MSME સેક્ટરને વેગ આપવા સરકારનું મોટું પગલું: જાણો શું છે એસએમઈ ગ્રોથ ફંડ અને તેના ફાયદા
દેશના નાના અને મધ્યમ કદના કારોબારીઓ (MSMEs) માટે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને સકારાત્મક નિર્ણય લેવાની તૈયારી કરવામાં આવી રહી છે. પ્રાપ્ત અહેવાલો મુજબ, સરકાર દ્વારા ૧૦,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાના ‘એસએમઈ ગ્રોથ ફંડ’ (SME Growth Fund) ના પ્રસ્તાવને કેબિનેટની મંજૂરી મળવાની પૂરેપૂરી સંભાવના છે. આ ફંડ ખાસ કરીને એવા નાના ઉદ્યોગો અને કંપનીઓ માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં ભવિષ્યમાં મોટું વ્યાપારિક સામ્રાજ્ય ઊભું કરવાની ક્ષમતા છે, પરંતુ નાણાકીય ભીડ કે પૂંજીના અભાવે તેઓ પોતાના બિઝનેસને આગળ વધારી શકતા નથી.
સરકારે આ મહત્ત્વાકાંક્ષી ફંડની જાહેરાત યુનિયન બજેટ ૨૦૨૬-૨૭ માં કરી હતી. આ પહેલનો મુખ્ય હેતુ એવા ઉદ્યોગોને ઇક્વિટી સપોર્ટ (Equity Support) પૂરો પાડવાનો છે, જેઓ પોતાના વ્યવસાયને વિસ્તારીને દેશના મોટા ઉદ્યોગોમાં પરિવર્તિત થઈ શકે. આ લેખમાં આપણે આ યોજનાના વિવિધ પાસાઓ અને તેનાથી નાના કારોબારીઓને કેવી રીતે ફાયદો થશે તેની વિગતવાર ચર્ચા કરીશું.
૧૦,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાના આ ફંડની જરૂરિયાત કેમ ઊભી થઈ?
ભારતીય અર્થવ્યવસ્થામાં એમએસએમઇ (MSME) સેક્ટર કરોડરજ્જુ સમાન છે. દેશના નાના શહેરોથી લઈને મોટા ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રો સુધી લાખો નાના કારોબારીઓ આ ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા છે. દેશના કુલ રોજગાર અને ઉત્પાદનમાં આ ક્ષેત્રનું યોગદાન અદ્ભુત છે. પરંતુ, વાસ્તવિકતા એ છે કે મોટાભાગના નાના વ્યવસાયો સામે સૌથી મોટો પડકાર પૂરતી મૂડી (Capital) મેળવવાનો હોય છે.
જ્યારે કોઈ કારોબારીને પોતાનો બિઝનેસ વધારવો હોય, નવી મશીનરી ખરીદી કરવી હોય, ઉત્પાદન ક્ષમતામાં વધારો કરવો હોય કે પછી નવા બજારમાં પ્રવેશ કરવો હોય, ત્યારે દરેક તબક્કે નાણાંની આવશ્યકતા રહે છે. સામાન્ય સંજોગોમાં દરેક નાના વ્યાપારી માટે બેંક લોન મેળવવી સરળ હોતી નથી અથવા તો બેંક લોનની પ્રક્રિયા અને શરતો જટિલ હોય છે. આ જ સમસ્યાના નિવારણ માટે સરકારે આ વિશેષ ગ્રોથ ફંડની કલ્પના કરી છે, જેથી સંભાવના ધરાવતા બિઝનેસમેનને આર્થિક બળ મળી રહે.
આ યોજનાનો લાભ કોને મળશે?
એ સમજવું ખૂબ જરૂરી છે કે આ ૧૦,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાનું ફંડ કોઈ સામાન્ય લોન યોજના નથી, જે દરેક એમએસએમઇને સીધેસીધી રકમ વહેંચી દે. સરકારે તેને કેટલાક ચોક્કસ અને કડક માપદંડોના આધારે તૈયાર કર્યું છે. જે કંપનીઓ અથવા સ્ટાર્ટ-અપ જેવા નાના એકમોમાં ભવિષ્યમાં ઝડપથી આગળ વધવાની ક્ષમતા (High Growth Potential) દેખાશે, તેમને જ આ ફંડના માધ્યમથી ઇક્વિટી સપોર્ટ આપવામાં આવશે.
સરકારનો અંતિમ ઉદ્દેશ્ય એવા મજબૂત ભારતીય ઉદ્યોગો તૈયાર કરવાનો છે જે વૈશ્વિક સ્તરે અથવા રાષ્ટ્રીય સ્તરે મોટી બ્રાન્ડ બની શકે. આ પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા અને યોગ્ય મૂલ્યાંકનને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે જેથી યોગ્ય હકદાર યુવા અને સક્ષમ સાહસિકો સુધી જ આ સહાય પહોંચી શકે.
શું આ એક પ્રકારની બેંક લોન છે?
ઘણા લોકોના મનમાં આ પ્રશ્ન થઈ શકે કે શું આ નાણાં લોન તરીકે ચૂકવવા પડશે? જવાબ છે – ના. એસએમઈ ગ્રોથ ફંડ કોઈ પરંપરાગત બેંક લોન નથી. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ એમએસએમઇ માટે ‘ઇક્વિટી સપોર્ટ’ તરીકે પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યું છે.
મતલબ કે આ ફંડનો હેતુ એવા કારોબારીઓને ગ્રોથ કેપિટલ (Growth Capital) પૂરો પાડવાનો છે જેમને વ્યાપાર વિસ્તારવા માટે ભાગીદારી કે ઇક્વિટી સ્વરૂપે નાણાકીય મદદની જરૂર હોય છે. આ કારણસર, આ ફંડનો લાભ લેવાની પ્રક્રિયા સામાન્ય બિઝનેસ લોન કરતાં તદ્દન અલગ અને વ્યવસાયિક અભિગમવાળી રહેશે.
માત્ર નાણાકીય જ નહીં, પણ વ્યાપક સ્તરે મદદની યોજના
સરકારે માત્ર સીધા રોકાણ પૂરતું મર્યાદિત નથી રાખ્યું, પરંતુ બજેટ ૨૦૨૬-૨૭ માં એમએસએમઇ સેક્ટર માટે ત્રણ સ્તરે સહાયનું આયોજન કર્યું છે:
ઇક્વિટી સપોર્ટ: જેના ભાગરૂપે આ ૧૦,૦૦૦ કરોડનું એસએમઈ ગ્રોથ ફંડ કામ કરશે.
લિક્વિડિટી સપોર્ટ: રોકડ પ્રવાહ જાળવી રાખવા માટે વિશેષ વ્યવસ્થાઓ.
પ્રોફેશનલ સપોર્ટ: વ્યાપારીઓને નિષ્ણાતોનું માર્ગદર્શન પૂરું પાડવું.
આ ઉપરાંત, આ ૧૦,૦૦૦ કરોડના ફંડ ઉપરાંત ‘આત્મનિર્ભર ભારત કોષ’ અંતર્ગત ૨,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાનું વધારાનું સમર્થન આપવાનો પણ પ્રસ્તાવ છે. આનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય માઇક્રો એન્ટરપ્રાઇઝિસ (સૂક્ષ્મ ઉદ્યોગો) ને રિસ્ક કેપિટલ (Risk Capital) સુધી પહોંચ બનાવવામાં મદદ કરવાનો છે. સાથે જ, સરકાર એમએસએમઇની પેમેન્ટ અને વર્કિંગ કેપિટલ સંબંધિત સમસ્યાઓ દૂર કરવા માટે TReDS (ટ્રેડ રિસીવેબલ્સ ડિસ્કાઉન્ટિંગ સિસ્ટમ) સાથે જોડાયેલા અનેક નવા ઉપાયો પર પણ કામ કરી રહી છે.
આગામી સમયમાં કેબિનેટની મંજૂરી મળ્યા બાદ આ યોજના જમીની સ્તરે અમલમાં આવશે, જેનાથી ભારતના નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગોને એક નવી ઊંચાઈ મળશે અને દેશ આત્મનિર્ભરતાના માર્ગ પર વધુ મજબૂતીથી આગળ વધશે.
