દરિયાની અંદર ધ્રૂજી ધરતી! ઈસ્ટર આઈલેન્ડમાં ભૂકંપના જોરદાર આંચકાથી મચ્યો હડકંપ!
પેસિફિક મહાસાગરની મધ્યમાં આવેલા સુંદર અને ઐતિહાસિક ટાપુ ‘ઈસ્ટર આઈલેન્ડ’ પર ગુરુવારે એક શક્તિશાળી ભૂકંપ આવ્યો. યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ જીઓલોજિકલ સર્વે (USGS) અનુસાર, રિક્ટર સ્કેલ પર આ ભૂકંપની તીવ્રતા 6.4 નોંધાઈ હતી, જેના કારણે સ્થાનિક લોકોમાં ફરી એકવાર ભય ફેલાઈ ગયો. સદભાગ્યે, આ મોટા આંચકા બાદ સુનામીની કોઈ ચેતવણી આપવામાં આવી નથી, જેનાથી વહીવટીતંત્ર અને સ્થાનિક રહેવાસીઓએ રાહતનો શ્વાસ લીધો છે.
ક્યારે અને ક્યાં આવ્યો ભૂકંપ?
USGS અનુસાર, આ તીવ્ર ભૂકંપ ગુરુવારે સવારે લગભગ 7:49 વાગ્યે (GMT) નોંધવામાં આવ્યો હતો. તેનું કેન્દ્ર (Epicenter) જમીનની અંદર માત્ર 10 કિલોમીટરની છીછરી ઊંડાઈ પર સ્થિત હતું. વૈજ્ઞાનિકોનું માનવું છે કે છીછરી ઊંડાઈવાળા ભૂકંપ અવારનવાર વધારે ધ્રુજારી પેદા કરતા હોય છે.
આ ભૂકંપનું કેન્દ્ર ઈસ્ટર આઈલેન્ડના અગ્નિીય (દક્ષિણ-પૂર્વ) ભાગમાં આવેલું હતું. ભૌગોલિક અંતરની વાત કરીએ તો આ ભૂકંપ હંગા રોઆથી 1,483 કિલોમીટર, લેબુથી 2,154 કિલોમીટર અને અનકુડથી 2,157 કિલોમીટર દૂર કેન્દ્રીત હતો. તમને જણાવી દઈએ કે આ જ વિસ્તારમાં ગત 10 ઓક્ટોબરે પણ 5.3 તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવી ચૂક્યો છે, જે એ દર્શાવે છે કે આ ક્ષેત્ર ભૂગર્ભીય દ્રષ્ટિએ ઘણું સક્રિય છે.
શું છે ઈસ્ટર આઈલેન્ડનું મહત્ત્વ?
ઈસ્ટર આઈલેન્ડ, જેને ‘રાપા નુઈ’ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે ચીલી દેશનો જ એક ભાગ છે. પોલિનેશિયા ક્ષેત્રમાં આવેલો આ એક અત્યંત દૂરસ્થ (Remote) જ્વાળામુખી ટાપુ છે. આ જગ્યા દુનિયાભરમાં તેના પ્રાચીન અને રહસ્યમય ઇતિહાસ માટે જાણીતી છે. અહીં લગભગ 900 કરતાં વધુ વિશાળકાય પ્રાચીન મૂર્તિઓ મોજૂદ છે, જેને ‘મોઆઈ’ (Moai) કહેવામાં આવે છે. દુનિયાભરના ઇતિહાસપ્રેમીઓ અને પ્રવાસીઓ આ અદભુત મૂર્તિઓ જોવા માટે અહીં આવે છે.
આખરે કેમ આવે છે આવા ભૂકંપ?
વૈજ્ઞાનિકોના મતે, પૃથ્વીની અંદર રહેલી ટેક્ટોનિક પ્લેટ્સની હલનચલનને કારણે ભૂકંપ આવે છે. જ્યારે જમીનની નીચેની ખડકો અચાનક કોઈ ફોલ્ટ લાઈનના સહારે તૂટી જાય છે કે પછી આપસમાં ઘસાઈને ખસે છે, ત્યારે તેમાંથી અપાર ઊર્જા (Stored Energy) બહાર નીકળે છે, જે ભૂકંપની લહેરોના રૂપમાં ધરતીને હલાવી દે છે.
ઈસ્ટર આઈલેન્ડની આસપાસનો દરિયાઈ વિસ્તાર ટેક્ટોનિક પ્રવૃત્તિની દ્રષ્ટિએ અત્યંત સંવેદનશીલ છે. અહીં, પેસિફિક ટેક્ટોનિક પ્લેટ વારંવાર તેની આસપાસની પ્લેટો અને સમુદ્રતળના તૂટેલા ભાગો સાથે અથડાતી રહે છે, જેના કારણે એવી પરિસ્થિતિઓ સર્જાય છે જે ઘણીવાર ભૂકંપનું કારણ બને છે.
ભૂકંપ વખતે શું કરવું અને શું ન કરવું?
પ્રકૃતિ સામે માનવ લાચાર છે, પરંતુ સાચી સૂઝબૂઝ અને સાવધાની અપનાવીને આપણે આપણો જીવ બચાવી શકીએ છીએ. જ્યારે પણ ભૂકંપના આંચકા અનુભવાય, ત્યારે ઘબરાવાને બદલે આ બાબતોનું ધ્યાન રાખો:
શાંત રહો: સૌથી પહેલા તમારા મનને શાંત રાખો, કારણ કે પેનિક થવાથી ખોટા નિર્ણયો થઈ શકે છે.
ડ્રોપ, કવર અને હોલ્ડ: તમારા હાથ અને ઘૂંટણના બળ પર જમીન પર ઝૂકી જાઓ જેથી આંચકાથી તમે પડી ન જાઓ.
મજબૂત આશરો લો: કોઈ મજબૂત ટેબલ અથવા ડેસ્ક નીચે છુપાઈ જાઓ અને તમારા હાથથી તમારા માથા અને ગરદનને સારી રીતે ઢાંકી લો જેથી પડતી ચીજોથી ઈજા ન થાય.
સુરક્ષિત જગ્યા પસંદ કરો: જો આસપાસ કોઈ ટેબલ ન હોય, તો કોઈ અંદરની દીવાલ પાસે ઝૂકીને બેસી જાઓ. બારીઓ, કાચ અને ભારે ફર્નિચરથી હંમેશા દૂર રહો.
