વૈશ્વિક ઊર્જા સંકટ વચ્ચે ભારતનો માસ્ટરસ્ટ્રોક: ૪૧ દેશોમાંથી ક્રૂડ ખરીદીને સરકારે ઇંધણના ભાવ રાખ્યા સ્થિર
હાલના સમયમાં વિશ્વભરમાં ભૂ-રાજકીય તણાવ અને યુદ્ધ જેવી સ્થિતિને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ ગઈ છે. દુનિયાના અનેક નાના-મોટા દેશો હાલમાં ઇંધણની ભારે અછત, રેશનિંગ અને પેટ્રોલ-ડીઝલના આસમાને પહોંચેલા ભાવનો સામનો કરી રહ્યા છે. પરંતુ આ વૈશ્વિક ઊર્જા સંકટ વચ્ચે પણ ભારતે પોતાના નાગરિકોને મોંઘવારીના મારથી બચાવી રાખવામાં સફળતા મેળવી છે. કેન્દ્રીય પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીએ આ અંગે માહિતી આપતા જણાવ્યું છે કે કેન્દ્ર સરકારની દૂરંદેશી નીતિઓને કારણે દેશમાં ઇંધણનો પુરવઠો સતત અને સ્થિર જળવાઈ રહ્યો છે.
મંગળવારે યોજાયેલી પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયની સલાહકાર સમિતિની બેઠક બાદ કેન્દ્રીય મંત્રીએ આ અંગે વિગતવાર માહિતી આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે સરકારે વિદેશી તેલ પરની નિર્ભરતાનું જોખમ ઘટાડવા અને દેશની ઊર્જા સુરક્ષાને મજબૂત કરવા માટે એક અત્યંત વ્યૂહાત્મક માસ્ટરપ્લાન અમલમાં મૂક્યો છે.
In a meeting of the Consultative Committee for @PetroleumMin, I briefed the members on how India, under the dynamic and decisive leadership of PM Sh @narendramodi Ji, has strengthened its journey towards energy security and self-sufficiency. This kept our citizens insulated from… pic.twitter.com/oj0jh39L1w
— Hardeep Singh Puri (@HardeepSPuri) August 4, 2026
૨૭ થી વધીને ૪૧ દેશો સુધી વિસ્તર્યું ભારતનું ક્રૂડ ઓઈલ નેટવર્ક
કેન્દ્રીય મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીના જણાવ્યા મુજબ, અગાઉ ભારત માત્ર ૨૭ દેશોમાંથી ક્રૂડ ઓઈલ (કાચું તેલ) આયાત કરતું હતું. પરંતુ વૈશ્વિક અસ્થિરતાને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે પોતાના આયાત સ્રોતોનો મોટો વિસ્તાર કર્યો છે. આજે ભારત ૨૭ ને બદલે ૪૧ અલગ-અલગ દેશોમાંથી ક્રૂડ ઓઈલની આયાત કરી રહ્યું છે.
આ મલ્ટિ-કંટ્રી સોર્સિંગ સ્ટ્રેટેજીનો મોટો ફાયદો એ થયો છે કે જો કોઈ એક દેશ કે રૂટ પરથી પુરવઠો ખોરવાય કે વિવાદ ઊભો થાય, તો પણ બીજા દેશોમાંથી ઇંધણનો જથ્થો સરળતાથી મેળવી શકાય છે. આ જ કારણ છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ઉથલપાથલ હોવા છતાં ભારતીય ગ્રાહકો સુધી તેલનો પુરવઠો અટક્યા વગર પહોંચી રહ્યો છે.
ઘરગથ્થુ વપરાશ, LPG અને LNG ને પ્રાથમિકતા
કેન્દ્ર સરકારે માત્ર પેટ્રોલ-ડીઝલ જ નહીં, પરંતુ સામાન્ય નાગરિકોના રસોડા સુધી પહોંચતા એલપીજી (LPG) અને ઔદ્યોગિક તથા વાહન વ્યવહાર માટે વપરાતા પીએનજી-સીએનજી (PNG-LNG) ના પુરવઠાને પણ પ્રાથમિકતા આપી છે. સ્થાનિક સ્તરે એલપીજીનું ઉત્પાદન વધારવામાં આવ્યું છે અને તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) સાથે સતત સમીક્ષા કરીને પુરવઠાની સાંકળ તૂટવા દીધી નથી. જ્યારે ઘણા વિકસિત દેશોમાં ઇંધણ માટે લાંબી લાઈનો અને લિમિટ (રેશનિંગ) મૂકવી પડી હતી, ત્યારે ભારતમાં કોઈ પણ ક્ષેત્રમાં ઇંધણની અછત સર્જાઈ નથી.
આજે દેશના મુખ્ય શહેરોમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ શું છે?
સરકારી તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ છતાં દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના દરો સ્થિર રાખ્યા છે. આજના દરો પર નજર કરીએ તો:
-
દિલ્હી: દિલ્હીમાં પેટ્રોલનો ભાવ પ્રતિ લિટર ₹૧૦૨.૧૨ અને ડીઝલનો ભાવ ₹૯૫.૨૦ પ્રતિ લિટર પર સ્થિર છે.
-
નોઈડા: નોઈડામાં પેટ્રોલ પ્રતિ લિટર ₹૧૦૨.૧૨ અને ડીઝલ ₹૯૫.૫૬ ના ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે.
-
ગુરુગ્રામ: ગુરુગ્રામમાં પેટ્રોલનો દર ₹૧૦૨.૯૭ અને ડીઝલનો દર ₹૯૫.૪૪ પ્રતિ લિટર નોંધાયો છે.
સરકારના આ સક્રિય પગલાં અને વ્યાપક ક્રૂડ સપ્લાય નેટવર્કને કારણે ભારતીય અર્થતંત્રને વૈશ્વિક ફુગાવાના મોટા આંચકાઓથી રક્ષણ મળ્યું છે.
