓની સજા રદ કરી દીધી હતી કારણ કે પ્રોસિક્યુશને વારંવાર તેમની રાષ્ટ્રીયતા (ડોમિનિકન રિપબ્લિક) નો ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જેનો ગુના સાથે કોઈ લેવાદેવા નહોતી.
- અદાલતે કહ્યું હતું કે, “ફોજદારી ટ્રાયલ વ્યક્તિએ શું કર્યું તેના પર હોવી જોઈએ, તે વ્યક્તિ કોણ છે તેના પર નહીં.”
પૂર્વગ્રહ પેદા કરવાનું જોખમ
કોર્ટે ચેતવણી આપી હતી કે પ્રદેશ આધારિત લેબલ લગાવવાથી ન્યાયિક પ્રક્રિયામાં બિનજરૂરી પૂર્વગ્રહ પેદા થાય છે. ન્યાયિક પ્રક્રિયા હંમેશા પુરાવા-કેન્દ્રિત અને નિષ્પક્ષ હોવી જોઈએ. ‘સાઉથ ગ્રુપ’ જેવા શબ્દોનો ઉપયોગ કરવાથી લોકોની ધારણા પ્રભાવિત થઈ શકે છે અને તપાસનું મુખ્ય ધ્યાન પુરાવાઓ પરથી ભટકી શકે છે.
શું હતો ‘સાઉથ ગ્રુપ’ નો આરોપ?
સીબીઆઈ અને ઈડી (ED) એ આક્ષેપ કર્યો હતો કે ‘સાઉથ ગ્રુપ’ અથવા ‘સાઉથ લોબી’ એવા દક્ષિણ ભારતીય દારૂના વેપારીઓનું જૂથ હતું જેમણે દિલ્હીની એક્સાઇઝ પોલિસીમાં અનુકૂળ ફેરફારો કરાવવા બદલ આમ આદમી પાર્ટીના નેતાઓને રૂ. 100 કરોડની લાંચ આપી હતી. આ કેસમાં તેલંગાણાના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી કે. ચંદ્રશેખર રાવના પુત્રી કે. કવિતાને પણ મુખ્ય કડી ગણાવવામાં આવ્યા હતા. જોકે, કોર્ટે હવે કે. કવિતાને પણ આ કેસમાંથી મુક્ત કરી દીધા છે.
