નવું સરનામું ઈન્દિરા ભવન, પણ જૂની યાદો છૂટતી નથી: કોંગ્રેસને ફટકારાઈ અંતિમ નોટિસ
ભારતીય રાજનીતિના ઈતિહાસમાં એક અત્યંત ભાવુક અને સંઘર્ષપૂર્ણ વળાંક આવ્યો છે. દેશની સૌથી જૂની રાજકીય પાર્ટી, ઇન્ડિયન નેશનલ કોંગ્રેસને દિલ્હી સ્થિત તેના અત્યંત પ્રભાવશાળી અને ઐતિહાસિક મુખ્યાલય ૨૪, અકબર રોડ ને ખાલી કરવા માટે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા નોટિસ ફટકારવામાં આવી છે. એસ્ટેટ વિભાગે કોંગ્રેસને ૨૮ માર્ચ સુધીમાં આ બંગલો ખાલી કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ આદેશ બાદ રાજધાની દિલ્હીમાં મોટા રાજકીય ટકરાવની શક્યતાઓ સેવાઈ રહી છે, કારણ કે આ સરનામું માત્ર એક ઓફિસ નથી, પણ ભારતીય લોકશાહીના અનેક ઐતિહાસિક નિર્ણયોનું સાક્ષી રહ્યું છે.
૪૮ વર્ષનો ઈતિહાસ અને યાદોનું કેન્દ્ર: ૨૪, અકબર રોડ
૧૯૭૮માં જ્યારે ઈન્દિરા ગાંધીએ આ બંગલાને કોંગ્રેસના મુખ્યાલય તરીકે પસંદ કર્યો હતો, ત્યારથી લઈને આજ સુધી આ સરનામું કોંગ્રેસની ઓળખ સમાન બની રહ્યું છે. લગભગ પાંચ દાયકા સુધી આ જ પરિસરમાંથી દેશના ભાવિ નક્કી કરતા મોટા રાજકીય નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા છે. ઈન્દિરા ગાંધીથી લઈને રાજીવ ગાંધી, સોનિયા ગાંધી અને રાહુલ ગાંધી સુધીની અનેક પેઢીઓએ અહીંથી પાર્ટીનું સંચાલન કર્યું છે. આ ઐતિહાસિક બંગલો લ્યુટિયન્સ દિલ્હીના હૃદય સમાન ગણાય છે, જ્યાં કોંગ્રેસના દિગ્ગજ નેતાઓ અને કાર્યકર્તાઓની અનેક પેઢીઓ ઉછરી છે. જોકે, હવે કાયદાકીય અને વહીવટી કારણોસર આ મુખ્યાલય પરથી પાર્ટીનો કબજો હટાવવાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ છે.
નવું સરનામું ‘ઈન્દિરા ભવન’ અને સ્થળાંતરનો વિવાદ
નોંધનીય છે કે કોંગ્રેસ પાર્ટીએ ગયા વર્ષે જ કોટલા માર્ગ પર સ્થિત પોતાના નવા ભવ્ય મુખ્યાલય, ‘ઈન્દિરા ભવન’ માં કામગીરી શરૂ કરી દીધી હતી. નિયમો મુજબ, જ્યારે કોઈ રાજકીય પક્ષને નવું કાર્યાલય ફાળવવામાં આવે, ત્યારે જૂની સરકારી મિલકત ચોક્કસ સમયમર્યાદામાં ખાલી કરવી પડે છે. પરંતુ ૨૪, અકબર રોડ સાથે કોંગ્રેસનો નાતો એટલો ઊંડો છે કે નવી ઓફિસ હોવા છતાં જૂની ઓફિસમાંથી પણ કામગીરી ચાલુ રાખવામાં આવી હતી. એસ્ટેટ વિભાગના મતે, આ ફાળવણી ઘણા સમય પહેલા સમાપ્ત થઈ ગઈ છે અને હવે તે મિલકત સરકારને પરત સોંપવી અનિવાર્ય છે. ૨૮ માર્ચની અંતિમ તારીખે શું કોંગ્રેસ શાંતિપૂર્ણ રીતે આ બંગલો ખાલી કરશે કે પછી કોઈ મોટો રાજકીય જંગ છેડાશે, તે જોવું રહ્યું.
રાજકીય ટકરાવ અને વિપક્ષના આક્ષેપો
આ નોટિસને લઈને કોંગ્રેસ અને વિપક્ષી નેતાઓમાં ભારે આક્રોશ જોવા મળી રહ્યો છે. કોંગ્રેસના સૂત્રોનું કહેવું છે કે આ માત્ર વહીવટી પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ વિરોધ પક્ષને હેરાન કરવાની રાજકીય ચાલ છે. ૨૮ માર્ચ શનિવારનો દિવસ હોવાથી અને સમયમર્યાદા ટૂંકી હોવાથી કાર્યકર્તાઓમાં પણ નારાજગી છે. બીજી તરફ, ભાજપ અને કેન્દ્ર સરકારનું વલણ સ્પષ્ટ છે કે સરકારી મિલકતો પર નિયમો મુજબ જ કબજો હોવો જોઈએ. ૨૪, અકબર રોડ ખાલી કરાવવાનો અર્થ એ છે કે લ્યુટિયન્સ દિલ્હીમાં કોંગ્રેસનો એક સુવર્ણ યુગ હવે સત્તાવાર રીતે પૂરો થશે. આ ઘટનાક્રમ આગામી દિવસોમાં દેશના રાજકારણમાં ભારે ગરમાવો લાવશે તે નક્કી છે.
