જો ચાઇનીઝ એપથી ઇ-રિક્ષા હેક થવાનો દાવો સાચો નીકળશે, તો પ્રતિબંધ માટે કેન્દ્રને કરાશે ભલામણ
દેશની રાજધાની દિલ્હીના રસ્તાઓ પર દોડતી ઇ-રિક્ષા (બેટરી રિક્ષા) ની સુરક્ષાને લઈને સોશિયલ મીડિયા પર એક ચોંકાવનારો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે. ઇન્ટરનેટ પર આવા અનેક વીડિયો વાયરલ થઈ રહ્યા છે, જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે દિલ્હીમાં ચાલતી ઇ-રિક્ષાને એક ચાઇનીઝ સ્માર્ટફોન એપ્લિકેશન દ્વારા ગમે ત્યાંથી રિમોટલી હેક કરીને બંધ કરી શકાય છે. આ સનસનીખેજ મામલા પર દિલ્હીના પરિવહન મંત્રી ડૉ. પંકજ સિંહે TV9 ભારતવર્ષ સાથે ખાસ વાતચીત કરી હતી. તેમણે આ બાબતને અત્યંત ગંભીર ગણાવીને ટ્રાન્સપોર્ટ ડિપાર્ટમેન્ટ પાસે આ અંગેનો સચોટ રિપોર્ટ માંગ્યો છે.
શું છે આખો મામલો અને ચાઇનીઝ એપનો વિવાદ?
સોશિયલ મીડિયા પર અત્યારે જે વીડિયો વાયરલ થઈ રહ્યા છે, તેમાં દેખાઈ રહ્યું છે કે યુઝર્સ ‘BAT BMS’ નામની એક ચાઇનીઝ સ્માર્ટફોન એપ્લિકેશનનો ઉપયોગ કરીને રસ્તા પર ચાલતી બેટરી રિક્ષાને દૂર બેઠા-બેઠા જ નિષ્ક્રિય (બંધ) કરી રહ્યા છે. આ એપ ચીનની કંપની ‘શેન્ઝેન ગ્રીનર્જી ટેકનોલોજી’ (Shenzhen Greenergy Technology) દ્વારા વિકસાવવામાં આવી છે. આ એપ મૂળભૂત રીતે યુઝર્સને બ્લૂટૂથ-સક્ષમ (Bluetooth-enabled) લિથિયમ બેટરીને ટ્રેક અને કંટ્રોલ કરવાની સુવિધા આપે છે. પરંતુ હવે આ એપના દુરુપયોગના દાવાઓએ ભારતના ઝડપથી વિકસતા ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ (EV) ઇકોસિસ્ટમની સાયબર સિક્યોરિટી અને પેસેન્જરોની સુરક્ષા સામે મોટા પ્રશ્નાર્થચિહ્નો ઊભા કર્યા છે.
પરિવહન મંત્રી ડૉ. પંકજ સિંહ સાથે પ્રશ્નોત્તરી (મુલાકાતના મુખ્ય અંશો):
સવાલ: સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ રહેલા આ વીડિયો અને હેકિંગના દાવાઓ સામે દિલ્હી સરકારની શું તૈયારી છે?
જવાબ: પરિવહન મંત્રી ડૉ. પંકજ સિંહે જણાવ્યું, “મેં પણ તમારી જેમ જ સોશિયલ મીડિયા પર આ વીડિયો જોયા છે. અમે તાત્કાલિક ધોરણે ટ્રાન્સપોર્ટ ડિપાર્ટમેન્ટને આ અંગેની સાચી અને ટેકનિકલ માહિતી મેળવવા માટે આદેશ આપ્યો છે. મને ખાતરી છે કે દિલ્હી પોલીસ પણ આ મામલે સક્રિય રીતે કામ કરી રહી હશે. એકવાર આ દાવાઓની સત્યતા સામે આવી જાય, પછી દિલ્હી પોલીસ અને અમારો વિભાગ કાયદેસરની કડક કાર્યવાહી કરશે.”
સવાલ: જો દિલ્હીમાં કોઈ ઇ-રિક્ષા ચાલક સાથે આવી ઘટના બને, તો તે પોતાની ફરિયાદ ક્યાં નોંધાવી શકે?
જવાબ: મંત્રીએ સ્પષ્ટતા કરતા કહ્યું, “આ મુદ્દો અમારા વિભાગ પહેલા પોલીસનો મુદ્દો બને છે, કારણ કે આમાં સાયબર ગુનાની શંકા છે. ઇ-રિક્ષા ચાલકોએ નજીકના પોલીસ સ્ટેશનમાં જઈને આ અંગે તાત્કાલિક ફરિયાદ (Complaint) નોંધાવવી જોઈએ. પોલીસ તપાસ કરશે એટલે દૂધનું દૂધ અને પાણીનું પાણી થઈ જશે. પોલીસના રિપોર્ટના આધારે ટ્રાન્સપોર્ટ ડિપાર્ટમેન્ટ પણ જે પણ કાનૂની પગલાં લેવાના હશે તે ચોક્કસ લેશે.”
સવાલ: લોકો હવે આ વિવાદિત ચાઇનીઝ એપને દેશમાં પ્રતિબંધિત (Ban) કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે, શું દિલ્હી સરકાર કેન્દ્ર સમક્ષ આ માંગ ઉઠાવશે?
જવાબ: ડૉ. પંકજ સિંહે જણાવ્યું, “આપણે પહેલા આ મામલાની સત્યતા તપાસવી પડશે. જો તપાસમાં સાબિત થાય છે કે ખરેખર ચાઇનીઝ એપ દ્વારા વાહનો હેક થઈ રહ્યા છે, તો આ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને લોકોના જીવ સાથે જોડાયેલો અત્યંત ગંભીર વિષય છે. આ ગંભીર બાબતને સરકાર પૂરી ગંભીરતાથી લેશે અને એપ બેન કરવા સહિતના જે પણ કડક પગલાં લેવા જરૂરી હશે, તે લેવામાં અમે જરાય પાછીપાની નહીં કરીએ.”
નવી ઇ-રિક્ષા પોલિસીમાં સુરક્ષાના મુદ્દાઓ પર ભાર
જ્યારે મંત્રીને પૂછવામાં આવ્યું કે શું દિલ્હી સરકાર આગામી સમયમાં લાવવા જઈ રહેલી નવી ઇ-રિક્ષા પોલિસી (E-Rickshaw Policy) માં આ પ્રકારના સાયબર સુરક્ષાના મુદ્દાઓને સામેલ કરશે? ત્યારે તેમણે હકારાત્મક જવાબ આપ્યો હતો.
