હવે ઘર બેઠા બનશો ‘ટેક એક્સપર્ટ’, કેન્દ્ર સરકારની ડિજિટલ યુનિવર્સિટીમાં મળશે વર્લ્ડ ક્લાસ શિક્ષણ
આજના સમયમાં જ્યારે ટેકનોલોજી દર સેકન્ડે બદલાઈ રહી છે, ત્યારે ડિજિટલ સ્કિલ્સ હોવી એ માત્ર એક વિકલ્પ નહીં પણ જરૂરિયાત બની ગઈ છે. ભારતને ‘ગ્લોબલ ડિજિટલ હબ’ બનાવવાના સપનાને સાકાર કરવા માટે કેન્દ્ર સરકારે એક ક્રાંતિકારી પગલું ભર્યું છે. કેન્દ્રીય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને આઇટી મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે તાજેતરમાં NIELIT Digital University ની શરૂઆત કરી છે.
આ પહેલ નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ એન્ડ ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી (NIELIT) ના માધ્યમથી ‘ડિજિટલ ઇન્ડિયા મિશન’ ને નવી ગતિ આપવા માટે શરૂ કરવામાં આવી છે. ચાલો જાણીએ શું છે આ ડિજિટલ યુનિવર્સિટી અને કેવી રીતે તે દેશના કરોડો યુવાનોનું ભવિષ્ય સુધારશે.
શું છે NIELIT Digital University?
NIELIT ડિજિટલ યુનિવર્સિટી એ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલ એક એવું વર્ચ્યુઅલ પ્લેટફોર્મ છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય દેશના ખૂણે-ખૂણે ઉચ્ચ સ્તરીય ટેકનિકલ શિક્ષણ (Technical Education) પહોંચાડવાનો છે. આ તે વિદ્યાર્થીઓ માટે વરદાન છે જેઓ આર્થિક કે ભૌગોલિક કારણોસર મોટા શહેરોની મોંઘી કોલેજોમાં જઈ શકતા નથી.
આ યુનિવર્સિટીનું મુખ્ય ફોકસ એવા ક્ષેત્રો પર છે, જેની આજની વૈશ્વિક ઇન્ડસ્ટ્રીમાં સૌથી વધુ માંગ છે. આ સંસ્થાને ‘શિક્ષણ મંત્રાલય’ તરફથી ડીમ્ડ-ટુ-બી યુનિવર્સિટી (Deemed-to-be University) નો દરજ્જો પ્રાપ્ત છે, જે તેની ડિગ્રીની વિશ્વસનીયતા અને મૂલ્યમાં વધારો કરે છે.
કયા આધુનિક વિષયો પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે?
આ ડિજિટલ યુનિવર્સિટી માત્ર પરંપરાગત કોમ્પ્યુટર કોર્સ સુધી સીમિત નથી. અહીં વિદ્યાર્થીઓને ‘ફ્યુચર રેડી’ બનાવવા માટે એવા વિષયોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે જે આગામી દાયકાની દિશા નક્કી કરશે:
-
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI): વિશ્વભરમાં વધતી જતી AIની માંગને ધ્યાનમાં રાખીને વિદ્યાર્થીઓને તેના ફંડામેન્ટલ્સ અને એડવાન્સ લેવલ શીખવવામાં આવશે.
-
ડેટા સાયન્સ: ડેટાને પ્રોસેસ કરવાની અને તેમાંથી કામની માહિતી કાઢવાની કળા આજે સૌથી મોંઘી સ્કિલ્સમાંની એક છે.
-
સાયબર સિક્યુરિટી: વધતા ડિજિટલ અપરાધો વચ્ચે સુરક્ષિત નેટવર્ક બનાવવા માટે એક્સપર્ટ્સ તૈયાર કરવા એ આ યુનિવર્સિટીનું લક્ષ્ય છે.
-
સેમિકન્ડક્ટર ટેકનોલોજી: ભારત પોતાની જાતને સેમિકન્ડક્ટર ઉત્પાદનનું કેન્દ્ર બનાવી રહ્યું છે, તેવામાં આ ક્ષેત્રમાં તાલીમબદ્ધ યુવાનોની મોટી જરૂરિયાત છે.
-
ક્લાઉડ કોમ્પ્યુટિંગ અને DevSecOps: આધુનિક સોફ્ટવેર ડેવલપમેન્ટ અને સર્વર મેનેજમેન્ટના કોર્સ પણ અહીં ઉપલબ્ધ છે.
વર્ચ્યુઅલ લેબ્સ અને પ્રેક્ટિકલ અનુભવ
વર્ચ્યુઅલ લેબ્સ અને પ્રેક્ટિકલ અનુભવઅવારનવાર ઓનલાઇન શિક્ષણમાં એવી ફરિયાદ રહેતી હોય છે કે વિદ્યાર્થીઓને પ્રેક્ટિકલ કરવાની તક મળતી નથી. પરંતુ NIELIT ડિજિટલ યુનિવર્સિટીએ તેનો ઉકેલ શોધી કાઢ્યો છે. અહીં વર્ચ્યુઅલ લેબ્સ (Virtual Labs) ની સુવિધા આપવામાં આવી છે. વિદ્યાર્થીઓ ઘરે બેઠા જ પોતાના કોમ્પ્યુટર પર કોડિંગ, ચિપ ડિઝાઇનિંગ અને સર્વર મેનેજમેન્ટનો પ્રેક્ટિકલ અનુભવ મેળવી શકે છે. આ ‘થિયરી’ અને ‘પ્રેક્ટિકલ’ વચ્ચેનું અંતર ખતમ કરે છે.
ઇન્ડસ્ટ્રી સાથે સીધો તાલમેલ
આ ડિજિટલ યુનિવર્સિટીની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તેના કોર્સ ‘પુસ્તકો’ માટે નહીં પરંતુ ‘બજાર’ માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા છે. યુનિવર્સિટીની શરૂઆત દરમિયાન ઘણી મોટી ઇન્ડસ્ટ્રી પાર્ટનર્સ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ સાથે MOUs (કરારો) કરવામાં આવ્યા છે. આનો સીધો અર્થ એ છે કે અહીં તે જ ભણાવવામાં આવશે જેની માંગ ટોચની કંપનીઓમાં છે, જેથી કોર્સ પૂરો થયા પછી રોજગારીની શક્યતાઓ વધી જાય છે.
NIELITની વ્યાપક પહોંચ
NIELIT એ કોઈ નવી સંસ્થા નથી. તે ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને આઇટી મંત્રાલય હેઠળ દાયકાઓથી કામ કરી રહી છે:
-
દેશભરમાં તેના 56 સેન્ટર્સ છે.
-
750 થી વધુ માન્યતા પ્રાપ્ત સંસ્થાઓ છે.
-
હજારો ફેસિલિટેશન સેન્ટર્સ છે જે અંતરિયાળ ગામડાઓ સુધી પહોંચ ધરાવે છે.
આટલા મોટા નેટવર્ક સાથે ડિજિટલ યુનિવર્સિટીનું જોડાણ એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે શિક્ષણ માત્ર શહેરો સુધી સીમિત ન રહે, પરંતુ ગામડાનો યુવાન પણ વિશ્વસ્તરીય શિક્ષણ મેળવી શકે.
વિદ્યાર્થીઓ માટે મોટા ફાયદા
-
ફ્લેક્સિબલ લર્નિંગ: વિદ્યાર્થીઓ પોતાની નોકરી કે અન્ય અભ્યાસની સાથે પોતાની સુવિધા મુજબ કોર્સ પૂરો કરી શકે છે.
-
કિફાયતી શિક્ષણ: સરકારી પહેલ હોવાને કારણે અહીંના ઘણા કોર્સ કાં તો ફ્રી છે અથવા ખૂબ જ ઓછી ફી પર ઉપલબ્ધ છે.
-
સર્ટિફિકેશનની વેલ્યુ: અહીંથી મળતું સર્ટિફિકેટ સરકારી અને ખાનગી બંને ક્ષેત્રોમાં માન્ય રહેશે.
-
આત્મનિર્ભર ભારત: આ યોજના યુવાનોને પોતાનું સ્ટાર્ટઅપ શરૂ કરવા અથવા ફ્રીલાન્સિંગ કરવા માટે જરૂરી સ્કિલ્સ પૂરી પાડે છે.
નિષ્કર્ષ
NIELIT Digital University એ માત્ર એક વેબસાઇટ નથી, પરંતુ ભારતના યુવાનો માટે તકોનો એક નવો દરવાજો છે. અશ્વિની વૈષ્ણવની આ પહેલ સાબિત કરે છે કે ભારત હવે માત્ર ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરનારો દેશ નથી, પરંતુ ટેકનોલોજી શીખવનારો દેશ બનવાની રાહ પર છે.
