ઘાટા ધુમ્મસનો કહેર: દિલ્હી-NCRમાં 80થી વધુ ટ્રેનો અને ડઝનબંધ ફ્લાઇટ્સ મોડી/રદ, વાહનવ્યવહાર પર લાગી ‘બ્રેક’
ઉત્તર ભારતમાં કડાકાની ઠંડીની સાથે સાથે ઘાટા ધુમ્મસે (Dense Fog) દસ્તક આપી દીધી છે, જેની સૌથી મોટી અસર દિલ્હી અને આસપાસના વિસ્તારોની રેલવે અને હવાઈ સેવાઓ પર જોવા મળી રહી છે. ઘાટા ધુમ્મસ અને ઓછી વિઝિબિલિટી (Visibility) ને કારણે રેલવે અને હવાઈ સેવાઓની ગતિ થંભી ગઈ છે, જેના કારણે હજારો મુસાફરોને ભારે હાલાકીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.
રેલવે વ્યવહાર પર ઘેરી અસર
રેલવે તરફથી પ્રાપ્ત સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, દિલ્હી આવતી 80 થી વધુ ટ્રેનો તેમના નિર્ધારિત સમય કરતા બે કલાક કે તેથી વધુ મોડી ચાલી રહી છે. ધુમ્મસની અસર લાંબા અંતરની પ્રીમિયમ ટ્રેનો અને લોકલ પેસેન્જર ટ્રેનો પર પણ જોવા મળી છે.
- મુખ્ય ટ્રેનોમાં વિલંબ: બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશથી દિલ્હી આવતી ટ્રેનોની સ્થિતિ સૌથી વધુ ખરાબ રહી છે. ઉદાહરણ તરીકે, જનસાધારણ એક્સપ્રેસ (દાનાપુરથી આનંદ વિહાર) લગભગ 6 કલાક અને કાશી વિશ્વનાથ એક્સપ્રેસ (બનારસથી નવી દિલ્હી) 5.5 કલાક મોડી હતી.
- સુરક્ષા અને ગતિ પ્રતિબંધ: ઘાટા ધુમ્મસ દરમિયાન જ્યારે લોકો પાઈલટને લાગે છે કે વિઝિબિલિટી ઓછી છે, ત્યારે તેમણે ટ્રેનને એવી ગતિએ ચલાવવાની હોય છે કે જેથી તેઓ કોઈપણ અવરોધ આવે તે પહેલાં ટ્રેન રોકવા માટે તૈયાર રહે. આ ગતિ કોઈપણ સંજોગોમાં 75 KMPH થી વધુ ન હોવી જોઈએ. જો લોકોમોટિવમાં ‘ફોગ સેફ ડિવાઇસ’ ઉપલબ્ધ ન હોય અથવા રસ્તામાં નિષ્ફળ જાય, તો મહત્તમ ગતિ 75 Kmph થી ઘટાડીને 60 Kmph કે તેથી ઓછી કરવામાં આવે છે.
ધુમ્મસ સામે લડવા માટે ટેકનોલોજી અને ઉપાયો
ટ્રેનોનું સુરક્ષિત સંચાલન સુનિશ્ચિત કરવા માટે ભારતીય રેલવેએ 19,742 ‘ફોગ પાસ ડિવાઇસ’ (Fog Pass Devices) ની વ્યવસ્થા કરી છે. આ જીપીએસ (GPS) આધારિત નેવિગેશન ડિવાઇસ લોકો પાઈલટને રિયલ ટાઇમમાં, વોઈસ ગાઈડન્સ સાથે સિગ્નલ, લેવલ ક્રોસિંગ ગેટ અને ગતિ મર્યાદા જેવા ચોક્કસ સ્થાનો વિશે માહિતી પૂરી પાડે છે. આ ડિવાઇસ સંબંધિત સિગ્નલ કે ગેટ આવતા પહેલા લગભગ 700-800 મીટર અગાઉ વોઈસ એનાઉન્સમેન્ટ દ્વારા ચેતવણી આપે છે.
હવાઈ વ્યવહાર ખોરવાયો, સેંકડો ફ્લાઇટ્સ રદ
ઘાટા ધુમ્મસને કારણે દિલ્હી-NCRમાં હવાઈ વ્યવહાર સંપૂર્ણપણે ઠપ થઈ ગયો છે. ઈન્દિરા ગાંધી ઈન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ (IGI) પર વિઝિબિલિટી અત્યંત જોખમી સ્તર સુધી ઘટી ગઈ હતી, જેના કારણે અત્યાર સુધીમાં 228 ફ્લાઇટ્સ રદ કરવામાં આવી છે (જેમાં 131 ડિપાર્ચર અને 97 અરાઇવલ સામેલ છે) અને પાંચ ફ્લાઇટ્સને અન્ય એરપોર્ટ પર ડાયવર્ટ કરવી પડી છે.
- કેટ-III (CAT III) ઓપરેશન: દિલ્હી એરપોર્ટ પર ફ્લાઇટ ઓપરેશન CAT III સ્થિતિ હેઠળ કરવામાં આવી રહ્યું છે. લો વિઝિબિલિટી પ્રોસિજર (LVP) લાગુ કરવામાં આવી છે. LVP ત્યારે લાગુ કરવામાં આવે છે જ્યારે વિઝિબિલિટી/રનવે વિઝ્યુઅલ રેન્જ (RVR) 800 મીટર કે તેથી ઓછી હોય અથવા ક્લાઉડ સિલિંગ 200 ફૂટ કે તેથી ઓછી હોય.
- સૌથી મોટો પડકાર ‘ટેક્સિંગ’: નિષ્ણાતોના મતે, ધુમ્મસ દરમિયાન ઉડાનનો સૌથી મુશ્કેલ હિસ્સો ટેક-ઓફ કે લેન્ડિંગ નથી, પરંતુ ફ્લાઇટને રનવે પર ‘ટેક્સિંગ’ (ચલાવવી) કરાવવાનો હોય છે, કારણ કે ઓછી વિઝિબિલિટી સમયે વ્યસ્ત રનવે પર અકસ્માત થવાની શક્યતા વધુ રહે છે.
- મુસાફરોનો રોષ અને એરલાઇન એડવાઇઝરી: ઓછી વિઝિબિલિટીને કારણે ઘણા મુસાફરો કલાકો સુધી વિમાનની અંદર જ ફસાયેલા રહ્યા હતા. સ્પષ્ટ માહિતી ન મળવાને કારણે મુસાફરોનો ગુસ્સો સોશિયલ મીડિયા પર ફાટી નીકળ્યો છે. એર ઈન્ડિયાએ વિલંબની શક્યતાને ધ્યાનમાં રાખીને એડવાઇઝરી જારી કરી છે. એરલાઇનની ‘FogCare’ પહેલ મુસાફરોને અગાઉથી એલર્ટ આપે છે, સાથે જ વધારાના ચાર્જ વગર ફ્લાઇટ બદલવા અથવા ફૂલ રિફંડનો વિકલ્પ પણ આપે છે.
મુસાફરો માટે જરૂરી સલાહ
- હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, ધુમ્મસની સ્થિતિ આગામી થોડા દિવસો સુધી યથાવત રહી શકે છે.
- મુસાફરોને અપીલ કરવામાં આવી છે કે તેઓ એરપોર્ટ કે સ્ટેશન આવતા પહેલા તેમની ફ્લાઇટ અથવા ટ્રેનનું સ્ટેટસ ચોક્કસ તપાસી લે. ટ્રેનની સ્થિતિ જાણવા માટે મુસાફરો રેલવેની સત્તાવાર વેબસાઇટ અથવા હેલ્પલાઇન નંબર 139 દ્વારા લાઈવ સ્ટેટસ ચેક કરી શકે છે.
