‘કચરે સે આઝાદી’ ફાઉન્ડેશનના સહયોગથી ગોવાના પ્રતિનિધિમંડળે દુમાડ ગામની કચરા વ્યવસ્થાપન સુવિધાની મુલાકાત લીધી
ગોવાના ચૂંટાયેલા સરપંચો અને પંચાયતના ૭૫ સભ્યોના એક વિશાળ પ્રતિનિધિમંડળે વડોદરા નજીક આવેલા દુમાડ ગામની મુલાકાત લીધી હતી. આ મુલાકાતનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ‘કચરે સે આઝાદી’ ફાઉન્ડેશન દ્વારા સંચાલિત મટીરીયલ રિકવરી ફેસિલિટી (MRF) યુનિટની કામગીરી નિહાળવાનો હતો. ગ્રામીણ સ્તરે કચરાનું વ્યવસ્થાપન કેવી રીતે અસરકારક રીતે કરી શકાય અને કચરાને કચરો ન ગણીને તેને સંસાધન તરીકે કેવી રીતે ફેરવી શકાય, તે અંગેની નવીન પદ્ધતિઓ વિશે આ પ્રતિનિધિમંડળે જીણવટભરી માહિતી મેળવી હતી.
કચરામાંથી ખાતર બનાવવાની આધુનિક ટેકનોલોજી
મુલાકાત દરમિયાન ગોવાના પ્રતિનિધિઓને ભીના કચરાના વ્યવસ્થાપન અંગે પ્રાયોગિક તાલીમ આપવામાં આવી હતી. ખાસ કરીને ઘરગથ્થુ રસોડામાંથી નીકળતા જૈવિક કચરાને વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિથી કોમ્પોસ્ટ એટલે કે જૈવિક ખાતરમાં કેવી રીતે રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે, તેનું જીવંત નિદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું. ડૉ. સુનીત દાબકે અને તેમની ટીમે રોકેટ કોમ્પોસ્ટર, પરંપરાગત પિટ કોમ્પોસ્ટિંગ અને કોમ્પોસ્ટિંગ ટમ્બલર જેવી અત્યાધુનિક ટેકનોલોજી વિશે વિગતવાર જાણકારી આપી હતી, જે ઓછા ખર્ચે અને મર્યાદિત જગ્યામાં પણ અમલમાં મૂકી શકાય છે.
રાષ્ટ્રીય ગ્રામ સ્વરાજ અભિયાન હેઠળ એક્સપોઝર ટુર
આ પ્રવાસનું આયોજન ભારત સરકારના પંચાયત રાજ મંત્રાલય અને ગોવા સરકારના પંચાયત નિર્દેશાલય દ્વારા સંયુક્ત રીતે કરવામાં આવ્યું હતું. રાષ્ટ્રીય ગ્રામ સ્વરાજ અભિયાન (RGSA) હેઠળ ગ્રામીણ નેતાઓની ક્ષમતા વધારવા માટે આ પ્રકારની ‘એક્સપોઝર ટુર’નું આયોજન કરવામાં આવે છે. આ યોજનાનો હેતુ એ છે કે દેશના વિવિધ રાજ્યોના પંચાયત પ્રતિનિધિઓ અન્ય સફળ મોડલોની મુલાકાત લે અને ત્યાંની સારી બાબતો શીખીને પોતાના ગામોમાં પણ તેનો અમલ કરે, જેથી સમગ્ર દેશના ગામડાઓ સ્વનિર્ભર અને સ્વચ્છ બની શકે.
ગોવાના ગામડાઓમાં અમલીકરણનો મક્કમ નિર્ધાર
મુલાકાત પૂર્ણ થયા બાદ ગોવાના સરપંચો અને સભ્યોએ આ કચરા વ્યવસ્થાપન પ્રણાલીને પોતાના ગામોમાં અમલમાં મૂકવાની ઉત્સુકતા દર્શાવી હતી. તેમણે કચરાના વિભાજનથી લઈને તેની પ્રોસેસિંગ સુધીની તમામ કડીઓ સમજી હતી. સમુદાય આધારિત કચરા વ્યવસ્થાપન પ્રણાલી કેવી રીતે લોકોના સહકારથી સફળ બનાવી શકાય, તે અંગે મળેલું પ્રાયોગિક જ્ઞાન ગોવાના પર્યટન પ્રધાન વિસ્તારોમાં કચરાની સમસ્યા હલ કરવા માટે ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થશે તેવો વિશ્વાસ પ્રતિનિધિમંડળે વ્યક્ત કર્યો હતો.
