સોના-ચાંદીમાં આવી ઐતિહાસિક મંદી! લગ્નસરાની ખરીદી કરનારાઓ માટે ખુશખબર
છેલ્લા એક અઠવાડિયામાં ભારતીય બુલિયન માર્કેટમાં જે પ્રકારની ઉથલપાથલ જોવા મળી છે, તેણે સૌ કોઈને ચોંકાવી દીધા છે. સતત વધી રહેલા ભાવો વચ્ચે અચાનક બ્રેક વાગી છે અને સોના તેમજ ચાંદીના ભાવમાં મોટો કડાકો બોલાયો છે. માત્ર સાત જ દિવસના ટૂંકા ગાળામાં સોનું અંદાજે ₹૧૧,૦૦૦ જેટલું સસ્તું થયું છે, જ્યારે ચાંદીના ભાવમાં પણ ₹૨૦,૦૦૦ની આસપાસનો મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. આ અણધાર્યા ઘટાડાને કારણે એક તરફ રોકાણકારોમાં ચિંતાનું મોજું ફરી વળ્યું છે, તો બીજી તરફ લગ્નસરાની સિઝન નજીક હોવાથી જ્વેલરી બજારમાં ખરીદદારો માટે એક મોટી રાહત ઊભી થઈ છે.

એક અઠવાડિયામાં સોનાના ભાવમાં થયેલો મોટો ફેરફાર
ઈન્ડિયન બુલિયન એન્ડ જ્વેલર્સ એસોસિએશન (IBJA) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો, સોનાના ભાવમાં થયેલો ઘટાડો સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે. ૧૬ નવેમ્બરના રોજ ૨૪ કેરેટ શુદ્ધ સોનાનો ભાવ પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ ₹૧,૩૪,૩૮૦ની ઊંચી સપાટી પર હતો. પરંતુ ત્યારબાદ બજારમાં વેચવાલીનું દબાણ વધતા ૨૦ નવેમ્બર સુધીમાં આ ભાવ ગગડીને ₹૧,૨૩,૫૮૪ પર આવી ગયો હતો. આમ, માત્ર એક જ અઠવાડિયામાં ૨૪ કેરેટ સોનામાં ₹૧૦,૭૯૬નો સીધો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.
આ ઘટાડાની અસર અન્ય કેરેટના સોના પર પણ પડી છે. સામાન્ય રીતે દાગીના બનાવવા માટે સૌથી વધુ વપરાતા ૨૨ કેરેટ સોનાનો ભાવ હવે ઘટીને ₹૧,૧૩,૨૦૩ પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ થઈ ગયો છે. તેવી જ રીતે, ૧૮ કેરેટ સોનાની કિંમત પણ નીચે આવીને ₹૯૨,૬૮૮ પ્રતિ ૧૦ ગ્રામના સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. જે લોકો લાંબા સમયથી સોનું સસ્તું થવાની રાહ જોઈ રહ્યા હતા, તેમના માટે આ ભાવ ઘટાડો કોઈ મોટા અવસરથી કમ નથી.
ચાંદીની ચમક પણ પડી ફીકી: કિલોએ ₹૧૮,૬૩૦નો ઘટાડો
સોનાની સાથે સાથે ચાંદીના ભાવમાં પણ મોટો કડાકો જોવા મળ્યો છે. ઔદ્યોગિક માંગ અને વૈશ્વિક બજારના સંકેતો વચ્ચે ચાંદીના ભાવમાં પણ તીવ્ર ઘટાડો નોંધાયો છે. ૧૬ નવેમ્બરના રોજ એક કિલોગ્રામ ચાંદીનો ભાવ ₹૧,૬૯,૨૮૦ બોલાઈ રહ્યો હતો. પરંતુ બજારની બદલાયેલી ચાલ વચ્ચે ૨૦ નવેમ્બર સુધીમાં ચાંદીનો ભાવ તૂટીને ₹૧,૫૦,૬૫૦ પ્રતિ કિલોગ્રામ પર આવી ગયો છે.
આ આંકડા દર્શાવે છે કે એક જ સપ્તાહમાં ચાંદીની કિંમતમાં પ્રતિ કિલો ₹૧૮,૬૩૦નો જંગી ઘટાડો થયો છે. સામાન્ય રીતે ચાંદીમાં વધઘટ ખૂબ ઝડપથી થતી હોય છે, પરંતુ આટલા ટૂંકા સમયમાં આટલો મોટો ઘટાડો બજારના જાણકારો માટે પણ આશ્ચર્યજનક છે.
વાર્ષિક ઉચ્ચતમ સપાટીથી હાલના ભાવ ઘણા નીચે
જો આપણે આ વર્ષના શરૂઆતના મહિનાઓ સાથે હાલના ભાવની સરખામણી કરીએ, તો સોનું અને ચાંદી બંને પોતાની સર્વોચ્ચ સપાટીથી ઘણા નીચે ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે. બજારના અહેવાલો મુજબ, આ વર્ષે જાન્યુઆરી મહિનામાં સોનાએ તમામ રેકોર્ડ તોડીને પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ અંદાજે ₹૧.૯૩ લાખની ઐતિહાસિક સપાટી હાંસલ કરી હતી. ત્યાંથી ગણતરી કરીએ તો અત્યાર સુધીમાં સોનું અંદાજે ₹૭૦,૦૦૦ જેટલું નીચે આવીને ₹૧.૨૩ લાખની આસપાસ સ્થિર થયું છે.
ચાંદીની સ્થિતિ પણ કંઈક આવી જ છે. આ વર્ષની શરૂઆતમાં ચાંદીના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા હતા અને પ્રતિ કિલોગ્રામ અંદાજે ₹૪.૨૦ લાખની રેકોર્ડ સપાટીએ પહોંચી ગયા હતા. તેની સરખામણીમાં હાલનો ₹૧.૫૦ લાખનો ભાવ ઘણો ઓછો છે. આ આંકડા સાબિત કરે છે કે કિંમતી ધાતુઓના બજારમાં મોટું કરેક્શન આવ્યું છે.
ભાવ ઘટાડા પાછળના મુખ્ય વૈશ્વિક કારણો
સોના અને ચાંદીના ભાવમાં આવેલા આ અચાનક ઘટાડા પાછળ કોઈ એક નહીં, પરંતુ અનેક વૈશ્વિક પરિબળો જવાબદાર છે. સૌથી મોટું કારણ અમેરિકી ફેડરલ રિઝર્વ (US Fed) દ્વારા વ્યાજ દરોમાં વધારો થવાની શક્યતા છે. જ્યારે અમેરિકામાં વ્યાજ દરો વધવાની આશંકા ઊભી થાય છે, ત્યારે વૈશ્વિક રોકાણકારો સોના-ચાંદી જેવા સુરક્ષિત રોકાણમાંથી પૈસા કાઢીને અમેરિકી ડોલર અને સરકારી બોન્ડ્સ તરફ વળે છે, કારણ કે તેમાં વધુ સારું વળતર મળવાની અપેક્ષા રહે છે.

આ ઉપરાંત, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલ (કાચા તેલ) ના ભાવ પ્રતિ બેરલ $૯૦ થી ઉપર જળવાઈ રહ્યા છે. મોંઘા ક્રૂડ ઓઈલને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે ફુગાવો એટલે કે મોંઘવારી વધવાની ચિંતા સતત સતાવી રહી છે. મજબૂત થતા ડોલર અને વ્યાજ દરોની અનિશ્ચિતતા વચ્ચે મોટા ફંડ હાઉસ અને રોકાણકારોએ નફો બુક કરવા માટે સોના-ચાંદીમાં ભારે વેચવાલી શરૂ કરી, જેની સીધી અસર ભાવ ઘટાડા સ્વરૂપે જોવા મળી છે.
ભવિષ્યનું અનુમાન: શું ફરીથી ભાવમાં તેજી આવશે?
હાલમાં દરેકના મનમાં એક જ સવાલ છે કે શું આ ઘટાડો હજુ આગળ વધશે કે પછી ભાવ ફરીથી ઉંચકાશે? આ બાબતે બજારના નિષ્ણાતો અને વિશ્લેષકોના મત અલગ-અલગ છે. કેટલાક જાણકારોનું માનવું છે કે સોનું હવે તેના નીચલા સ્તરની નજીક પહોંચી ગયું છે અને અહીંથી વધુ મોટા ઘટાડાની શક્યતા ઓછી છે. જ્યારે બીજી તરફ, એવો પણ એક વર્ગ છે જે માને છે કે જ્યાં સુધી અમેરિકી ડોલર મજબૂત રહેશે અને વ્યાજ દરો અંગેની સ્થિતિ સ્પષ્ટ નહીં થાય, ત્યાં સુધી સોના-ચાંદી પર દબાણ યથાવત રહી શકે છે.
જો લાંબા ગાળાના દ્રષ્ટિકોણથી જોવામાં આવે તો, સોના અને ચાંદીનું ભવિષ્ય હજુ પણ ઉજળું અને આશાવાદી માનવામાં આવે છે. પરંતુ ટૂંકા ગાળામાં બજારમાં ભારે ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળી શકે છે.
ગ્રાહકો અને રોકાણકારો માટે અત્યારનો સમય કેવો છે?
વર્તમાન સમયમાં સોના-ચાંદીના ભાવમાં થયેલો આ ઘટાડો સામાન્ય ગ્રાહકોથી લઈને મોટા વેપારીઓ સુધી ચર્ચાનો મુખ્ય વિષય બન્યો છે. જે પરિવારોમાં આગામી સમયમાં લગ્ન પ્રસંગો છે, તેમના માટે આ ઘટાડો સોનેરી તક સમાન છે. જ્વેલર્સના મતે, ભાવ ઘટતા જ શોરૂમમાં ગ્રાહકોની પૂછપરછ અને ખરીદીમાં ધીમે ધીમે વધારો જોવા મળી રહ્યો છે.
બીજી તરફ, રોકાણકારોએ ઉતાવળમાં કોઈ નિર્ણય લેવાને બદલે થોડી ધીરજ રાખવી જરૂરી છે. બજારની આગામી ચાલ સંપૂર્ણપણે અમેરિકી ફેડરલ રિઝર્વના નિર્ણયો, ડોલરની મજબૂતાઈ અને વૈશ્વિક આર્થિક આંકડાઓ પર નિર્ભર રહેશે. તેથી, ટુકડે-ટુકડે રોકાણ કરવાની વ્યૂહરચના અપનાવવી હાલના અનિશ્ચિત વાતાવરણમાં વધુ સમજદારીભર્યું પગલું સાબિત થઈ શકે છે.
