ધારાવીના લાખો પરિવારોનું સ્વપ્ન થશે સાકાર: પ્રણવ અદાણીના હસ્તે પુનર્વસન કાર્યનો શુભારંભ
મુંબઈના હૃદયસમા અને એશિયાની સૌથી મોટી ઝૂંપડપટ્ટીઓમાંની એક ગણાતી ધારાવીના લાખો રહેવાસીઓ માટે આજે એક ઐતિહાસિક દિવસ સાબિત થયો છે. દસ લાખથી વધુ લોકોનું ઘર ગણાતી આ વસાહતના પુનર્વસન માટેના મહાકાય પ્રકલ્પનો સોમવારે માટુંગા ખાતે વિધિવત આરંભ થયો છે. અદાણી એન્ટરપ્રાઇઝિસ લિમિટેડના ડિરેક્ટર પ્રણવ અદાણીના હસ્તે ૨૨-એકરની રેલવે સાઇટ ખાતે શાસ્ત્રોક્ત વિધિથી ખાતમૂહૂર્ત કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રસંગે મહારાષ્ટ્ર સરકારના ઉચ્ચ અધિકારીઓ, શહેરી આયોજન નિષ્ણાતો અને સ્થાનિક પ્રતિનિધિઓ મોટી સંખ્યામાં ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
પાત્ર રહેવાસીઓને મળશે ૩૫૦ ચોરસ ફૂટના આધુનિક ઘરો
ધારાવી પુનર્વિકાસ પ્રકલ્પ માટે વિશેષ રૂપે ‘અદાણી નવભારત ડેવલપર્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ’ નામના સ્પેશિયલ પર્પઝ વેહીકલ (SPV)ની રચના કરવામાં આવી છે. આ યોજના હેઠળ પાત્રતા ધરાવતા તમામ રહેવાસીઓને હાલના સ્થળે જ ૩૫૦ ચોરસ ફૂટના સુસજ્જ અને આધુનિક ઘરો પૂરા પાડવાની ખાતરી આપવામાં આવી છે. વર્ષોથી સાંકડી ગલીઓ અને કાચા મકાનોમાં રહેતા પરિવારો માટે આ પ્રોજેક્ટ એક નવું અને સન્માનજનક જીવન પૂરું પાડશે.
આ પ્રસંગે પોતાના વિચારો વ્યક્ત કરતા અદાણી એન્ટરપ્રાઇઝિસના ડિરેક્ટર પ્રણવ અદાણીએ જણાવ્યું હતું કે, “દરેક પરિવાર પોતે સુરક્ષિત હોવાની અનુભૂતિ કરે અને પોતાના બાળકોના ભવિષ્યનું સુંદર આયોજન કરી શકે તેવા એક સુરક્ષિત ઘરનો દરેક નાગરિક હકદાર છે. ધારાવીના પરિવારો માટે આ ઘર માત્ર ઈંટો અને સિમેન્ટનું માળખું નથી, પરંતુ તેમના સ્વપ્નો અને સુવિધાસભર ભવિષ્યની પાયાની જરૂરિયાત છે. આ બાબતની ગંભીરતા અને મહત્વને અમે ખૂબ જ સારી રીતે સમજીએ છીએ.”
અદાણીએ બાંધકામની વિગતો આપતા વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, “પ્રથમ તબક્કામાં માટુંગા ખાતે અમે ૧૦ વિશાળ ટાવર્સનું નિર્માણ કરવા જઈ રહ્યા છીએ. આ ટાવર્સમાં ૧૦,૪૩૨ આધુનિક રહેણાંક ઘરો તેમજ ૧,૩૭૯ વ્યાવસાયિક અને ઔદ્યોગિક એકમો તૈયાર કરવામાં આવશે. અમે માત્ર ઇમારતો નથી બનાવી રહ્યા, પરંતુ એક એવા પરિસરનું નિર્માણ કરી રહ્યા છીએ જ્યાં પરિવારો ગુણવત્તાયુક્ત જીવન જીવી શકશે અને પોતાના બાળકો માટે એક ઉજ્જવળ અને સુરક્ષિત ભવિષ્યનું ઘડતર કરી શકશે.”
વૈશ્વિક કક્ષાના નિષ્ણાતો અને ડિઝાઇનિંગ વિઝન
ધારાવીનો આ પુનર્વિકાસ માત્ર મકાનો બનાવવા પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેને એક વિશ્વસ્તરીય સ્માર્ટ ટાઉનશીપ તરીકે વિકસાવવામાં આવી રહી છે. આ હેતુ માટે દેશ-વિદેશની ખ્યાતનામ ડિઝાઇન અને એન્જિનિયરિંગ સંસ્થાઓની મદદ લેવામાં આવી છે.
ડિઝાઇનિંગ અને એન્જિનિયરિંગ: યુએસ-સ્થિત જાણીતી ડિઝાઇન ફર્મ ‘સસાકી’ (Sasaki) અને યુકે-સ્થિત અગ્રણી એન્જિનિયરિંગ કન્સલ્ટન્સી ‘બ્યુરો હેપોલ્ડ’ (Buro Happold) આ પ્રોજેક્ટમાં ટેકનિકલ અને ડિઝાઇનિંગ પાર્ટનર તરીકે કામ કરી રહી છે.
આર્કિટેક્ટ્સ અને પ્લાનર્સ: મુંબઈની જાણીતી અર્બન ડિઝાઇન એજન્સી સ્ટુડિયોપીઓડી (StudioPOD), ભારતના પ્રખ્યાત આર્કિટેક્ટ હાફિઝ કોન્ટ્રાક્ટર, P&T તેમજ ARC સ્ટુડિયોનો સમાવેશ થાય છે.
અર્બન પ્લાનિંગ: સિંગાપોરના વિશ્વવિખ્યાત શહેરી આયોજન નિષ્ણાતોની કુશળતા અને અનુભવનો લાભ પણ આ પ્રોજેક્ટના લેઆઉટમાં લેવામાં આવ્યો છે.
ત્રણ તબક્કામાં સોંપણી અને બાંધકામનું ટાઇમલાઇન
મહારાષ્ટ્ર સરકાર હેઠળના ‘ધારાવી પુનર્વિકાસ પ્રોજેક્ટ / ઝૂંપડપટ્ટી પુનર્વસન સત્તામંડળ’ (DRP/SRA)ને આ તમામ ૧૦ ટાવર્સ તબક્કાવાર રીતે સુપ્રત કરવામાં આવશે. સમયસર કામગીરી પૂર્ણ કરવા માટે સ્પષ્ટ સમયમર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે:
પ્રથમ તબક્કો: પ્રથમ ૫ ટાવરનું નિર્માણ કાર્ય પૂર્ણ કરીને માર્ચ ૨૦૨૯ સુધીમાં સોંપવામાં આવશે.
બીજો તબક્કો: ત્યારબાદના ૨ ટાવર ઓગસ્ટ ૨૦૨૯ સુધીમાં તૈયાર થઈ જશે.
ત્રીજો તબક્કો: બાકીના અંતિમ ૩ ટાવર ઓગસ્ટ ૨૦૩૦ સુધીમાં નિર્માણ પામીને મહારાષ્ટ્ર સરકારને સોંપી દેવામાં આવશે.
આધુનિક સુવિધાઓ અને ઊંચાઈ ધરાવતા ટાવર્સ
આ ભૂમિપૂજન સમારોહમાં મહારાષ્ટ્ર સરકારના શહેરી વિકાસ વિભાગના અધિક મુખ્ય સચિવ અસીમ કુમાર ગુપ્તા વિશેષ અતિથિ તરીકે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આ ઉપરાંત DRP/SRA ના મુખ્ય કાર્યકારી અધિકારી અને સી.ઇ.ઓ. ડૉ. મહેન્દ્ર કલ્યાણકર પણ હાજર રહ્યા હતા.
ડૉ. મહેન્દ્ર કલ્યાણકરે કાર્યક્રમ દરમિયાન જણાવ્યું હતું કે, “ધારાવીના હજારો પરિવારો માટે આ એક અત્યંત મહત્વનું અને રાહતરૂપ પગલું છે. અમારું મુખ્ય ધ્યાન માત્ર મકાનો આપવા પૂરતું નથી, પરંતુ લોકોના જીવનની બહેતર ગુણવત્તા માટે જરૂરી એવી મૂળભૂત માળખાકીય સુવિધાઓ તેમજ અન્ય સામાજિક સગવડો પૂરી પાડવા પર છે.”
બાંધકામ અને ટાવર્સની સુવિધાઓ અંગે તેમણે નીચે મુજબની વિગતો આપી હતી:
ટાવરની ઊંચાઈ: દરેક ટાવર ૩૭ થી ૩૯ માળનો હશે.
લિફ્ટ સિસ્ટમ: રહેવાસીઓની અવરજવર માટે દરેક બિલ્ડિંગમાં ૧૦ થી ૧૨ ઝડપી પેસેન્જર લિફ્ટ અને કટોકટીના સમય માટે બે સમર્પિત ફાયર લિફ્ટ મૂકવામાં આવશે.
કોમર્શિયલ સગવડ: વ્યાપારી અને ઔદ્યોગિક એકમોની હિલચાલ માટે વધારાની બે વિશેષ લિફ્ટની વ્યવસ્થા કરવામાં આવશે.
સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક સુવિધાઓ: રહેણાંક સંકુલની અંદર કિન્ડરગાર્ટન (બાલમંદિર), કોમ્યુનિટી હોલ, આકર્ષક પોડિયમ ગાર્ડન્સ, વડીલો માટે બેસવાની વ્યવસ્થા, સોસાયટીની કામગીરી માટે ઓફિસ અને પૂજાના સ્થળોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.
જાળવણીનું મોડેલ અને ૧૦ વર્ષની ગેરંટી
બિલ્ડિંગ નિર્માણ પામ્યા પછી તેની યોગ્ય જાળવણી થાય તે માટે વિશેષ નાણાકીય મોડેલ તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે.
સામાન્ય માળખાગત સુવિધાઓની દૈનિક જાળવણી અને ખર્ચ પહોંચી વળવા માટે આવક ઊભી કરવાના હેતુથી દરેક પુનર્વસન બિલ્ડિંગમાં ૧૦ ટકા વ્યાપારી જગ્યા (કોમર્શિયલ સ્પેસ) અનામત રાખવામાં આવશે. આ જગ્યામાંથી મળતી આવકનો ઉપયોગ સોસાયટીના નિભાવ માટે થશે.
વધુમાં, બિલ્ડિંગનો કબજો સોંપ્યા પછીના પ્રથમ ૧૦ વર્ષ સુધી ડેવલપર દ્વારા જ આ તમામ ઇમારતો અને સહિયારી માળખાગત સુવિધાઓની સંપૂર્ણ જાળવણી (મેઇન્ટેનન્સ) કરવામાં આવશે, જેથી રહેવાસીઓ પર શરૂઆતના વર્ષોમાં કોઈ વધારાનો આર્થિક બોજ ન પડે.
‘ધારાવી એક્સપિરિયન્સ સેન્ટર’ અને ગાંધી જયંતિનું ઉદ્ઘાટન
આ ખાતમૂહૂર્ત પહેલાં, મહાત્મા ગાંધીની ૧૫૭મી જન્મજયંતિના પાવન અવસરે (૨ ઑક્ટોબરના રોજ) મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ દ્વારા ‘ધારાવી એક્સપિરિયન્સ સેન્ટર’નું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમ દરમિયાન ફડણવીસે ધારાવીના ગૌરવશાળી ઇતિહાસ, લોકો અને તેની આત્મનિર્ભર સંસ્કૃતિ પર આધારિત એક વિશેષ કોફી-ટેબલ બુકનું વિમોચન કર્યું હતું અને ધારાવીને સમર્પિત એક પ્રેરણાદાયી ગીતનું પણ અનાવરણ કર્યું હતું.
૨૨,૫૦૦ ચોરસ ફૂટમાં ફેલાયેલું આ એક્સપિરિયન્સ સેન્ટર સ્થાનિક રહેવાસીઓ માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર બન્યું છે. આ સેન્ટરમાં:
રહેવાસીઓ માટે લાઈવ-સાઇઝ (જીવંત કદના) સેમ્પલ હાઉસ તૈયાર કરાયા છે, જેથી તેઓ પોતાના ભાવિ ઘરનો પ્રત્યક્ષ અનુભવ કરી શકે.
૩ડી વોકથ્રુ (3D Walkthrough) અને ઇન્ટરેક્ટિવ ડિસ્પ્લે દ્વારા પ્રસ્તાવિત સમગ્ર ટાઉનશીપ, કાર્યસ્થળો, પરિવહન, શાળાઓ અને ખુલ્લી જગ્યાઓની વિગતવાર માહિતી જોઈ શકાય છે.
૧૫ મિનિટની ટાઉનશીપ કન્સેપ્ટ અને નિર્માણનો સંકલ્પ
અદાણી એન્ટરપ્રાઇઝિસના સી.ઇ.ઓ. અનિલ સરદાનાએ જણાવ્યું હતું કે, “બાંધકામના વિધિવત આરંભ સાથે હવે અમારું સંપૂર્ણ ધ્યાન નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં ઉચ્ચ ગુણવત્તાયુક્ત નિર્માણ પૂર્ણ કરવા અને લાંબા ગાળાની શ્રેષ્ઠ જાળવણી સુનિશ્ચિત કરવા પર છે.”
આ વ્યાપક પુનર્વિકાસ યોજનામાં દુકાનો, શાળાઓ, હોસ્પિટલો અને આરોગ્યસંભાળ કેન્દ્રો, ધાર્મિક સ્થળો, બગીચાઓ, જાહેર પરિવહન અને સામાજિક સુવિધાઓ ધરાવતી એક અત્યાધુનિક મિશ્ર-ઉપયોગ (Mixed-use) ટાઉનશીપની કલ્પના કરવામાં આવી છે. આ ટાઉનશીપનું આયોજન ‘૧૫-મિનિટ સિટી’ કન્સેપ્ટ પર કરાયું છે, જેથી રહેવાસીઓને તેમની રોજિંદી તમામ આવશ્યક સેવાઓ મકાનથી માત્ર ૧૫ મિનિટના અંતરમાં જ ઉપલબ્ધ થઈ જશે.
