મિડલ ઈસ્ટમાં તણાવની અસર તમારી થાળી પર! જાણો શા માટે તેલના ભાવમાં થઈ રહ્યો છે સતત વધારો.
તમારા રસોડાના બજેટમાં આ દિવસોમાં મોટો ફટકો પડ્યો હોય તેવું લાગે છે, ખરું ને? હા, ખાવાના તેલના ભાવમાં થયેલો અચાનક વધારો સામાન્ય પરિવાર માટે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. છેલ્લા થોડા દિવસોમાં જ સૂરજમુખી, સોયાબીન અને પામ તેલ જેવા આવશ્યક તેલના ભાવ પ્રતિ લિટર 3 થી 5 રૂપિયા સુધી વધી ગયા છે. આ ભાવ વધારો માત્ર એક આંકડો નથી, પરંતુ તે તમારી મહિનાની કરિયાણાની યાદીનું આખું ગણિત બદલી નાખે છે. ચાલો સમજીએ કે આ તેલના ભાવ આટલા કેમ આસમાને પહોંચી રહ્યા છે અને શું આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવની તેમાં કોઈ ભૂમિકા છે.
મિડલ ઈસ્ટનું યુદ્ધ અને ભારતીય રસોડું: શું છે જોડાણ?
તમને કદાચ નવાઈ લાગશે કે મિડલ ઈસ્ટ (પશ્ચિમ એશિયા) માં ચાલી રહેલા તણાવ અને તમારા રસોડામાં વપરાતા તેલનો શું સંબંધ છે? હકીકતમાં, ભારત તેની જરૂરિયાતનું ઘણું બધું ખાવાનું તેલ વિદેશમાંથી આયાત કરે છે. જ્યારે પણ ઈરાન, ઈઝરાયેલ કે અન્ય ખાડી દેશોમાં તણાવ વધે છે, ત્યારે વિશ્વભરમાં કચ્ચા તેલ (Crude Oil) ના ભાવ વધી જાય છે.
કચ્ચા તેલના ભાવ વધવાથી માત્ર પેટ્રોલ કે ડીઝલ જ મોંઘા નથી થતા, પરંતુ વિદેશથી માલ લાવવા માટેનું ‘ફ્રેઈટ’ એટલે કે ભાડું પણ મોંઘું થઈ જાય છે. જહાજો દ્વારા આવતા આ તેલના કન્ટેનર જ્યારે સમુદ્રમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના કારણોસર લાંબા રસ્તે આવે છે અથવા ઈન્સ્યોરન્સના ભાવ વધે છે, ત્યારે તેનો સીધો બોજ આયાતકારો પર પડે છે. આ વધારાનો ખર્ચ અંતે તો ગ્રાહકો એટલે કે આપણા ખિસ્સામાંથી જ નીકળે છે.
રૂપિયાની નબળાઈ અને વૈશ્વિક અસ્થિરતા: ભાવ વધારાના મુખ્ય પરિબળો
ખાવાના તેલના ભાવ વધારા પાછળ માત્ર યુદ્ધ એકમાત્ર કારણ નથી. તેમાં રૂપિયાની નબળાઈ (Weak Rupee) પણ એક મોટો ફાળો આપે છે. ભારત જ્યારે વિદેશમાંથી પામ તેલ કે સોયાબીન તેલ ખરીદે છે, ત્યારે તેણે ડોલરમાં ચૂકવણી કરવી પડે છે. જ્યારે ડોલર સામે રૂપિયો ગગડે છે, ત્યારે તે તેલ ખરીદવું આપણને મોંઘું પડે છે.
વધારેમાં વધારે ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઈનમાં આવેલી અડચણોને કારણે માલ સમયસર બંદરો પર પહોંચી શકતો નથી. માંગ વધારે છે અને પુરવઠો મર્યાદિત છે, જે ભાવ વધારા માટેનું સૌથી મોટું કારણ બની રહ્યું છે. જાણકારો તો ત્યાં સુધી ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે જો સ્થિતિ જલ્દી સુધરી નહીં, તો આગામી સમયમાં તેલના ભાવમાં 10 થી 15 રૂપિયા સુધીનો વધારો થઈ શકે છે. આ માત્ર વધારો જ નથી, પરંતુ તમારી ગૃહિણીઓના બજેટ માટે એક મોટો પડકાર છે.
શું આ ભાવ વધારો હજુ લાંબો ચાલશે?
જ્યારે પણ વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થામાં અનિશ્ચિતતા હોય છે, ત્યારે કોમોડિટી માર્કેટ (જેમાં તેલ, ખાંડ, દાળ વગેરે આવે છે) માં તેજી જોવા મળતી હોય છે. અત્યારે માર્કેટ એક્સપર્ટ્સ માને છે કે જ્યાં સુધી મિડલ ઈસ્ટમાં શાંતિ સ્થપાશે નહીં અને ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ સ્થિર થશે નહીં, ત્યાં સુધી ખાવાના તેલના ભાવમાં ઘટાડાની આશા રાખવી મુશ્કેલ છે.
ઘણી કંપનીઓ અને વેપારીઓ પણ અસ્થિરતાને કારણે પોતાનો સ્ટોક સાચવી રહ્યા છે, જેથી બજારમાં કૃત્રિમ અછત જેવું વાતાવરણ પણ ઉભું થઈ શકે છે. તમારા માટે અત્યારે સૌથી સમજદારીભર્યું પગલું એ છે કે બજારના ભાવ પર સતત નજર રાખવી અને જરૂરિયાત મુજબ ખરીદી કરવી. આ ભાવ વધારો માત્ર એક કંપની પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ લગભગ તમામ બ્રાન્ડ્સના તેલના ભાવમાં વધારો જોવા મળી રહ્યો છે.
ગ્રાહકોએ શું કરવું જોઈએ?
આવા મોંઘવારીના સમયમાં, દરેક ગૃહિણીએ પોતાની રસોઈની રીતોમાં થોડો ફેરફાર કરવો જરૂરી છે.
-
બ્રાન્ડ સ્વિચિંગ: ઘણીવાર પ્રીમિયમ બ્રાન્ડ્સ કરતાં સ્થાનિક રીતે પેક કરેલી સારી ગુણવત્તાવાળી બ્રાન્ડ્સ સસ્તી મળી શકે છે.
-
જથ્થાબંધ ખરીદી: જો તમને લાગે છે કે ભાવ હજુ વધવાના છે, તો થોડા સમયનો સ્ટોક અગાઉથી કરી લેવો ફાયદાકારક રહી શકે છે.
-
આરોગ્યની જાળવણી: તળેલા ખોરાકનું પ્રમાણ ઘટાડવું એ માત્ર સ્વાસ્થ્ય માટે જ નહીં, પણ તમારા બજેટ માટે પણ અત્યારે બેસ્ટ છે.
અત્યારે સમય અનિશ્ચિતતાનો છે, પણ સાથે મળીને આપણે આર્થિક આયોજન દ્વારા આ મોંઘવારીને પહોંચી વળવા માટે તૈયાર રહેવું પડશે. સરકાર પણ આયાત ડ્યુટીમાં ફેરફાર કરીને ગ્રાહકોને રાહત આપવાના પ્રયાસો કરતી હોય છે, તેથી નજીકના ભવિષ્યમાં થોડી રાહતની આશા રાખી શકાય.
