આજથી ચાર મહિના માટે યોગનિદ્રામાં જશે ભગવાન વિષ્ણુ, જાણો દેવશયની એકાદશી પર તુલસીના સચોટ નિયમો
સનાતન ધર્મમાં એકાદશી તિથિનું ખૂબ મોટું અને વિશેષ મહત્ત્વ માનવામાં આવ્યું છે, અને જ્યારે વાત આષાઢ માસના શુક્લ પક્ષની દેવશયની એકાદશીની હોય, ત્યારે તેનું ધાર્મિક મહત્ત્વ વધુ વધી જાય છે. આજે દેવશયની એકાદશીનું પાવન પર્વ મનાવવામાં આવી રહ્યું છે, જે ચાતુર્માસની શરૂઆતનું પ્રતીક પણ માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ જ દિવસથી જગતના પાલનહાર ભગવાન શ્રીહરિ વિષ્ણુ ચાર મહિના માટે યોગનિદ્રામાં ચાલ્યા જાય છે અને ચાતુર્માસનો આરંભ થઈ જાય છે.
આ વિશેષ અવસર પર ભગવાન વિષ્ણુની પૂજાની સાથે-સાથે તેમની અત્યંત પ્રિય માતા તુલસીની પૂજાનું પણ વિધાન છે. શાસ્ત્રોમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે જો તમે દેવશયની એકાદશીના દિવસે વિધિ-વિધાનથી તુલસીની પૂજા કરો છો અને કેટલાક જરૂરી નિયમોનું પાલન કરો છો, તો તેનાથી ભગવાન વિષ્ણુ અને માતા લક્ષ્મી બંનેની અસીમ કૃપા પ્રાપ્ત થાય છે. સાથે જ ઘરમાં રહેલા તમામ પ્રકારના નકારાત્મક દોષ પણ દૂર થાય છે. આવો વિગતવાર જાણીએ કે દેવશયની એકાદશીના દિવસે તુલસી પૂજા સાથે જોડાયેલા કયા નિયમો છે, આ દિવસે શું કરવું જોઈએ અને કઈ ભૂલોથી બચવું જોઈએ.
દેવશયની એકાદશી પર તુલસી પૂજામાં શું કરવું?
૧. સાંજના સમયે ઘીનો દીવો પ્રગટાવો: એકાદશી પર સ્નાન કર્યા પછી સવારે તુલસીના છોડની પૂજા કરવી જોઈએ, પરંતુ સાંજનો સમય આ વિધિ માટે ખાસ શુભ માનવામાં આવે છે.
૨. તુલસી માતાને શ્રૃંગારની વસ્તુઓ અર્પણ કરો: કેમ કે એકાદશીનો દિવસ ભગવાન વિષ્ણુ અને માતા લક્ષ્મીને સમર્પિત છે, તેથી આ દિવસે તુલસીના છોડને ચુનરી ઓઢાવો અને માતા લક્ષ્મીનું પ્રતીક માનીને તેમને સુહાગની સામગ્રી જેવી કે બિંદી, સિંદૂર કે લાલ બંગડીઓ અર્પણ કરવી ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે.
૩. શ્રીહરિને તુલસી દળ અર્પણ કરો: ભગવાન વિષ્ણુને તુલસી વગર કોઈ પણ ભોગ સ્વીકાર્ય હોતો નથી. તેથી એકાદશીના દિવસે ભગવાન વિષ્ણુને સાત્વિક ભોગ લગાવો અને તે ભોગમાં તુલસીના પાંદડા જરૂર સામેલ કરો. તેનાથી ભગવાન ખૂબ જ જલ્દી પ્રસન્ન થાય છે.
૪. સકારાત્મકતા અને પ્રદક્ષિણા: તુલસીના છોડ પાસે બેસીને મનોમન ભગવાનનું સ્મરણ કરો. પરિવારની સુખ-શાંતિ અને સમૃદ્ધિની પ્રાર્થના કરો. તુલસીની ઓછોમાં ઓછી ત્રણ કે સાત વાર પ્રદક્ષિણા કરવી અત્યંત ફળદાયી માનવામાં આવી છે.
દેવશયની એકાદશી પર તુલસી પૂજામાં શું ન કરવું?
૧. એકાદશીના દિવસે ન તોડો તુલસીના પાંદડા: આ સૌથી મહત્વપૂર્ણ નિયમ છે. શાસ્ત્રો અનુસાર, એકાદશીના દિવસે તુલસીના પાંદડા બિલકુલ તોડવા જોઈએ નહીં. એવું કરવાથી માં લક્ષ્મી નારાજ થઈ શકે છે અને ઘરમાં દરિદ્રતા આવી શકે છે. જો તમને ભોગ માટે તુલસી દળની જરૂર છે, તો તેને એકાદશીથી એક દિવસ પહેલાં એટલે કે દશમી તિથિએ જ તોડીને રાખી લેવું જોઈએ.
૨. તુલસીના છોડમાં જળ ન ચડાવો (વિશેષ નિયમ): અનેક ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, એકાદશીના દિવસે તુલસી માતા ભગવાન વિષ્ણુ માટે નિર્જળા વ્રત રાખે છે. તેથી આ દિવસે તુલસીના છોડમાં જળ અર્પણ કરવાનું ટાળવું જોઈએ. જો કે, જો તમે સંધ્યાના સમયે માત્ર ઘીનો દીવો પ્રગટાવો છો અને જળ નથી ચડાવતા, તો આ નિયમનું પાલન ગણવામાં આવે છે.
૩. અશુદ્ધ અવસ્થામાં સ્પર્શ ન કરો: તુલસીનો છોડ અત્યંત પવિત્ર અને પૂજનીય છે. તેથી વગર સ્નાને કે અશુદ્ધ અવસ્થામાં તુલસીના છોડને સ્પર્શ ન કરો. આ સિવાય, તુલસી પાસે જૂતા-ચપ્પલ પહેરીને બિલકુલ ન જશો અને ત્યાં કોઈ પણ પ્રકારની ગંદકી ન ફેલાવા દો.
૪. તુલસી પાસે ખોટી વસ્તુઓ ન રાખો: તુલસીના ગમારાની આસપાસ ક્યારેય કચરો, સાવરણી કે જૂતા-ચપ્પલનું રૅક હોવું જોઈએ નહીં. તુલસીના છોડની આસપાસનું સ્થાન હંમેશાં સાફ-સૂથરું અને પવિત્ર રાખવું જોઈએ.
ચાતુર્માસ અને તુલસીની સેવાઓનું મહત્ત્વ
દેવશયની એકાદશીથી શરૂ થતા ચાતુર્માસના આ ચાર મહિનામાં ભગવાન વિષ્ણુ યોગનિદ્રામાં રહે છે, એવામાં તુલસીની નિયમિત રૂપે સેવા કરવાથી ઘરમાં સકારાત્મક ઊર્જાનો વાસ થાય છે. આ ચાર મહિના દરમિયાન દરરોજ સવારે-સાંજે તુલસીના છોડની દેખભાળ કરવા, તેમાં જળ રેડવા (એકાદશીને છોડીને) અને દીવો પ્રગટાવવાથી વ્યક્તિના જીવનના તમામ કષ્ટો દૂર થઈ જાય છે. જો તમે આ નાના-નાના નિયમોનું ધ્યાન રાખો છો, તો તમારી તમામ મનોકામનાઓ પૂર્ણ થશે અને તમારા ઘર-પરિવારમાં હંમેશાં સુખ-સમૃદ્ધિ બની રહેશે.
