ખાતર માટે ડિજિટલ રઝળપાટ: FSAS એપ્લિકેશન ખેડૂતો માટે બની માથાનો દુખાવો
ગુજરાતના ખેડૂતો હાલમાં ચોમાસાની વાવણીની સિઝનના સૌથી મહત્વના તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે. આ સમયગાળો ખેડૂતો માટે ખૂબ જ નિર્ણાયક હોય છે, કારણ કે આ સમયે જ તેમને ખાતર અને બિયારણની સૌથી વધુ જરૂર હોય છે. પરંતુ, ખેતીના કામોમાં વ્યસ્ત રહેવાને બદલે ખેડૂતો અત્યારે મોબાઈલ એપ્લિકેશનો અને ઓનલાઈન પોર્ટલની માયાજાળમાં ફસાયા છે. ખાસ કરીને સાબરકાંઠા અને નવસારી જિલ્લામાં ખાતર વિતરણ માટે શરૂ કરવામાં આવેલી ‘FSAS’ (Fertilizer Supply and Allocation System) એપ્લિકેશન સામે ખેડૂતોમાં ભારે આક્રોશ અને અસંતોષ જોવા મળી રહ્યો છે.
શું છે આ FSAS એપ્લિકેશનનો મુદ્દો?
સરકાર દ્વારા પારદર્શિતા લાવવાના હેતુથી ખાતર વિતરણ માટે FSAS એપ્લિકેશન ફરજિયાત કરવામાં આવી હતી. આ એપ્લિકેશનનો મૂળ હેતુ એ હતો કે ખેડૂતો ઘરે બેઠા પોતાની જરૂરિયાત મુજબનું ખાતર બુક કરી શકે અને લાઈનમાં ઉભા રહેવાથી બચે. પરંતુ વાસ્તવિકતામાં, આ ટેકનોલોજી ખેડૂતો માટે આશીર્વાદને બદલે અભિશાપ સાબિત થઈ રહી છે. ખેડૂતોનો આક્ષેપ છે કે સિસ્ટમમાં રહેલી ટેકનિકલ ખામીઓને કારણે તેમને ખાતર મેળવવા માટે કલાકો સુધી રાહ જોવી પડે છે, અથવા ઘણીવાર તો ખાતર મળતું જ નથી.
સર્વર ડાઉન અને ખેડૂતોની હાલાકી
ખેડૂતોના જણાવ્યા મુજબ, જ્યારે તેઓ વાવણી માટે ખેતરમાં કામ કરવાનું છોડીને એપ્લિકેશન દ્વારા નોંધણી કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, ત્યારે મોટાભાગે સર્વર ડાઉન જોવા મળે છે. કલાકો સુધી ઓનલાઈન પ્રક્રિયામાં ગળાડૂબ રહેવા છતાં નોંધણી સફળ થતી નથી. એક તરફ ચોમાસું જામ્યું છે અને ખેતરમાં પાક માટે ખાતર નાખવાનો યોગ્ય સમય નીકળી રહ્યો છે, ત્યારે આવી ટેકનિકલ અડચણોને કારણે ખેડૂતોની ચિંતામાં વધારો થયો છે. ખેડૂત આગેવાનોનું કહેવું છે કે, જે સમયે ખેડૂતોએ ખેતરમાં પરસેવો પાડવો જોઈએ, તે સમયે તેઓ એપ્લિકેશન સાથે ઝઝૂમી રહ્યા છે.
તંત્રની બેદરકારી સામે ખેડૂતોનો સણસણતો સવાલ
આ સમગ્ર વિવાદ વચ્ચે ખેડૂતોનો આક્રોશ સરકારની વ્યવસ્થાપન સામે સીધો પ્રહાર કરી રહ્યો છે. સોશિયલ મીડિયા અને ખેડૂત સભાઓમાં એક સવાલ વારંવાર ગુંજી રહ્યો છે: “ગુજરાતમાં દારૂબંધી છે, તેમ છતાં દારૂ તો ગમે ત્યાંથી સરળતાથી મળી રહે છે, તો પછી ખેતી માટે અત્યંત જરૂરી એવું ખાતર મેળવવા માટે ખેડૂતોએ કેમ આટલી મુશ્કેલી વેઠવી પડે છે?”
આ સવાલ માત્ર એક કટાક્ષ નથી, પરંતુ ખેડૂતોની લાચારી અને તેમની વેદનાનું પ્રતીક છે. તેઓ માને છે કે જો સરકાર ઈચ્છે તો ગેરકાયદેસર વ્યવસ્થાઓને પણ રોકી શકે છે, તો પછી ખેડૂતોને કાયદેસરની વસ્તુ મેળવવા માટે આટલી હેરાનગતિ કેમ કરવામાં આવી રહી છે?
વાવણી પર અસર અને ભવિષ્યની ચિંતા
ખેડૂતો ચિંતિત છે કે જો સમયસર ખાતર નહીં મળે, તો તેનો સીધો પ્રભાવ વાવણી અને પાકના ઉત્પાદન પર પડશે. ખેતીમાં સમયનું ખૂબ મહત્વ હોય છે. ખાતર નાખવાનો એક ખાસ સમય હોય છે, જો તે ચૂકી જવાય તો પાકની ગુણવત્તા અને ઉત્પાદન ક્ષમતા બંને ઘટી જાય છે. અનેક ખેડૂતો એવા છે જેમના પાસે સ્માર્ટફોનનો અનુભવ ઓછો છે, તેમને આ ઓનલાઈન પ્રક્રિયા ગળાના ફાંસા સમાન લાગે છે. જે ખેડૂતો પાસે જમીન છે અને જેઓ દેશનું અન્ન પૂરું પાડે છે, તેમણે ખાતર માટે આવી રીતે ડિજિટલ લાઈનોમાં ઉભા રહેવું પડે તે અત્યંત દુઃખદ છે.
