ભારત ગ્લોબલ એજ્યુકેશન હબ બનવા તરફ અગ્રેસર: શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને વિદેશી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને ભાગીદારી માટે આહવાન કર્યું
કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને સોમવારે નવી દિલ્હીના સુષમા સ્વરાજ ભવન ખાતે આયોજિત ‘સ્ટડી ઇન ઇન્ડિયા એડુ-ડિપ્લોમેટિક કોન્ક્લેવ 2026’ ને સંબોધિત કરી હતી. આ કોન્ક્લેવમાં 50 થી વધુ દેશોના રાજદૂતો, હાઈ કમિશનરો અને રાજદ્વારી મિશનના પ્રતિનિધિઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આ કાર્યક્રમનો મુખ્ય હેતુ ઉચ્ચ શિક્ષણ ક્ષેત્રે આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગને મજબૂત બનાવવાનો અને વિદેશી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને ભારતની ઝડપથી વિકસતી શિક્ષણ પ્રણાલી સાથે જોડવાનો હતો.
રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP) 2020 અને વૈશ્વિકરણ
શિક્ષણ મંત્રીએ તેમના સંબોધનમાં રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP) 2020 હેઠળ ભારતીય શિક્ષણ ક્ષેત્રે આવી રહેલા ક્રાંતિકારી પરિવર્તનો વિશે વાત કરી હતી. તેમણે ખાસ કરીને શિક્ષણના આંતરરાષ્ટ્રીયકરણ, ગુણવત્તા, સંશોધન (Innovation) અને પરવડે તેવા શિક્ષણ (Affordability) પર ભારતના ફોકસ વિશે માહિતી આપી હતી. મંત્રીએ જણાવ્યું કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ 2047 સુધીમાં ભારતને ‘વિકસિત રાષ્ટ્ર’ બનાવવાનું જે સ્વપ્ન જોયું છે, તેમાં શિક્ષણ ક્ષેત્રનો ફાળો અત્યંત મહત્વનો રહેશે.
ભારત: ઈનોવેશન અને જ્ઞાનનો સંગમ
ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને રેખાંકિત કર્યું કે ભારતની સૌથી મોટી શક્તિ તેની વાઇબ્રન્ટ નોલેજ ઇકોસિસ્ટમ અને યુવા વસ્તી (Demographic Dividend) છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), બાયોટેકનોલોજી, સેમિકન્ડક્ટર્સ અને ટકાઉ ઉર્જા (Sustainable Energy) જેવા આધુનિક ક્ષેત્રોમાં ભારત હવે એક વિશ્વસનીય ઈનોવેશન પાર્ટનર તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. ભારત હવે સહયોગ અને વહેંચાયેલ જ્ઞાન પર આધારિત ‘ગ્લોબલ સાઉથ મોડલ’ને આગળ ધપાવી રહ્યું છે.
વિદેશી યુનિવર્સિટીઓ માટે ભારતના દ્વાર ખુલ્લા
ઉચ્ચ શિક્ષણ સચિવ વિનીત જોશીએ આ પ્રસંગે જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા છ વર્ષમાં NEP 2020 એ ઉચ્ચ શિક્ષણમાં અનેક સુધારાઓ કર્યા છે. યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશન (UGC) એ એક પારદર્શક અને સમયબદ્ધ માળખું તૈયાર કર્યું છે, જેનાથી વિદેશી યુનિવર્સિટીઓ ભારતમાં તેમના કેમ્પસ સ્થાપી શકે છે. ઓસ્ટ્રેલિયા, ઇટાલી, યુકે અને યુએસએની અગ્રણી સંસ્થાઓની અરજીઓને માત્ર એક મહિનામાં મંજૂરી આપવામાં આવી છે. ભારતીય સંસ્થાઓ હવે જોઇન્ટ અને ટ્વિનિંગ પ્રોગ્રામ્સ દ્વારા વૈશ્વિક સ્તરે જોડાણ વધારી રહી છે.
કોન્ક્લેવના મુખ્ય વિષયો અને ચર્ચા
આ કોન્ક્લેવમાં વિવિધ થીમેટિક સત્રોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં નીચે મુજબના વિષયો પર ચર્ચા થઈ હતી:
- વૈશ્વિક શૈક્ષણિક ઓફર તરીકે ભારતીય જ્ઞાન પ્રણાલી (IKS).
- SPARC અને GIAN દ્વારા શૈક્ષણિક ભાગીદારી.
- આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને એડવાન્સ ટેકનોલોજી.
- ભારતમાં વિદેશી યુનિવર્સિટી કેમ્પસ માટે UGC રેગ્યુલેશન 2023.
- ભારતના કૌશલ્ય માળખાનું આંતરરાષ્ટ્રીયકરણ અને ‘ભારત ઇનોવેટ્સ 2026’.
‘સ્ટડી ઇન ઇન્ડિયા એડુ-ડિપ્લોમેટિક કોન્ક્લેવ 2026’ એ શિક્ષણ ક્ષેત્રે ભારતના રાજદ્વારી જોડાણને મજબૂત કરવા માટે એક સમર્પિત પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડ્યું છે. આ પહેલ દ્વારા ભારત ભાગીદાર દેશોના વિદ્યાર્થીઓને ભારતમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવા માટે આમંત્રિત કરી રહ્યું છે અને વિશ્વની ટોચની યુનિવર્સિટીઓને ભારતમાં કેમ્પસ સ્થાપવા પ્રોત્સાહિત કરી રહ્યું છે. આ પ્રયાસો ભારતને ફરીથી ‘વિશ્વગુરુ’ તરીકે સ્થાપિત કરવામાં અને વૈશ્વિક જ્ઞાન અર્થતંત્રમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવવામાં મદદરૂપ થશે.
