FCRA થી સીમાઅંકન સુધી અટવાયેલા બિલ… શું સંસદના છેલ્લા બે દિવસમાં નીકળશે કોઈ રસ્તો?
સંસદના ચોમાસુ સત્ર (Monsoon Session) ના હવે માત્ર બે જ કામકાજના દિવસો બાકી રહ્યા છે, પરંતુ વિદેશી યોગદાન નિયમન સુધારા બિલ (FCRA) અને સીમાઅંકન (Delimitation) બિલને લઈને સરકાર અને વિપક્ષ વચ્ચેનો ગતિરોધ હજુ પણ યથાવત છે. આ બંને મહત્વપૂર્ણ બિલોના ભવિષ્યને લઈને સસ્પેન્સ સતત વધી રહ્યું છે.
જોકે, સરકારે લોકસભામાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે દિલ્હીમાં વિદ્યાર્થીઓ પર થયેલા લાઠીચાર્જ અંગે ગૃહમાં ચર્ચા કરવા માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર છે. સંસદીય કાર્ય મંત્રી કિરેન રિજિજુએ જણાવાયું હતું કે ગૃહમંત્રી અમિત શાહ પોતે લોકસભામાં આ વિષય પર વિપક્ષના સવાલોના જવાબ આપશે. પરંતુ વિપક્ષ માત્ર એક જ મુદ્દાથી સંતુષ્ટ નથી; તેઓ રામ મંદિર કેસ સંબંધિત મુદ્દાઓ પર પણ ચર્ચા કરવાની માંગ પર અડગ છે.
FCRA બિલ પર કેમ વધી રહ્યું છે ઘર્ષણ?
કેન્દ્ર સરકાર FCRA સુધારા બિલને આ જ સત્રમાં પસાર કરાવવા માટે ઉત્સુક છે. આ બિલને લઈને ખ્રિસ્તી સંગઠનોમાં ઊભી થયેલી ચિંતાઓ અને આશંકાઓને દૂર કરવાના હેતુથી ગૃહમંત્રી અમિત શાહજીએ ગયા અઠવાડિયે જ આ સંગઠનોના પ્રતિનિધિઓ સાથે એક ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક કરી હતી.
આ પ્રયાસો છતાં, કોંગ્રેસ સહિત દક્ષિણ ભારતમાંથી આવતા ઘણા વિપક્ષી દળો આ બિલનો સખત વિરોધ કરી રહ્યા છે. આ પરિસ્થિતિમાં સરકાર અને વિપક્ષ વચ્ચેનો વિવાદ ઉકેલવા માટે પડદા પાછળથી મધ્યસ્થીના પ્રયાસો સતત ચાલુ રાખવામાં આવ્યા છે.
સરકાર અને વિપક્ષ વચ્ચે કયા ‘ગિવ-એન્ડ-ટેક’ સમીકરણો શક્ય છે?
બીઝનેસ એડવાઇઝરી કમિટી (BAC) ની બેઠકમાં સરકારે ૨૦ જુલાઈના રોજ સંસદ ભવન તરફ માર્ચ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓ પર પોલીસ દ્વારા કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી પર ચર્ચા કરવાની માંગ સ્વીકારી લીધી હતી. ગૃહમંત્રી વિપક્ષના દરેક સવાલનો જવાબ આપશે તેવી બાંહેધરી આપવામાં આવી છે, પરંતુ વિપક્ષ ખાસ કરીને સમાજવાદી પાર્ટી (SP) રામ મંદિરમાં ચઢાવાના મુદ્દા પર પણ અલગથી ચર્ચા ઈચ્છે છે.
BAC ની બેઠકમાં FCRA સુધારા બિલ અને સીમાઅંકન બંધારણીય સુધારા બિલ અંગે કોઈ અંતિમ નિર્ણય લઈ શકાયો ન હતો. જોકે, સંસદના બાકી રહેલા દિવસોમાં આ બિલો રજૂ કરવાના વિકલ્પો ખુલ્લા રખાયા છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, સરકાર કોંગ્રેસ અને ડીએમકે (DMK) જેવા મુખ્ય વિપક્ષી પક્ષો સાથે એક સમજૂતી કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. ડીએમકે અને કોંગ્રેસ બંને FCRA બિલનો સખત વિરોધ કરી રહ્યા છે. તેથી, સરકાર FCRA બિલ પર થોડા ડગલાં પાછળ હઠીને અથવા તેને સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ (JPC) સમક્ષ મોકલીને બદલામાં સીમાઅંકન બિલ પર ડીએમકેનો સહયોગ મેળવવાનો રસ્તો શોધી રહી છે.
આ સિવાય વિરોધ ઓછો કરવા માટે સરકાર FCRA બિલમાં કેટલાક મુખ્ય સુધારા કરવા માટે પણ વિચારણા કરી રહી છે. તાજેતરમાં મિઝોરમના મુખ્યમંત્રીએ ગૃહમંત્રી સાથેની મુલાકાત બાદ સંકેત આપ્યો હતો કે સરકાર ૧૨ ઓગસ્ટે આ બિલ ચર્ચા અને પસાર કરવા માટે લિસ્ટેડ કરી શકે છે.
ગતિરોધ દૂર કરવા માટેના રાજકીય પ્રયાસો
કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા કે. સી. વેણુગોપાલના જણાવ્યા મુજબ, લોકસભા સ્પીકરે સંકેત આપ્યો છે કે FCRA બિલને JPC માં મોકલી શકાય છે. આ પહેલા પ્રિયાંકા ગાંધી વાડ્રા સાથે કેરળના કોંગ્રેસ સાંસદોએ સ્પીકર સાથે મુલાકાત કરીને પોતાની ચિંતાઓ વ્યક્ત કરી હતી. જોકે, કોંગ્રેસનું વલણ એવું છે કે બિલને માત્ર JPC માં મોકલવાના બદલે સરકારે આ બિલ સંપૂર્ણપણે પાછું ખેંચવું જોઈએ.
બીજી તરફ, સીમાઅંકન બિલને લઈને હજુ સુધી સરકાર માટે તમામ રસ્તાઓ બંધ થયા નથી. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ તાજેતરમાં એનસીપી (શરદ પવાર જૂથ) ના આઠ લોકસભા સાંસદો સાથે મહત્વપૂર્ણ મુલાકાત કરી હતી. જોકે આ બેઠકનો અધિકૃત એજન્ડા મહારાષ્ટ્રમાં દુષ્કાળની સ્થિતિ પર ચર્ચા કરવાનો બતાવવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ રાજકીય નિષ્ણાતો તેને સીમાઅંકન બિલ પર સરકાર માટે સમર્થન મેળવવાના એક પ્રયાસ તરીકે પણ જોઈ રહ્યા છે.
આગામી બે દિવસ કેવા રહેશે?
સરકારી સૂત્રોના દાવો મુજબ, સીમાઅંકન અને મહિલા અનામત સંબંધિત બંધારણીય સુધારા બિલને પસાર કરાવવા માટે સરકાર પાસે જરૂરી બે-તૃતિયાંશ (2/3) બહુમતી ઉપલબ્ધ છે. FCRA બિલને JPC સમક્ષ મોકલીને સરકાર વિપક્ષની નારાજગી ઓછી કરવા માંગે છે, જેથી સીમાઅંકન બિલ પર સર્વસંમતિ સાધી શકાય.
પરંતુ સમય ખૂબ જ ઓછો છે. જો આગામી બે દિવસમાં સીમાઅંકન બિલ પસાર થઈ શકશે નહીં, તો શું આ બિલ આગામી શિયાળુ સત્ર (Winter Session) સુધી પાછું ઠેલવાશે? અથવા સરકાર આ માટે કોઈ વિશેષ સત્ર (Special Session) બોલાવશે? આ તમામ પ્રશ્નોના જવાબો આગામી ૪૮ કલાકમાં જ સ્પષ્ટ થશે.
