ઝડપી ન્યાયની આશા! સુપ્રીમ કોર્ટમાં પાંચ નવા જજોનો ઉમેરો, ન્યાયતંત્ર બન્યું વધુ મજબૂત.
ભારતીય ન્યાયતંત્ર માટે સોમવારનો દિવસ અત્યંત મહત્વનો રહ્યો. દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત એટલે કે સુપ્રીમ કોર્ટને પાંચ નવા જજ મળ્યા છે. કેન્દ્રીય વિધિ મંત્રાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી અધિકૃત સૂચનાઓ મુજબ, આ પાંચેય જજોની નિમણૂકને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ નિમણૂકો સાથે જ સુપ્રીમ કોર્ટમાં ન્યાયાધીશોની કુલ સંખ્યા વધીને ૩૭ થઈ ગઈ છે. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટમાં ન્યાયાધીશોની મહત્તમ મંજૂર સંખ્યા ૩૮ છે, જેનો અર્થ એ છે કે હવે હજુ પણ એક પદ ખાલી છે.
In exercise of the power conferred by clause (2) of Article 124 of the Constitution of India, the President of India, after consultation with Chief Justice of India, is pleased to appoint the following as Judges of the Supreme Court of India. I convey my best wishes to them:- pic.twitter.com/WxHaRYWF6p
— Arjun Ram Meghwal (@arjunrammeghwal) June 1, 2026
કોણ છે આ નવા પાંચ ન્યાયાધીશ?
સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી યાદી મુજબ, જે પાંચ પ્રતિષ્ઠિત વ્યક્તિઓની સુપ્રીમ કોર્ટમાં ન્યાયાધીશ તરીકે પસંદગી કરવામાં આવી છે, તેમાં અનુભવી કાનૂની નિષ્ણાતો અને ઉચ્ચ અદાલતોના મુખ્ય ન્યાયાધીશોનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ નીચે મુજબ છે:
૧. વેંકિતા સુબ્રમણિ મોહના: વરિષ્ઠ વકીલ તરીકેની લાંબી કારકિર્દી ધરાવતા મોહના હવે સુપ્રીમ કોર્ટમાં ન્યાયમૂર્તિ તરીકે સેવા આપશે.
૨. ન્યાયમૂર્તિ શ્રી ચંદ્રશેખર: અત્યાર સુધી તેઓ બંબે હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે ફરજ બજાવતા હતા.
૩. ન્યાયમૂર્તિ શીલ નાગૂ: તેઓ પંજાબ અને હરિયાણા હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે જાણીતા હતા.
૪. ન્યાયમૂર્તિ સંજીવ સચદેવા: તેઓ મધ્ય પ્રદેશ હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે કાર્યરત હતા.
૫. ન્યાયમૂર્તિ અરુણ પલ્લી: તેઓ જમ્મુ-કાશ્મીર અને લદ્દાખ હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ હતા.
આ નિમણૂકો પછી, જ્યારે તેઓ શપથ ગ્રહણ કરીને વિધિવત પદભાર સંભાળશે, ત્યારે સુપ્રીમ કોર્ટની કામગીરીમાં વધુ ગતિશીલતા આવશે.
સરકારી પ્રક્રિયા અને મંજૂરી
કેન્દ્રીય વિધિ અને ન્યાય રાજ્ય મંત્રી (સ્વતંત્ર પ્રભાર) અર્જુન રામ મેઘવાલે ‘X’ (અગાઉ ટ્વિટર) પર આ માહિતી શેર કરતા જણાવ્યું હતું કે, ભારતના રાષ્ટ્રપતિએ બંધારણના અનુચ્છેદ ૧૨૪(૨) હેઠળ આ પાંચ નામોને સર્વોચ્ચ અદાલતના ન્યાયાધીશ તરીકે નિમણૂક કરવા માટે મંજૂરી આપી છે. સુપ્રીમ કોર્ટ કોલેજિયમે ૨૭ મે ના રોજ આ નામોની ભલામણ કરી હતી. સામાન્ય રીતે ન્યાયિક નિમણૂકોની પ્રક્રિયા લાંબી હોય છે, પરંતુ આ કિસ્સામાં સરકારે માત્ર ચાર દિવસના ટૂંકા ગાળામાં જ આ મહત્વપૂર્ણ નિમણૂકોને મંજૂરી આપી દીધી, જે ન્યાયિક વહીવટ પ્રત્યેની સરકારની ગંભીરતા દર્શાવે છે.
શા માટે વધારવામાં આવી સુપ્રીમ કોર્ટમાં જજોની સંખ્યા?
થોડા સમય પહેલા સરકારે એક કાયદામાં સુધારો કરીને સુપ્રીમ કોર્ટમાં ન્યાયાધીશોની મંજૂર સંખ્યા ૩૪ થી વધારીને ૩૮ કરી હતી. આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ દેશમાં ન્યાય પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવવાનું છે. વધતી જતી વસ્તી અને કોર્ટમાં પેન્ડિંગ કેસોના ઢગલાને ધ્યાનમાં લેતા, ન્યાયાધીશોની સંખ્યા વધારવી એ સમયની માંગ હતી.
જ્યારે ૩૪ થી ૩૮ ની મર્યાદા વધારવામાં આવી, ત્યારે કોર્ટમાં પહેલેથી જ બે જગ્યાઓ ખાલી હતી. આમ, કુલ છ જગ્યાઓ ખાલી થઈ હતી. સોમવારે પાંચ નવી નિમણૂકો થવાથી હવે માત્ર એક જ પદ ખાલી રહ્યું છે.
શું આ ફેરફારોથી ન્યાય મળશે ઝડપી?
સર્વોચ્ચ અદાલતમાં ન્યાયાધીશોની સંખ્યા વધારવાનો સીધો ઉદ્દેશ્ય લંબિત કેસોના ભારણને ઘટાડવાનો છે. ઘણા વર્ષોથી ન્યાયતંત્રમાં એવો મત પ્રવર્તતો હતો કે પૂરતા ન્યાયાધીશો ન હોવાને કારણે બંધારણીય બેંચ (Constitutional Benches) ની રચના કરવામાં મુશ્કેલી પડે છે. હવે જ્યારે નવા ન્યાયાધીશો જોડાયા છે, ત્યારે વધુને વધુ નિયમિત બંધારણીય બેંચોનું ગઠન શક્ય બનશે.
ન્યાયતંત્ર સામેના પડકારો અને અપેક્ષાઓ
ભારતની સુપ્રીમ કોર્ટ વિશ્વની સૌથી વ્યસ્ત અદાલતોમાંની એક છે. નાગરિકોને ઝડપી ન્યાય મળે તે લોકશાહીનો પાયો છે. જજોની સંખ્યા વધવાથી સામાન્ય માણસની ન્યાય મેળવવાની આશા ચોક્કસપણે વધી છે. દેશના દૂર-દૂરના વિસ્તારોમાંથી આવતા લોકો માટે આ નિર્ણય મોટી રાહતરૂપ છે, કારણ કે લાંબા સમય સુધી કેસ પેન્ડિંગ રહેવાથી ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના લોકોને આર્થિક અને માનસિક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડતો હોય છે.
હવે જોવાનું એ રહેશે કે આ નવી નિમણૂકોથી ન્યાયિક પ્રક્રિયામાં કેટલી ગતિ આવે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે માત્ર જજોની સંખ્યા વધારવી એ પૂરતું નથી, પરંતુ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ અને પ્રક્રિયાનું સરળીકરણ પણ એટલું જ મહત્વનું છે. તેમ છતાં, આ પાંચ નવા જજોના ઉમેરાથી સુપ્રીમ કોર્ટની કાર્યક્ષમતામાં ચોક્કસપણે વધારો થશે અને ન્યાયતંત્ર વધુ મજબૂત બનશે.
