PPF માં ‘વન પર્સન, વન એકાઉન્ટ’નો નિયમ – બીજા ખાતા પર નહીં મળે વ્યાજ, જાણો તમારા રોકાણને સુરક્ષિત રાખવાની રીત
ભારતમાં પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PPF) એ માત્ર એક બચત યોજના નથી, પણ નિવૃત્તિ પછીની આર્થિક સુરક્ષાનું કવચ છે. સરકાર દ્વારા સંચાલિત હોવાથી તેમાં જોખમ શૂન્ય છે અને વળતર નિશ્ચિત છે. પરંતુ, ઘણીવાર રોકાણકારોમાં એવી ગેરસમજ પ્રવર્તે છે કે જો તેઓ અલગ-અલગ બેંકો અથવા પોસ્ટ ઓફિસમાં એકથી વધુ PPF ખાતા ખોલાવશે, તો તેઓ વાર્ષિક મર્યાદા કરતા વધુ રોકાણ કરી શકશે અને ડબલ ટેક્સ બેનિફિટ મેળવી શકશે. નાણા મંત્રાલયના ‘પીપીએફ સ્કીમ ૨૦૧૯’ ના નિયમો આ બાબતે અત્યંત સ્પષ્ટ અને કડક છે.
શું એક વ્યક્તિ બે PPF ખાતા રાખી શકે?
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો – ના. પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડના નિયમ મુજબ, કોઈપણ ભારતીય નાગરિક પોતાના નામે માત્ર એક જ PPF ખાતું ખોલાવી શકે છે.
તમે એક ખાતું પોસ્ટ ઓફિસમાં અને બીજું બેંકમાં ખોલાવી શકતા નથી.
તમે બે અલગ-અલગ બેંકોમાં પણ ખાતા ખોલાવી શકતા નથી.
જો તમારી પાસે એક ખાતું હોય અને તમે બેંક બદલવા માંગતા હોવ, તો તમારે જૂનું ખાતું ‘ટ્રાન્સફર’ કરાવવું પડે છે, નવું ખોલાવી શકાતું નથી.
જો તમારી પાસે બે ખાતા મળી આવે તો શું થશે?
આજના ડિજિટલ યુગમાં તમારા તમામ ખાતા PAN કાર્ડ સાથે લિંક હોય છે. જો ચકાસણી દરમિયાન કોઈ વ્યક્તિ પાસે એકથી વધુ PPF ખાતા હોવાનું માલૂમ પડે, તો: ૧. બીજું ખાતું અમાન્ય: તમારા મુખ્ય ખાતા સિવાયના તમામ વધારાના ખાતાઓને ‘ઇનવેલિડ’ (અમાન્ય) જાહેર કરવામાં આવશે. ૨. વ્યાજનું નુકસાન: વધારાના ખાતામાં જમા કરવામાં આવેલી રકમ પર કોઈ જ વ્યાજ આપવામાં આવશે નહીં. ૩. રકમ પરત: વધારાના ખાતામાં જમા થયેલી રકમ તમને કોઈપણ વ્યાજ વગર પરત કરી દેવામાં આવશે.
સગીર બાળકો માટેના ખાસ નિયમો
માતા-પિતા પોતાના સગીર બાળકના નામે PPF ખાતું ખોલાવી શકે છે, પરંતુ અહીં પણ મર્યાદા છે.
એક બાળકના નામે માત્ર એક જ ખાતું હોઈ શકે. જો પિતાએ બાળકના નામે ખાતું ખોલાવ્યું હોય, તો માતા તે જ બાળકના નામે બીજું ખાતું ખોલાવી શકતી નથી.
સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે, વાલી અને સગીર બાળક બંનેના ખાતામાં થઈને કુલ વાર્ષિક રોકાણ મર્યાદા ૧.૫ લાખ રૂપિયાથી વધવી જોઈએ નહીં. જો તમે તમારા ખાતામાં ૧.૫ લાખ ભરો અને બાળકના ખાતામાં પણ ૧.૫ લાખ ભરો, તો વધારાની રકમ પર ટેક્સ બેનિફિટ કે વ્યાજ મળશે નહીં.
મહત્તમ રોકાણ અને ટેક્સ બેનિફિટ
PPF માં એક નાણાકીય વર્ષમાં લઘુત્તમ ૫૦૦ રૂપિયા અને મહત્તમ ૧.૫ લાખ રૂપિયા જમા કરાવી શકાય છે. આ યોજના ‘EEE’ (Exempt-Exempt-Exempt) કેટેગરીમાં આવે છે, જેનો અર્થ છે કે રોકાણ, વ્યાજ અને પાકતી મુદતની રકમ ત્રણેય ટેક્સ ફ્રી છે.
PPF એ શિસ્તબદ્ધ બચત માટેનું શ્રેષ્ઠ સાધન છે. નિયમોનું પાલન કરીને રોકાણ કરવાથી તમે ભવિષ્યમાં કોઈપણ કાનૂની ગૂંચવણ વગર મોટું ભંડોળ એકઠું કરી શકો છો. જો તમારી પાસે અજાણતા બે ખાતા ખૂલી ગયા હોય, તો નજીકની પોસ્ટ ઓફિસ કે બેંકમાં જઈને તેને મર્જ (Merge) કરવાની પ્રક્રિયા તાત્કાલિક પૂર્ણ કરવી જોઈએ.
