ટ્રમ્પની એન્ટ્રી અને સોનામાં તેજી! ડોલરની નબળાઈએ સોના-ચાંદીના ભાવમાં લાવી દીધી સુનામી
વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં અત્યારે એક અભૂતપૂર્વ હલચલ જોવા મળી રહી છે, જેનું કેન્દ્રબિંદુ સોના અને ચાંદી જેવી કિંમતી ધાતુઓ બની છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાના ભાવ $5,000 (પ્રતિ ટ્રોય ઔંસ) ની ઐતિહાસિક સપાટીને વટાવી ગયા છે. આ વધારો એટલો ઝડપી અને આઘાતજનક છે કે તેણે વિશ્વભરના રોકાણકારો, નીતિ નિર્ધારકો અને સામાન્ય જનતાનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. સોનાની સાથે સાથે ચાંદીમાં પણ જોરદાર તેજી જોવા મળી છે, જે તેના ઐતિહાસિક સ્તરોને સ્પર્શી રહી છે. આ આર્થિક સુનામી પાછળ મુખ્યત્વે ત્રણ પરિબળો જવાબદાર માનવામાં આવે છે: અમેરિકામાં ‘ટ્રમ્પ ફેક્ટર’, ડોલરની નબળાઈ અને વધતો જતો ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ.
ટ્રમ્પ ફેક્ટર અને ભૌગોલિક-રાજકીય અનિશ્ચિતતા
સોનાના ભાવમાં આ ઉછાળા માટે સૌથી મોટું કારણ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની આર્થિક અને વિદેશ નીતિઓ છે. જાન્યુઆરી 2026 માં ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર દ્વારા લેવામાં આવેલા કેટલાક આક્રમક નિર્ણયો, ખાસ કરીને ગ્રીનલેન્ડ (Greenland) ને ખરીદવા અથવા તેના પર અંકુશ મેળવવાની જીદ અને યુરોપિયન દેશો પર લાદવામાં આવેલા ટેરિફ (Tariff) ના જોખમે બજારમાં ભારે ડર પેદા કર્યો છે. જ્યારે પણ વિશ્વના સૌથી મોટા અર્થતંત્રમાં અનિશ્ચિતતા ઊભી થાય છે, ત્યારે રોકાણકારો સુરક્ષિત રોકાણ તરીકે સોના તરફ વળે છે. ટ્રમ્પની ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ નીતિ અને અન્ય દેશો સાથેના વ્યાપારિક સંઘર્ષોએ વૈશ્વિક બજારોમાં અસ્થિરતા લાવી દીધી છે, જેના કારણે સોનું એક ‘સેફ હેવન’ એસેટ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે.
ડોલરની નબળાઈ અને ફેડરલ રિઝર્વની ભૂમિકા
બીજું મહત્વનું કારણ યુએસ ડોલરની નબળાઈ છે. સામાન્ય રીતે સોનાના ભાવ અને ડોલર વચ્ચે ઉલટો સંબંધ હોય છે. જ્યારે ડોલર નબળો પડે છે, ત્યારે અન્ય ચલણ ધરાવતા રોકાણકારો માટે સોનું ખરીદવું સસ્તું બને છે, જે તેની માંગમાં વધારો કરે છે. અમેરિકામાં વધતા જતા દેવા અને મોંઘવારીને નિયંત્રિત કરવા માટે ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજદરમાં સંભવિત કાપની અપેક્ષાઓએ ડોલર ઇન્ડેક્સને નીચે ધકેલી દીધો છે. જ્યારે બેંકમાં રાખેલા નાણાં પર વ્યાજ ઓછું મળવાની શક્યતા હોય, ત્યારે રોકાણકારો સોનામાં રોકાણ કરવાનું વધુ પસંદ કરે છે કારણ કે સોનું ફુગાવા સામે રક્ષણ પૂરું પાડે છે.
ચાંદીની ચમકમાં પણ મોટો ઉછાળો
સોનાની પાછળ પાછળ ચાંદીએ પણ રોકાણકારોને આશ્ચર્યચકિત કર્યા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ચાંદીના ભાવ $100 પ્રતિ ઔંસની ઉપર પહોંચી ગયા છે. ભારતીય બજાર (MCX) માં ચાંદીના ભાવ પ્રતિ કિલો રૂ. 3 લાખની સપાટી વટાવીને આગળ વધી રહ્યા છે. ચાંદીમાં આ તેજી માત્ર રોકાણના કારણે જ નથી, પરંતુ તેની ઔદ્યોગિક માંગ પણ કારણભૂત છે. ગ્રીન એનર્જી, સોલાર પેનલ્સ અને ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ (EV) સેક્ટરમાં ચાંદીનો ઉપયોગ પુષ્કળ પ્રમાણમાં થાય છે. પુરવઠામાં અછત અને વધતી જતી ઔદ્યોગિક જરૂરિયાતોને કારણે ચાંદી સોના કરતા પણ વધુ ઝડપથી વળતર આપી રહી છે.
ભારતીય બજાર પર તેની અસર
ભારત દુનિયામાં સોનાનો બીજો સૌથી મોટો ગ્રાહક દેશ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સોનું $5,000 ને પાર કરી ગયું હોવાથી ભારતમાં પણ સોનાના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા છે. લગ્નસરાની સિઝન અને તહેવારો દરમિયાન સોનાના આટલા ઊંચા ભાવ મધ્યમ વર્ગ માટે ચિંતાનો વિષય બન્યા છે. જોકે, રોકાણની દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો જે લોકોએ અગાઉ સોનામાં રોકાણ કર્યું હતું, તેમના પોર્ટફોલિયોમાં અત્યારે બમ્પર નફો જોવા મળી રહ્યો છે. નિષ્ણાતોના મતે, જો ભૌગોલિક-રાજકીય સ્થિતિ વધુ વણસશે, તો સોનું $6,000 સુધી પણ પહોંચી શકે છે.
નિષ્કર્ષ અને રોકાણકારો માટે સલાહ
સોના અને ચાંદીમાં આવેલી આ તેજી રોકાણકારો માટે એક તરફ નફાની તક છે તો બીજી તરફ ઉંચા વેલ્યુએશનનું જોખમ પણ છે. ટ્રમ્પના નિવેદનો અને વૈશ્વિક ઘટનાક્રમોને કારણે બજારમાં વોલેટિલિટી (અસ્થિરતા) ખૂબ વધારે છે. તેથી, આ લેવલ પર નવું રોકાણ કરતા પહેલા સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે. નિષ્ણાતો માને છે કે સોનું લાંબા ગાળા માટે હંમેશા ફાયદાકારક છે, પરંતુ અત્યારે ‘બાય ઓન ડીપ્સ’ એટલે કે જ્યારે ભાવમાં થોડો ઘટાડો આવે ત્યારે જ ખરીદી કરવી હિતાવહ છે.
