નિર્જલા એકાદશી પર રહેશે ભદ્રા, છતાં પૂજાનું મળશે પૂર્ણ ફળ!
હિન્દુ ધર્મમાં એકાદશીનું વ્રત એક એવું અનુષ્ઠાન છે જે માત્ર મનની શુદ્ધિ જ નથી કરતું, પરંતુ આધ્યાત્મિક ઉન્નતિનો માર્ગ પણ પ્રશસ્ત કરે છે. આખા વર્ષમાં આવતી તમામ 24 એકાદશીઓમાં ‘નિર્જલા એકાદશી’નું સ્થાન સર્વોચ્ચ છે. તેને ‘પાંડવ એકાદશી’ અથવા ‘ભીમસેની એકાદશી’ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. એવી માન્યતા છે કે જો કોઈ વ્યક્તિ આખા વર્ષની અન્ય એકાદશીઓનું વ્રત ન રાખી શકે, તો તે માત્ર નિર્જલા એકાદશીનું કઠિન ઉપવાસ કરીને આખા વર્ષની એકાદશીઓનું પુણ્ય ફળ પ્રાપ્ત કરી શકે છે.
નિર્જલા એકાદશી 2026: તારીખ અને તિથિ
પંચાંગ અનુસાર, વર્ષ 2026માં જ્યેષ્ઠ માસના શુક્લ પક્ષની એકાદશી તિથિનો પ્રારંભ 24 જૂન, 2026ની સાંજે 6 વાગ્યે 12 મિનિટે થઈ રહ્યો છે. આ તિથિ બીજા દિવસે, એટલે કે 25 જૂન 2026ની રાત્રે 8 વાગ્યે 9 મિનિટ સુધી રહેશે. સનાતન ધર્મમાં ઉદયાતિથિનું વિશેષ મહત્વ છે, તેથી નિર્જલા એકાદશીનું વ્રત 25 જૂન 2026ના રોજ રાખવામાં આવશે. આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુ અને માતા લક્ષ્મીની પૂજાનું વિધાન છે.
શું ભદ્રાની છાયા પૂજા પર પ્રભાવ પાડશે?
આ વર્ષે નિર્જલા એકાદશીને લઈને એક ચર્ચા એ પણ છે કે આ દિવસે ‘ભદ્રા’ની છાયા રહેશે. શાસ્ત્રો અનુસાર, આ દિવસે ભદ્રા સવારે 7 વાગ્યે 8 મિનિટથી રાત્રે 8 વાગ્યે 9 મિનિટ સુધી રહેશે. હવે પ્રશ્ન એ થાય છે કે શું તેની પૂજા પર કોઈ નકારાત્મક અસર પડશે? જ્યોતિષશાસ્ત્રીઓનું સ્પષ્ટ માનવું છે કે આ દિવસે ભદ્રા ‘પાતાળ લોક’માં નિવાસ કરશે. ધાર્મિક માન્યતા છે કે જ્યારે ભદ્રા પાતાળ લોકમાં હોય છે, ત્યારે તે પૃથ્વીવાસીઓ માટે અશુભ ગણાતી નથી. તેથી ભદ્રાના પ્રભાવને કારણે પૂજા, પાઠ કે વ્રતની વિધિમાં કોઈપણ પ્રકારની ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. તમે પૂરા વિશ્વાસ અને શ્રદ્ધા સાથે ભગવાન વિષ્ણુની આરાધના કરી શકો છો.
પૂજા માટેનું સર્વોત્તમ મુહૂર્ત
નિર્જલા એકાદશી પર પૂજાનું શુભ મુહૂર્ત અત્યંત ફળદાયી માનવામાં આવે છે. આ વર્ષની પૂજા માટે નીચે મુજબનો સમય શ્રેષ્ઠ છે:
-
બ્રહ્મ મુહૂર્ત: સવારે 4:05 થી 4:45 સુધી (આ સમય આત્મચિંતન અને ભગવાનના સ્મરણ માટે શ્રેષ્ઠ છે).
-
અભિજિત મુહૂર્ત: સવારે 11:56 થી બપોરે 12:52 સુધી.
-
રવિ યોગ: આ વર્ષે નિર્જલા એકાદશી પર રવિ યોગનો પણ સંયોગ બની રહ્યો છે, જે સવારે 5:25 થી સાંજે 4:29 સુધી રહેશે. રવિ યોગમાં કરવામાં આવેલી પૂજા અને દાન-પુણ્યના કાર્યોનું અનેકગણું ફળ પ્રાપ્ત થાય છે.
વ્રતના નિયમ અને પારણા
વ્રતના નિયમ અને પારણાનિર્જલા એકાદશીનો અર્થ જ ‘જળ વગર’ છે. આ વ્રતમાં જળનો ત્યાગ કરવામાં આવે છે, જે તેને સૌથી કઠિન વ્રતોમાંનું એક બનાવે છે. જોકે, શારીરિક ક્ષમતા મુજબ જ આ વ્રત કરવું જોઈએ. વ્રતના પારણા (વ્રત ખોલવાનો સમય) બીજા દિવસે એટલે કે 26 જૂન 2026ના રોજ કરવામાં આવશે. પારણા માટે શુભ સમય સવારે 6 વાગ્યે 3 મિનિટથી સવારે 8 વાગ્યે 42 મિનિટ સુધી રહેશે. નોંધનીય છે કે એકાદશીના પારણા દ્વાદશી તિથિની અંદર કરવા જરૂરી હોય છે.
જીવનમાં એકાદશીનો સંદેશ
નિર્જલા એકાદશી માત્ર ઉપવાસ સુધી સીમિત નથી, પરંતુ તે સંયમ અને આત્મ-નિયંત્રણનો તહેવાર છે. તે આપણને શીખવે છે કે કેવી રીતે સાંસારિક ઈચ્છાઓનો ત્યાગ કરીને ઈશ્વરની ભક્તિમાં લીન થઈ શકાય છે. આ દિવસે દાન-પુણ્યનું પણ વિશેષ મહત્વ છે. જે લોકો જળનો ત્યાગ કરે છે, તેમણે યથાશક્તિ ઠંડા પાણી, શરબત, ફળો અને વસ્ત્રોનું દાન કરવું જોઈએ. આનાથી મનને અપાર શાંતિ મળે છે અને પરિવારમાં સુખ-સમૃદ્ધિનો વાસ થાય છે.
અંતમાં, એ ધ્યાન રાખવું મહત્વપૂર્ણ છે કે ઈશ્વર માટે તમારી ‘નિષ્ઠા’ સૌથી મોટી પૂજા છે. જો તમે પૂરી શ્રદ્ધા સાથે આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુનું સ્મરણ કરો છો, તો ભદ્રા જેવી કોઈ પણ બાહ્ય અસર તમારા ભક્તિ માર્ગમાં અવરોધ બની શકતી નથી. તો, આ વખતે પૂરી આસ્થા સાથે નિર્જલા એકાદશીનું વ્રત કરો અને તમારી મનોકામનાઓની પૂર્તિ માટે ભગવાન વિષ્ણુનો આશીર્વાદ પ્રાપ્ત કરો.
